LTS: Với ngót 50 năm công tác ở báo Đảng và Đài Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên, trong đó có gần 20 năm giữ vai trò là người đứng đầu, nhà báo Phan Hữu Minh đã lưu giữ trong ký ức nhiều dấu ấn sâu đậm về hoạt động của báo, đài Thái Nguyên.
Nhân kỷ niệm 70 năm thành lập (2/9/1956-2/9/2026), Tòa soạn trân trọng giới thiệu loạt bài “70 năm Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên: Những dấu ấn đậm sâu” của nhà báo Hữu Minh.
Những thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên... đã góp phần vào sự phát triển ngày càng lớn mạnh của Đài Phát thanh - Truyền hình Thái Nguyên. Từ chỗ chỉ có truyền thanh hữu tuyến, đến năm 2014, Đài đã có đủ 4 loại hình: Báo nói, Báo hình, Trang thông tin điện tử và Tạp chí Phát thanh - Truyền hình.
Bài 1: Đây là Đài Truyền thanh Thái Nguyên
Lời chào trên nền nhạc hiệu của ca khúc Du Kích ca vang lên lúc 5 giờ 30 phút ngày 2/9/1956 đã mở đầu cho hoạt động thông tin, báo chí của Thái Nguyên 70 năm trước. Từ đây, ngoài tiếng còi tầm ngân vang sớm trưa, Thái Nguyên có thêm tiếng loa phóng thanh vang vọng mỗi ngày.
Với báo nói, đây là sự tiếp nối truyền thống, việc Sơn Phú, Phú Đình (Định Hóa), Nghĩa Tá, Nam Cường (Chợ Đồn)… là nơi Đài Tiếng nói Việt Nam đóng quân trong suốt 9 năm kháng chiến chống Pháp đã tạo dựng một nền móng cho hoạt động của loại hình báo chí quan trọng này.
Tìm trong chính sử, từ năm 1956, việc hoàn thiện hoạt động của hệ thống chính trị của tỉnh sau hòa bình lập lại đã khá tốt. Trên địa bàn Thái Nguyên, việc triển khai thành lập Khu tự trị Việt Bắc diễn ra tích cực. Mục tiêu lớn của toàn Đảng, toàn dân là hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.
Trên thế giới, phe xã hội chủ nghĩa cũng như trong nước có nhiều biến động… Tư tưởng của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân có phần bị ảnh hưởng. Việc phải có ngay một cơ quan báo chí để truyển tải tiếng nói, thông tin đặt ra hết sức cấp thiết.
Tập thể cán bộ, viên chức Đài Phát thanh - Truyền hình Thái Nguyên, tháng 9-2004.
Được sự giúp đỡ, tài trợ của Liên Xô, cơ quan chủ đầu tư là Bộ Văn hóa, một Đài truyền thanh được gấp rút xây dựng. Ngày 2/9/1956, Đài chính thức phát buổi đầu tiên.
Khác với sự ra đời của các cơ quan, ngay ngày thành lập, Đài đã cất tiếng chào vang toàn thị xã Thái Nguyên “Đây là Đài truyền thanh Thái Nguyên”. Những người tham gia làm nên lời chào đó bồi hồi xúc động, hàng trăm người nghe hân hoan, vui mừng.
Cơ sở vật chất để làm nên một đài cấp tỉnh tọa lạc bên hữu ngạn sông Cầu (vị trí Quảng trường Võ Nguyên Giáp hiện nay) lúc đó gồm: 1 phòng máy với 2 bộ tăng âm kiểu TY/600, 2 máy thu thanh TPC/54,1 máy ghi âm MAT… 1 phòng bá âm gồm có 2 micro và 1 máy quay đĩa, 1 nhà đặt máy phát điện gồm có 2 máy nổ, hệ thống dây dẫn và bàn phân phối điện. Ngoài ra còn khu nhà xưởng sửa chữa, khu nghỉ của cán bộ, phóng viên.
Cùng với đó là 10 hệ thống phóng thanh với 33 cụm loa gồm 136 loa với 30km đường dây dẫn truyền tải, tại các công trường, cơ quan, xí nghiệp đều có loa phóng thanh thông tin đến hầu khắp địa bàn thị xã Thái Nguyên.
Phụ trách Đài truyền thanh Thái Nguyên giai đoạn đầu là đồng chí Dương Kỳ Tân cùng cán bộ, phóng viên, sau ít tháng được sự hướng dẫn của chuyên gia Liên Xô đã chủ động thực hiện công việc. sau một thời gian thi công và vận hành thử, ngày 7/9/1956, Bộ Văn hóa đã gửi thông báo và ngày 12/9/1956, Đài Truyền thanh Thái Nguyên đã chính thức được Bộ Văn hóa bàn giao cho Ty Văn hóa Thái Nguyên.
Vị trí và vai trò của Đài Truyền thanh Thái Nguyên quan trọng và hiệu quả nhưng đài chỉ có 8 người. Trưởng đài phụ trách chung là đồng chí Lê Chỉnh, 2 công nhân phụ trách máy nổ, 2 công nhân phụ trách máy phát đường dây và phát thanh viên, biên tập viên chỉ có 3 người.
Nhận thấy khó khăn và là điểm yếu của đài, Bí thư Tỉnh ủy Lê Dục Tôn chỉ đạo Ủy ban hành chính tỉnh, ngày 17/5/1957 ra quết nghị: Việc cung cấp tin, viết bài cho Đài Truyền thanh Thái Nguyên các ngành phải coi là trách nhiệm của ngành, địa phương mình… Từ đó, tin bài phát trên Đài hằng ngày phong phú và kịp thời hơn.
Đài PT-TH Thái Nguyên sớm có 4 loại hình báo chí của một cơ quan truyền thông đa phương tiện. Ảnh: TL.
Đài Truyền thanh Thái Nguyên (từ năm 1965 là Bắc Thái) hoạt động liên tục trong 21 năm (1956-1977). Trong những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Đài đã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Ngoài thông tin thời sự, chính trị, lao động sản xuất, Đài là kênh thông tin chiến sự, giúp quân dân ta tránh được nhiêu thiệt hại do không quân Mỹ gây ra. Trong trận bom Mỹ phá hủy cầu Gia Bẩy 10 giờ trưa ngày 17/10/1965, Đài đã tổ chức để Chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh Bắc Thái Doanh Hằng trực tiếp chỉ đạo qua hệ thống loa phóng thanh việc chiến đấu chống trả máy bay Mỹ, cứu người, cứu hỏa…
Trong trận chiến đấu này, 2 cán bộ của Đài là Nguyễn Thừa Cơ và Vũ Văn Soái đã trúng bom Mỹ hy sinh khi đang làm nhiệm vụ nối dây truyền thanh.… Các thế hệ người lao động của Đài: Lê Chỉnh, La Quốc Tự, Lương Ngọc Giác, Nguyễn Thị Khánh, Lê Thị Tuyết, Tô Thị Lê… đã góp sức cho sự hình thành và phát triển của báo chí Thái Nguyên từ những năm tháng đầu tiên đó…
Do nhiệm vụ chính trị ngày càng quan trọng, thực hiện chỉ đạo của Trung ương, ngày 28/4/1958, Đài Truyền thanh tỉnh Thái Nguyên được quyết định là một đơn vị trực thuộc Ủy ban hành chính tỉnh và nội dung tuyên truyền theo chỉ đạo của Ban Tuyên huấn Tỉnh ủy
Từ năm 1965, là thủ phủ của khu, Thái Nguyên có thêm 2 cơ quan báo chí là Báo Việt Nam Độc lập và Đài Phát thanh Khu tự trị Việt Bắc. Năm 1976, Khu tự trị Việt Bắc giải thể, Báo Việt Nam Độc lập và Đài Phát thanh Khu tự trị Việt Bắc kết thúc hoạt động. Cơ sở vật chất của Đài và Báo khu được san sẻ cho 6 tỉnh.
Năm 1977, Đài chính thức mang tên là Đài Phát thanh Bắc Thái, sau đó phát triển công nghệ thành Đài Phát thanh - Truyền hình Bắc Thái, thực hiện phát sóng liên tục phục vụ cho toàn bộ người dân thuộc tỉnh chung Bắc Thái. Từ ngày 1/1/1997, tỉnh Bắc Thái được chia tách trở lại thành Thái Nguyên và Bắc Kạn, Đài Phát thanh - Truyền hình Bắc Thái cũng được chia tách, bộ phận ở lại mang tên Đài Phát thanh - Truyền hình Thái Nguyên.
Khi mới ra đời (năm 1956), Đài Truyền thanh Thái Nguyên chỉ có 7 cán bộ. Đến cuối năm 2012, đầu năm 2013, tổ chức bộ máy Đài Phát thanh - Truyền hình Thái Nguyên có: Ban Giám đốc 5 người, 14 phòng chuyên môn với tổng số cán bộ, viên chức và lao động 200 người, 70% có trình độ đại học và trên đại học.
Từ chỗ chỉ có truyền thanh hữu tuyến, đến năm 2014, Đài đã có đủ bốn loại hình truyền thông: Báo nói, Báo hình, Báo điện tử và Tạp chí Phát thanh - Truyền hình, đáp ứng ngày một tốt hơn nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, chính quyền và nhu cầu hưởng thụ thông tin, văn hóa của nhân dân các dân tộc trong tỉnh…
(Còn nữa)