Ngày 16/8/2026, trong quá trình tuần tra tại khoảnh 1, tiểu khu 184, khu vực Thẳm Khỉnh, thôn Tân An, xã Văn Lang (Thái Nguyên), lực lượng chuyên trách bảo vệ rừng của Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ phát hiện một cá thể linh trưởng có bộ lông đen tuyền, vệt lông trắng kéo dài từ mang tai xuống hai bên má và chiếc đuôi dài, nghi là Voọc đen má trắng.
Đây là lần thứ hai Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ được phát hiện cá thể Voọc đen má trắng.
Theo báo cáo của Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, từ đầu tháng 8, người dân khu vực này nhiều lần nghe tiếng kêu lạ, được cho là tiếng của Voọc, vào khoảng 5-6 giờ sáng. Những dấu hiệu này đang được lực lượng chuyên môn tiếp tục xác minh để làm rõ số lượng cá thể, phạm vi hoạt động và hướng di chuyển.
Đây không phải lần đầu tiên loài linh trưởng quý hiếm này được ghi nhận tại Kim Hỷ. Ông Đỗ Công Huân, cán bộ Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, cho biết vào tháng 3/2024, tại khu vực rừng của Khu dự trữ cũng từng xuất hiện một cá thể Voọc đen má trắng đơn lẻ.
Các chuyên gia cũng phân tích rõ: Trong tập tính xã hội của loài, những cá thể đực khi đến một giai đoạn nhất định có thể bị tách khỏi đàn, phải rời khỏi nhóm để hình thành đàn mới. Vì vậy, một cá thể sống đơn độc chưa chắc đồng nghĩa với việc nó hoàn toàn không còn đồng loại trong khu vực.
Các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục theo dõi bằng phương pháp chuyên môn để xác định chính xác cấu trúc quần thể. Đặc điểm là các cá thể sống đơn lẻ có thể có phản ứng rất mạnh khi cảm thấy bị đe dọa. Đây cũng là lý do cơ quan quản lý khuyến cáo người dân tuyệt đối không tiếp cận, truy đuổi hay kích động động vật.
Ông Lê Cẩm Long, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên, cho rằng việc phát hiện Voọc tại Kim Hỷ là thông tin có ý nghĩa đối với công tác bảo tồn, nhưng quan trọng hơn là phải biến những phát hiện riêng lẻ thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý lâu dài. Muốn bảo vệ được quần thể, trước hết phải bảo vệ được rừng, kiểm soát chặt các tuyến, khu vực có nguy cơ săn bắt, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng sống gần rừng.
Từ khi phát hiện cá thể nghi là Voọc đen má trắng, Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ đã chỉ đạo lực lượng chuyên trách tăng cường tuần tra, kiểm tra rừng; đồng thời cử cán bộ theo dõi, thu thập thông tin, xác minh số lượng, khu vực sinh sống và hướng di chuyển của các cá thể. Đây được xem là bước quan trọng nhằm xây dựng phương án bảo tồn phù hợp.
Theo ông Đỗ Công Huân, cán bộ Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, việc bảo vệ một loài động vật quý hiếm không thể chỉ dựa vào những đợt tuần tra của lực lượng chuyên trách. Rừng là không gian sống của động vật, còn cộng đồng dân cư chính là những “tai mắt” gần rừng nhất. Khi người dân chủ động thông báo những dấu hiệu bất thường, công tác bảo tồn sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Vì vậy, Ban Quản lý đề nghị chính quyền xã Văn Lang, Hạt Kiểm lâm số 6 và các cơ quan chức năng phối hợp đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp, bảo tồn đa dạng sinh học.
Người dân khi phát hiện Voọc hoặc các loài động vật hoang dã cần giữ khoảng cách an toàn, không tụ tập đông người, không cho ăn, ném đồ vật, trêu chọc, kích động hoặc truy đuổi. Đặc biệt, mọi thông tin về vị trí xuất hiện của cá thể Voọc cần được báo ngay cho Ban Quản lý Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ hoặc UBND xã Văn Lang để lực lượng chuyên môn tổ chức theo dõi, bảo vệ.
Voọc đen má trắng (Trachypithecus francoisi) là loài vật đặc trưng của nhóm voọc, thuộc bộ Linh trưởng đang nằm trong tình trạng bị đe dọa tuyệt chủng. Tuy nhiên đây cũng là loài voọc ít được nghiên cứu nhất. Loài voọc này sống ở Tây Nam Trung Quốc và Đông Bắc Việt Nam. Trước năm 1990, voọc đen má trắng có mặt tại 23 nước với tổng số lượng là 2.000-2.500 cá thể. Ước đoán hiện nay chỉ còn dưới 500 con ở Việt Nam và 1.400-1.650 ở Trung Quốc. |