Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo đóng góp khoảng 9% GDP vào năm 2045, mở ra không gian phát triển mới để văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Giờ đây, văn hóa không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực, nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Chương trình nghệ thuật quy mô lớn tại Lễ khai mạc Mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026 với chủ đề “Hồ trên núi - Trà trong mây”.
Từ nguồn lực văn hóa đến động lực tăng trưởng mới
Theo Nghị quyết số 80-NQ/TW, văn hóa được xác định là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Trong hệ thống các mục tiêu phát triển, công nghiệp văn hóa được đặt ở vị trí quan trọng nhằm chuyển hóa các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế, góp phần nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Đặc biệt, yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi những quyết sách chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa, khẳng định vị thế và tầm vóc của nền văn hóa Việt Nam. Theo đó, phát triển văn hóa phải gắn với yêu cầu nâng cao vị thế quốc gia, đóng góp vào quá trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng xác định rõ nhiệm vụ phát triển thị trường văn hóa, xây dựng môi trường thuận lợi cho sáng tạo, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và từng bước hình thành những thương hiệu văn hóa có sức lan tỏa. Trong bối cảnh sức mạnh mềm ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong cạnh tranh quốc gia, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng mở ra không gian tăng trưởng mới dựa trên bản sắc, sáng tạo và tri thức.
Tiết mục múa bát của đồng bào dân tộc Tày ở Ba Bể.
Đối với tỉnh Thái Nguyên, hiện có 393 di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được xếp hạng, gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 67 di tích quốc gia và 323 di tích cấp tỉnh; 1 di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại và 45 di sản văn hóa được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu UBND tỉnh nội dung đề xuất xây dựng hồ sơ “Văn hóa Trà Việt” trình UNESCO ghi danh vào Danh sách Thực hành tốt di sản văn hóa phi vật thể.
Theo đồng chí Hoàng Thị Dung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Văn hóa Nghệ thuật đặc sắc xã Văn Lang, để cụ thể hóa Nghị quyết số 80, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu cho tỉnh ban hành quy định mức hỗ trợ kinh phí hoạt động đối với các CLB nghệ thuật trình diễn dân gian. Đây là nguồn lực để xã Văn Lang trở thành địa phương đầu tiên của tỉnh thành lập CLB Văn hóa Nghệ thuật đặc sắc, hiện có 46 thành viên, gồm các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông.
Ở một số khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh, đặc biệt tại Vườn quốc gia Ba Bể, các hoạt động văn hóa, văn nghệ cộng đồng đã trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Du khách được nghe then, xem múa bát, nhảy sạp trong ánh lửa bập bùng - những trải nghiệm cho thấy di sản không chỉ tồn tại trong ký ức mà đang tạo ra giá trị kinh tế cho người dân một cách tự nhiên.
Song song với đầu tư nguồn lực nhằm phát huy các giá trị văn hóa bản địa, tỉnh đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển các loại hình kinh tế thể thao gắn với dịch vụ du lịch, vui chơi, giải trí, nghỉ dưỡng, sân golf..., mở rộng không gian văn hóa, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân, đồng thời tạo thêm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Mở hướng phát triển công nghiệp văn hóa
Anh Vũ Đức Thành, Giám đốc HTX Du lịch nông nghiệp Làng Háo Hức, xã Đại Phúc, chia sẻ: Dựa trên văn hóa bản địa và điều kiện tự nhiên của địa phương, HTX xây dựng các sản phẩm du lịch phù hợp với từng nhóm khách hàng. Ưu tiên lớn nhất là dành cho trẻ em. Khi đến đây, các em được tham gia trại hè trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng sinh tồn, khám phá thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa, lịch sử địa phương, tham gia các hoạt động nghệ thuật, thể thao và kỹ năng sống. Nhóm khách thứ hai là các gia đình, thường lựa chọn về làng vào dịp cuối tuần hoặc kỳ nghỉ lễ, Tết để thưởng thức món ăn đồng quê và tham gia những hoạt động quen thuộc của làng quê Bắc Bộ như câu cá, cấy lúa, chăn trâu, nơm cá.
Du khách trải nghiệm cắm trại tại Làng Háo hức.
Đúng như chia sẻ của anh Thành, hiện nay nhiều khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh đã khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, từng bước biến những giá trị ấy thành sản phẩm kinh tế có đóng góp thực chất, tạo sức cạnh tranh.
Thời gian gần đây, tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa thu hút đông đảo nhân dân, nhất là giới trẻ, tham gia, như đêm 31/12/2025, Quảng trường Võ Nguyên Giáp “bùng nổ” khi lần đầu tiên một sự kiện văn hóa quy mô lớn - Chương trình Countdown chào năm mới 2026 - được tỉnh tổ chức, thu hút hàng chục nghìn người dân và du khách tham dự.
Tiếp đó là Chương trình khai mạc Mùa du lịch Thái Nguyên năm 2026 với chủ đề “Hồ trên núi - Trà trong mây” được tổ chức tại Quảng trường Võ Nguyên Giáp. Đây là chương trình nghệ thuật quy mô lớn, với sân khấu ngoài trời hoành tráng kết hợp công nghệ trình chiếu 3D. Chương trình góp phần quảng bá những nét văn hóa đặc trưng của Thái Nguyên, đồng thời lan tỏa hình ảnh vùng đất trung du, miền núi phía Bắc năng động, thân thiện và giàu bản sắc.
Trong Tuần lễ khai mạc Mùa du lịch năm 2026, tối 16-5, tại sân lễ hội thôn Bó Lù, xã Ba Bể diễn ra chương trình nghệ thuật “Di sản ngân vang giữa đại ngàn Ba Bể”, thu hút trên 20.000 lượt du khách và nhân dân tham dự.
Các chương trình được dàn dựng công phu, quy tụ đông đảo nghệ sĩ chuyên nghiệp và quần chúng, tạo không khí sôi nổi, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của nhân dân. Từ những sân chơi nghệ thuật ấy cho thấy, văn hóa đang được nhìn nhận toàn diện hơn, gắn chặt với phát triển con người, kinh tế và hội nhập trong bối cảnh mới. Công nghiệp văn hóa không chỉ là một lĩnh vực kinh tế mới mẻ mà còn là con đường để biến kho tàng di sản, bản sắc và trí tuệ sáng tạo của mỗi dân tộc, mỗi vùng đất thành sức mạnh mềm, tạo nên những giá trị kinh tế mới.