Khó có thể đếm hết số lần tôi trở về ATK Định Hóa, nơi xưa kia Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các cơ quan Trung ương đóng đại bản doanh để lãnh đạo cuộc kháng chiến thần thánh của cả dân tộc, nơi hiện là một trong những quần thể di tích lịch sử cách mạng quan trọng bậc nhất của nước ta. Mỗi chuyến về nguồn ATK, tôi luôn tâm thế một người xa quê trở về trong vòng tay ấm áp của bà con họ hàng thương mến.
Làng văn hóa du lịch Bản Quyên.
Cung đường rẽ từ km 31 Quốc lộ 3 đi xã Phú Đình tuyệt đẹp dưới cái nắng trong vắt của mùa thu. Mặt đường mới được nâng cấp mở rộng và bằng phẳng. Hai bên đường hiện lên bức tranh cuộc sống phồn vinh, những ngôi nhà khang trang, khu trợ ngồn ngộn hàng hóa, những đồi chè xanh, những thửa lúa vàng… Mùi nhựa của những búp chè non vừa hái quyện với mùi rơm mới tạo thành một thứ hương thơm thanh khiết, dễ chịu, khiến ai nấy đều đòi hạ kính xe để ra sức hít căng lồng ngực. Không chỉ có hương lúa, hương chè, không khí còn phảng phấp hương hoa dại và đặc biệt ấn tượng là hương nồng cay của những đồi quế và những xưởng đang chế biến quế.
Trước khi vận hành chính quyền hai cấp, ATK Định Hóa nằm trọn trong địa giới huyện Định Hóa. Huyện đã phát triển được nhiều sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu từ lúa và chè, như gạo Bao thai, các sản phẩm mỳ gạo, các loại chè búp, chè tôm nõn, chè đinh… Riêng cây quế, các xã trên địa bàn đã có vùng nguyên liệu hơn 4.000ha, nhiều diện tích đã bắt đầu được khai thác. Nhiều xưởng đã đã thu mua cành, lá đốn tỉa để chế biến tinh dầu, vỏ quế và thân quế phơi dọc hai bên đường thơm ngào ngạt. Định Hóa là mảnh đất nghĩa tình, không chỉ hào sảng, nồng hậu trong quá khứ mà đó là nét tính cách ăn sâu vào máu đồng bào, lãnh đạo huyện trước đây và cả lãnh đạo các xã trên địa bàn, suốt bao thế hệ xưa nay đều giữ nguyên phẩm chất đó. Bất cứ ai đến với mảnh đất này đều đúng nghĩa trở về nhà, đúng tình cảm người thân đón người thân.
Xã Phú Đình, trái tim của ATK Định Hóa, ngày nào cũng đón tiếp đông đảo học sinh, sinh viên, cán bộ, chiến sĩ, các đoàn cựu chiến binh cả nước về dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và tham quan các di tích. Trên địa bàn xã hiện có 30 di tích, gồm 9 di tích quốc gia đặc biệt và 4 di tích quốc gia. Nổi bật như địa điểm Bác ở và làm việc tại đồi Tỉn Keo (thôn Tỉn Keo) từ năm 1948 đến năm 1954. Tại đây, Bác đã soạn thảo, ký nhiều văn kiện quan trọng và cùng Bộ Chính trị đưa ra những quyết định quan trọng, đem lại thắng lợi thắng lợi cho chiến cuộc Đông Xuân (1953 - 1954). Gần đó là cụm di tích Khuôn Tát (thôn Đèo De), Bác ở và làm việc từ ngày 20/11/1947 đến tháng 01 năm 1954, đề ra nhiều quyết sách quan trọng để chỉ đạo kháng chiến, kiến quốc… Đồi Khau Tý (thôn Bản Quyên) được coi như “Phủ Chủ tịch” đầu tiên sau Ngày Toàn quốc kháng chiến, Bác ở và làm việc vào tháng 5 năm 1947. Cảnh đẹp lung linh “Tiếng suối trong như tiếng hát xa/ Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” được tái hiện lung linh trong bài thơ “Cảnh khuya” nổi tiếng của Bác.
ATK Định Hóa không chỉ là một địa danh, mà là biểu tượng của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Mỗi di tích ở đây là một trang sử sống động, tiếp thêm niềm tin, niềm tự hào và lòng yêu nước. Tỉnh Thái Nguyên nói chung, các xã vùng ATK và Phú Đình nói riêng, rất chú trọng phát triển du lịch gắn với phát huy giá trị lịch sử. Từ năm 2017, Làng văn hóa du lịch Bản Quyên đã được tỉnh đầu tư xây dựng thành điểm du lịch cộng đồng, phục vụ du khách trong nước, quốc tế. Gần đây xã có thêm Làng du lịch cộng đồng Khuôn Tát được quy hoạch khá đẹp với các homestay là những nhà sàn thơ mộng bám dọc theo dòng suối, các vườn cây ăn quả, vườn hoa, cây dược liệu và ruộng lúa phục vụ trải nghiệm…
Mặc dù đã được tập huấn kiến thức, kỹ năng làm du lịch, nhưng đồng bào ít khi áp dụng với khách, bởi xưa nay vốn quen thật thà chất phác, đối đãi với ai cũng thật bụng thật lòng. Ai đến nhà cũng đều là khách quý, có gì hay gì tốt cũng đều đem khoe, đem tặng.
Xưa sẵn sàng nhường cơm sẻ áo, nay trọn nghĩa vẹn tình, nhà hàng “Nghĩa tình đồng đội ATK - Thời Nga” của gia đình anh Ma Tiến Thời tại thôn Đèo De là địa điểm tin cậy của nhiều đoàn khách về nguồn. Bởi, ngoài chỗ ở, trang thiết bị sân khấu tổ chức sự kiện hoàn toàn miễn phí, mức giá bữa ăn thậm chí còn rẻ hơn cơm nhà tự nấu, các đoàn cựu chiến binh, người cao tuổi còn được giảm thêm 20% và được đưa đi tham quan miễn phí. Mỗi năm, nhà hàng phục vụ ăn nghỉ khoảng trên 10 nghìn khách, để lại tình cảm hết sức sâu đậm.
Anh Thời tâm sự, là một người con của Định Hóa, được sinh ra và lớn lên trên mảnh đất từng là căn cứ địa vững chắc của Đảng, của Bác, gia đình anh cũng gắng sức góp một phần nhỏ để tô thắm thêm truyền thống quê hương. Lợi nhuận lớn nhất của gia đình anh là tình cảm của mỗi người khách, họ sẽ tiếp tục lan tỏa, giới thiệu mảnh đất chiến khu sâu nặng nghĩa tình. Nhờ đó, công việc kinh doanh của gia đình ngày càng phát triển, tạo công ăn việc làm cho bà con, giúp bà con quảng bá và tiêu thụ được một số sản phẩm làm ra nhờ ngày càng đông khách du lịch.
Chưa nghĩ đến có thu nhập từ làm du lịch mà chỉ mong khách đến để khách thêm yêu thêm mến mảnh đất này, đó là chia sẻ rất chân thật của các hộ làm du lịch tại Phú Đình.
Để phát triển du lịch cộng đồng bền vững, địa phương giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, nhất là nếp nhà sàn, các làn điệu hát Then, đàn Tính, hát Pả Dung… đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, cải tạo cảnh quan các nương chè và xây dựng nông thôn mới xanh - sạch - đẹp. Nhưng “làm du lịch bằng tình cảm” mới đang là hướng đi và cách thức mà bà con kiên trì thực hiện. Chính điều này tạo nên sức hút đặc biệt và sự gắn kết bền vững trong trái tim mọi người đối với Thái Nguyên.