Ngày 4-9, tại Trụ sở Liên Hợp Quốc (LHQ) ở New York, Đại hội đồng LHQ khóa 80 đã thông qua Nghị quyết phát động “Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững”, tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về văn hóa vì phát triển bền vững.
Đây là sáng kiến do Việt Nam khởi xướng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực thúc đẩy văn hóa trở thành một động lực thiết yếu của phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.
Ảnh: BNG
Việc Đại hội đồng LHQ thông qua Sáng kiến khẳng định sự đồng thuận ngày càng sâu rộng của cộng đồng quốc tế về vai trò then chốt của văn hóa trong thực hiện Chương trình nghị sự 2030.
Nghị quyết nhìn nhận văn hóa là một thành tố thiết yếu của phát triển con người; là nguồn của bản sắc, đổi mới và sáng tạo; đồng thời là nhân tố quan trọng thúc đẩy gắn kết và hòa nhập xã hội, xóa đói giảm nghèo, tăng trưởng kinh tế bền vững và sự tham gia chủ động của người dân vào tiến trình phát triển.
Từ góc độ phát triển bền vững, Nghị quyết nhấn mạnh sức mạnh của văn hóa trong việc tạo thu nhập, việc làm bền vững và một khu vực kinh tế có sức sống; phát huy giá trị của di sản văn hóa cùng các ngành văn hóa và sáng tạo; đồng thời đóng góp các giải pháp đổi mới cho những vấn đề liên ngành như giáo dục, y tế, bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ, công nghệ và môi trường.
Đại hội đồng LHQ cũng tái khẳng định yêu cầu lồng ghép hiệu quả văn hóa vào các chính sách và chiến lược phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, đi đôi với bảo đảm đầu tư công thích đáng cho bảo vệ và phát huy văn hóa.
Sáng kiến là kết quả của quá trình chuẩn bị, tham vấn và vận động tích cực của Việt Nam tại UNESCO và LHQ. Ngày 12/11/2025, tại thành phố Samarkand, Cộng hòa Uzbekistan, Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO đã đồng thuận thông qua Nghị quyết 43 C/41, đề xuất LHQ xem xét phát động Thập kỷ.
Ở giai đoạn UNESCO, đề xuất của Việt Nam nhận được sự đồng tác giả và ủng hộ của 72 quốc gia thành viên. Tiếp đó, Tổng Giám đốc UNESCO Khaled El-Enany đã gửi thư tới Tổng Thư ký LHQ, đề nghị ủng hộ việc thông qua Sáng kiến.
Ở giai đoạn LHQ, đến thời điểm thông qua, Nghị quyết do Việt Nam cùng 102 nước thuộc nhiều khu vực địa lý và trình độ phát triển khác nhau đồng bảo trợ. Việc Sáng kiến nhận được sự đồng tác giả và ủng hộ rộng rãi tại UNESCO, sau đó tiếp tục nhận được sự đồng bảo trợ rộng rãi tại LHQ, cho thấy văn hóa vì phát triển bền vững phù hợp với mối quan tâm chung của cộng đồng quốc tế; đồng thời khẳng định vị thế, uy tín và vai trò chủ động của Việt Nam trong đóng góp sáng kiến tại các diễn đàn đa phương, cũng như hiệu quả của quá trình tích cực trao đổi, tham vấn và vận động nhằm tập hợp sự ủng hộ, xây dựng đồng thuận quốc tế.
Theo Nghị quyết, UNESCO được mời chủ trì triển khai Thập kỷ, tham vấn các quốc gia thành viên và phối hợp với các tổ chức liên quan trong hệ thống LHQ cùng các bên liên quan để xác định, xây dựng các hoạt động, chương trình và Kế hoạch hành động trong phạm vi chức năng của mình.
Nghị quyết kêu gọi các chính phủ, tổ chức quốc tế và khu vực, giới học thuật, khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội, cơ quan truyền thông và các bên liên quan tích cực tham gia; khuyến khích hợp tác quốc tế, trong đó có hợp tác Nam - Nam và hợp tác ba bên, tăng cường năng lực, hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ tri thức và xây dựng quan hệ đối tác nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển nâng cao đóng góp của văn hóa đối với phát triển bền vững.
Thập kỷ hướng tới tạo chuyển biến căn bản trong nhận thức và hành động về vai trò của văn hóa ở mọi cấp độ; thúc đẩy huy động nguồn lực và gia tăng đầu tư cho giáo dục di sản, giáo dục văn hóa - nghệ thuật, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo gắn với sinh kế bền vững.
Sáng kiến cũng khuyến khích tăng cường tiếp cận văn hóa bình đẳng, đối thoại liên văn hóa, phát triển văn hóa số, cũng như vận dụng tri thức văn hóa trong thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, qua đó đóng góp vào một tương lai bao trùm, bền vững và thịnh vượng cho mọi người dân.
Việc Sáng kiến được thông qua có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam. Đây là sáng kiến đầu tiên có quy mô lớn nhất do Việt Nam khởi xướng tại UNESCO sau nhiều năm tham gia Tổ chức, tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và chủ trương nâng tầm đối ngoại đa phương. Thành công này cho thấy Việt Nam không chỉ là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế mà còn chủ động tham gia định hình các chương trình nghị sự, đóng góp những ý tưởng thiết thực vì lợi ích chung của nhân loại.
Việc Việt Nam đề xuất và thúc đẩy Sáng kiến cũng là hành động thiết thực góp phần triển khai đồng bộ các định hướng lớn của Đảng: Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, trong đó xác định hội nhập quốc tế là một động lực chiến lược; Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, khẳng định văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng và động lực cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước; và Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19/5/2026 của Bộ Chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, qua đó thể hiện tinh thần chủ động đóng góp, tham gia định hình các chương trình nghị sự quốc tế và phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại phục vụ phát triển. Qua đó, Sáng kiến kết nối chặt chẽ giữa ưu tiên phát triển của Việt Nam với nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế, phát huy thế mạnh văn hóa, tri thức và sáng tạo của Việt Nam trong tiến trình hội nhập sâu rộng.
Với tư cách là quốc gia khởi xướng, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với UNESCO, các cơ quan của LHQ, các quốc gia thành viên và các đối tác liên quan trong quá trình xây dựng Kế hoạch hành động và triển khai Thập kỷ.
Việt Nam mong muốn cùng cộng đồng quốc tế biến cam kết chính trị thành các chương trình và hoạt động cụ thể, thúc đẩy văn hóa thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực đổi mới sáng tạo và cầu nối hợp tác vì hòa bình và phát triển bền vững. Việc tích cực tham gia triển khai Thập kỷ cũng tạo điều kiện để Việt Nam phát huy các giá trị văn hóa, tri thức và sức sáng tạo của dân tộc, đóng góp thiết thực vào kho tàng văn hóa và sự phát triển của văn minh nhân loại.