Mỗi độ thu về, ký ức về Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 lại khơi dậy niềm tự hào sâu sắc trong lòng mỗi người Việt Nam. Hơn tám mươi năm đã trôi qua kể từ mùa thu năm 1945, song ý nghĩa của thắng lợi ấy vẫn vẹn nguyên giá trị. Đó là thắng lợi của khát vọng độc lập, tự do, của ý chí quật cường và sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ mùa thu lịch sử ấy, nhiều bài học lớn đã được đúc kết, trong đó nổi bật là bài học về chớp thời cơ và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân
Trong cao trào Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cùng với cả nước, nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên bừng bừng khí thế cách mạng, vùng lên giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và tay sai.
Sức mạnh làm nên thắng lợi của Mùa thu Cách mạng
Lịch sử dân tộc Việt Nam đã trải qua nhiều bước ngoặt lớn, nhưng hiếm có thời điểm nào hội tụ đầy đủ những điều kiện thuận lợi như tháng 8-1945. Chiến tranh thế giới thứ hai đi đến hồi kết, phát xít Nhật tuyên bố đầu hàng các nước Đồng minh vô điều kiện.
Bộ máy cai trị của Nhật và chính quyền tay sai ở Đông Dương rơi vào tình trạng tê liệt, trong khi quân Đồng minh chưa kịp vào Đông Dương giải giáp quân Nhật. Khoảng trống quyền lực xuất hiện trong thời gian rất ngắn, tạo nên thời cơ đặc biệt để nhân dân Việt Nam vùng lên giành chính quyền.
Thời cơ ấy chỉ xuất hiện trong khoảnh khắc của lịch sử. Nếu chậm trễ, cục diện chính trị sẽ thay đổi và cách mạng có thể phải đối mặt với nhiều khó khăn mới. Nhận định đúng tình hình, Trung ương Đảng đã triệu tập Hội nghị toàn quốc tại Tân Trào, Tuyên Quang, tiếp đó là Quốc dân Đại hội (ngày 16/8/1945), thống nhất chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa trên phạm vi cả nước khi điều kiện chín muồi. Quyết định lịch sử ấy thể hiện tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và nghệ thuật lãnh đạo của Đảng.
Thời cơ mở ra khả năng, nhưng chỉ sự chuẩn bị chủ động, toàn diện cùng quyết tâm hành động đúng lúc mới có thể biến khả năng ấy thành thắng lợi. Nếu không có quá trình chuẩn bị bền bỉ từ khi Đảng ra đời, không xây dựng được lực lượng chính trị rộng khắp, lực lượng vũ trang ngày càng trưởng thành, căn cứ địa cách mạng vững chắc và Mặt trận Việt Minh quy tụ đông đảo quần chúng thì khoảng thời gian ngắn ngủi của tháng 8-1945 khó có thể trở thành bước ngoặt đưa dân tộc Việt Nam tới độc lập, tự do.
Tầm nhìn chiến lược của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện ở việc luôn chuẩn bị cho thời cơ từ rất sớm. Ngay từ Hội nghị Trung ương 8 (tháng 5-1941), giải phóng dân tộc đã được xác định là nhiệm vụ hàng đầu. Từ quyết sách đó, toàn bộ hoạt động của cách mạng đều hướng tới mục tiêu tập hợp lực lượng, xây dựng căn cứ địa, phát triển lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, sẵn sàng hành động khi thời điểm quyết định xuất hiện.
Nếu thời cơ là điều kiện khách quan thì đại đoàn kết toàn dân chính là sức mạnh quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Đây cũng là một trong những giá trị đặc sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng của Đảng. Dưới ngọn cờ của Mặt trận Việt Minh, công nhân, nông dân, trí thức, thanh niên, phụ nữ, đồng bào các dân tộc, các tôn giáo và nhiều tầng lớp yêu nước đã cùng chung mục tiêu giành độc lập.
Khi ý chí của cả dân tộc được quy tụ thành một khối thống nhất, sức mạnh ấy đã tạo nên khí thế cách mạng mạnh mẽ, góp phần quyết định vào thắng lợi của Tổng khởi nghĩa và việc giành chính quyền trên phạm vi cả nước.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 khẳng định mối quan hệ chặt chẽ giữa chớp thời cơ và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân. Thời cơ chỉ trở thành thắng lợi khi có sự chuẩn bị chủ động, lực lượng đủ mạnh và quyết tâm hành động đúng lúc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, thời cơ được nắm bắt, sức mạnh toàn dân được quy tụ và phát huy, tạo nên bước ngoặt lịch sử, đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên độc lập, tự do.
Tháng 7-1945, tại lán Nà Lừa, Tân Trào, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn đồng chí Võ Nguyên Giáp: “Lúc này thời cơ thuận lợi đã tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”.
Phát huy bài học lịch sử trong chặng đường mới
Những bài học từ mùa thu năm 1945 vẫn còn nguyên ý nghĩa sâu sắc đối với công cuộc phát triển đất nước hôm nay. Những thời cơ mới đang mở ra từ hội nhập quốc tế, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhận diện đúng thời cơ, chuẩn bị đủ nguồn lực và hành động kịp thời là yêu cầu đặt ra đối với đất nước trong chặng đường phát triển mới.
Cùng với bài học về chớp thời cơ, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tiếp tục là nhân tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đó là sự đồng thuận của nhân dân, sự thống nhất trong toàn hệ thống chính trị và sự chung sức của cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học cùng các tầng lớp nhân dân. Mỗi chủ trương lớn chỉ phát huy hiệu quả khi đi vào cuộc sống bằng sự đồng lòng và quyết tâm thực hiện của toàn xã hội.
Đối với Thái Nguyên, bài học về chớp thời cơ và phát huy sức mạnh đoàn kết càng có ý nghĩa trong chặng đường phát triển mới. Là một trong những địa phương giành chính quyền sớm trong cao trào Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Thái Nguyên hôm nay tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, đoàn kết để chuẩn bị các điều kiện đón bắt cơ hội phát triển.
Tỉnh tập trung đầu tư kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông, phát triển các khu công nghiệp, đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, qua đó tạo thêm dư địa thu hút các nguồn lực cho phát triển. Sự đồng hành của doanh nghiệp và nhân dân trong quá trình triển khai các chủ trương, dự án cũng góp phần tạo đồng thuận, củng cố niềm tin và nâng cao hiệu quả thực hiện các mục tiêu phát triển.
Những nỗ lực ấy đã góp phần đưa Thái Nguyên duy trì đà tăng trưởng tích cực, với GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 10,01%, đứng thứ 9 cả nước; riêng quý II tăng 11,28%, đứng thứ 3 cả nước, tạo thế và lực mới cho chặng đường phía trước.
Mùa thu lịch sử năm 1945 đã lùi xa, song những giá trị làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám vẫn hiện hữu trong hành trình phát triển của dân tộc. Đó là bản lĩnh nhận diện, chớp thời cơ và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân.
Phát huy những giá trị ấy bằng tư duy chủ động, quyết tâm hành động và sự đồng lòng của toàn xã hội sẽ tạo thêm động lực để Việt Nam vững bước trên con đường xây dựng đất nước phồn vinh, hùng cường, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân.