Kỳ 3 Đón đầu dòng vốn thế hệ mới
Tại Thái Nguyên, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được ban hành đúng thời điểm tỉnh đã chuẩn bị nhiều điều kiện quan trọng về hạ tầng, quỹ đất, thể chế và nguồn nhân lực. Cơ hội lúc này không chỉ là thu hút thêm FDI, mà là lựa chọn những dòng vốn có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao, từng bước đưa Thái Nguyên từ trung tâm sản xuất điện tử tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
Phối cảnh Dự án Khu công nghệ số tập trung Yên Bình.
Nghị quyết 10 mở thêm cơ hội để Thái Nguyên đón dòng vốn chất lượng cao
Đầu tháng 7-2026, những công việc đầu tiên phục vụ xây dựng Khu công nghệ số tập trung gần 200ha tại Yên Bình được triển khai. Nhìn từ bên ngoài, đây là một dự án hạ tầng mới. Nhưng đặt trong hành trình hơn một thập kỷ phát triển công nghiệp của Thái Nguyên, công trình mang ý nghĩa của một bước chuyển.
Hơn 12 năm trước, cũng tại khu vực này, Samsung đặt nền móng cho Tổ hợp sản xuất quy mô lớn, mở ra thời kỳ phát triển mạnh của công nghiệp điện tử Thái Nguyên. Sự hiện diện của Tập đoàn kéo theo hàng loạt doanh nghiệp vệ tinh, từng bước hình thành hệ sinh thái điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Từ một địa phương có quy mô công nghiệp còn khiêm tốn, Thái Nguyên đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất điện tử lớn của cả nước.
Nhưng sau hơn một thập kỷ, câu hỏi phát triển đã khác: Thái Nguyên sẽ tiếp tục tăng trưởng bằng việc có thêm các nhà máy sản xuất, lắp ráp hay tiến tới thu hút những khâu có giá trị cao hơn như nghiên cứu và phát triển, thiết kế, bán dẫn, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và vật liệu mới?
Đúng vào thời điểm đó, ngày 8/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong tình hình mới. Định hướng lớn là nâng cao chất lượng, hiệu quả FDI; ưu tiên công nghệ cao, công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển; tăng liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Với Thái Nguyên, đã gặp đúng “điểm rơi” khi Nghị quyết ban hành.
Không gian học tập, thực hành và nghiên cứu hiện đại tại Trung tâm Phát triển nhân tài công nghệ cao SIC, tạo điều kiện để học viên nâng cao kỹ năng, tiếp cận công nghệ mới và hiện thực hóa các ý tưởng, dự án công nghệ.
Trước đó, tỉnh đã triển khai Đề án số 23-ĐA/TU về cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Sau sáp nhập, không gian phát triển được mở rộng; hệ thống khu, cụm công nghiệp tiếp tục được quy hoạch; cơ chế “luồng xanh” hỗ trợ nhà đầu tư từng bước đi vào thực tiễn. Hoạt động xúc tiến đầu tư tại Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều thị trường tiềm năng cũng được đẩy mạnh.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn, giai đoạn tới, Thái Nguyên không chỉ quan tâm đến quy mô vốn mà đặc biệt coi trọng chất lượng dự án, ưu tiên công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ và những lĩnh vực tạo giá trị gia tăng lớn. Tỉnh đồng thời chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng và nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư chiến lược.
Kết quả bước đầu cho thấy dòng vốn đang phản hồi tích cực. Từ đầu năm đến nay, Thái Nguyên thu hút thêm hơn 8 tỷ USD vốn FDI. Đáng chú ý hơn con số tuyệt đối là dòng vốn mới đang hướng nhiều hơn vào điện tử, công nghệ, vật liệu và công nghiệp hỗ trợ.
Từ “công xưởng điện tử” đến hệ sinh thái công nghệ
Thái Nguyên bước vào cuộc cạnh tranh FDI thế hệ mới với một lợi thế lớn: hệ sinh thái điện tử đã hình thành trong hơn một thập kỷ. Samsung là hạt nhân quan trọng. Xung quanh tổ hợp của tập đoàn là mạng lưới doanh nghiệp điện tử, linh kiện, công nghiệp hỗ trợ đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Đây là nền tảng để tỉnh tiếp tục hướng tới những lĩnh vực công nghệ có giá trị cao hơn.
Các doanh nghiệp trên địa bàn Thái Nguyên tích cực cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao phúc lợi, góp phần xây dựng môi trường sống ổn định để người lao động yên tâm gắn bó lâu dài.
Từ thực tiễn đầu tư tại địa phương, ông Kim Lee Soo, Tổng Giám đốc nhà máy Samsung điện tử Việt Nam Thái Nguyên, đánh giá sự đồng hành của chính quyền, chất lượng hạ tầng và nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng đối với hoạt động lâu dài của doanh nghiệp. Trong giai đoạn mới, nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam để đáp ứng yêu cầu về chất lượng, công nghệ, quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng sẽ quyết định mức độ lan tỏa của khu vực FDI.
Một tín hiệu mới đến từ lĩnh vực vật liệu công nghệ. Tháng 3-2026, POSCO Future M của Hàn Quốc quyết định đầu tư nhà máy sản xuất vật liệu cực âm than chì nhân tạo tại Thái Nguyên, với tổng mức đầu tư được tập đoàn công bố khoảng 357 tỷ won. Đến tháng 7, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh tiếp tục làm việc với doanh nghiệp để chuẩn bị triển khai dự án.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô vốn. Từ thế mạnh điện tử tiêu dùng, Thái Nguyên đang tiếp cận thêm những mắt xích mới của chuỗi công nghệ như vật liệu pin, vật liệu mới và các ngành sản xuất có hàm lượng kỹ thuật cao.
Tuy nhiên, FDI chất lượng cao chỉ thực sự tạo ra giá trị lâu dài khi không trở thành những “ốc đảo” công nghệ. Phía sau một dự án lớn cần hình thành thêm doanh nghiệp Việt Nam cung cấp linh kiện, thiết bị, phần mềm, logistics, dịch vụ kỹ thuật; kỹ sư trong nước có thể tham gia nghiên cứu, thiết kế và quản trị.
Đại diện một số doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn cho rằng cơ hội từ làn sóng FDI mới rất lớn, nhưng yêu cầu của các tập đoàn toàn cầu ngày càng cao. Muốn bước vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp Việt phải đầu tư đồng thời vào công nghệ, quản trị chất lượng và nhân lực.
Vì vậy, cuộc cạnh tranh FDI sắp tới không chỉ là cạnh tranh để “có dự án”, mà còn là cạnh tranh để đưa được nhiều hơn những khâu giá trị cao về địa phương, tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt cùng lớn lên.
Để dòng vốn tạo giá trị lâu dài
Một nhà máy có thể xây dựng trong vài năm, nhưng đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia đủ khả năng làm việc trong các ngành công nghệ cao cần thời gian dài hơn. Đại học Thái Nguyên hiện có hơn 115.000 người học, đào tạo trên 350 ngành và chương trình, tạo nguồn nhân lực lớn cho cả vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Đây là lợi thế đáng kể trong cuộc cạnh tranh thu hút những dự án sử dụng nhiều lao động kỹ thuật.
Đại học Thái Nguyên góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo nền tảng để tỉnh đón dòng vốn FDI công nghệ cao theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW
PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên, cho rằng đào tạo nhân lực trong giai đoạn mới cần gắn chặt hơn với nhu cầu doanh nghiệp, từ xây dựng chương trình, đào tạo thực hành đến nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và tuyển dụng. Những lĩnh vực như điện tử, tự động hóa, bán dẫn, AI, dữ liệu và ngoại ngữ sẽ ngày càng có nhu cầu nhân lực lớn.
Cùng với đào tạo, Thái Nguyên đang chuẩn bị thêm một yếu tố quan trọng: môi trường sống cho người lao động và chuyên gia. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển trên 60.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, cùng hệ thống trường học, y tế, giao thông và dịch vụ đô thị. Bởi trong cuộc cạnh tranh thu hút công nghệ cao, chất lượng sống cũng là một phần của chất lượng môi trường đầu tư.
Thái Nguyên chú trọng phát triển nhà ở, dịch vụ và các tiện ích đồng bộ, từng bước kiến tạo môi trường sống thuận lợi, chất lượng cho người lao động và chuyên gia.
Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy nhu cầu này ngày càng rõ. Ông Nguyễn Văn Thời, Phó Chủ tịch Thường trực HĐQT Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG, cho rằng cùng với việc làm và thu nhập, chỗ ở ổn định là yếu tố quan trọng để người lao động, nhất là đội ngũ cán bộ, kỹ sư và lao động có tay nghề, yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Việc phát triển các khu nhà ở đồng bộ, có trường học, dịch vụ và những tiện ích thiết yếu không chỉ giải quyết bài toán an cư cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp ổn định nguồn nhân lực trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng lớn.
Những tháng đầu năm 2026, Thái Nguyên đã tạo dấu ấn mạnh về thu hút FDI. Nhưng chính khi dòng vốn tăng nhanh cũng là lúc tỉnh cần đặt tiêu chuẩn cao hơn cho những dự án tiếp theo.
Thái Nguyên đã có Samsung và một nền công nghiệp điện tử quy mô lớn. Điều cần trong chặng đường mới không đơn giản là có thêm những nhà máy lớn, mà là hình thành nhiều mắt xích giá trị cao hơn: R&D, thiết kế, bán dẫn, AI, dữ liệu, vật liệu mới, công nghiệp hỗ trợ và lực lượng kỹ sư Việt Nam có khả năng từng bước tiếp nhận, làm chủ công nghệ.
Tại Kỳ họp thứ năm, HĐND tỉnh khóa XIV tháng 7-2026, Thái Nguyên đặt mục tiêu năm 2026 phấn đấu thu hút 11 tỷ USD vốn FDI, đồng thời ưu tiên các dự án công nghiệp công nghệ cao, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, phát triển hạ tầng khu công nghiệp và chuẩn bị quỹ đất sạch.
11 tỷ USD là mục tiêu lớn. Nhưng giá trị lâu dài không nằm ở việc bảng thống kê cuối năm có thêm bao nhiêu tỷ USD, mà ở chất lượng của mỗi đồng vốn được đưa vào nền kinh tế. Đó có thể là một công nghệ mới được chuyển giao; một kỹ sư trẻ có cơ hội tham gia nghiên cứu, thiết kế; một doanh nghiệp địa phương từ nhà cung cấp đơn giản trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hơn một thập kỷ trước, FDI đã góp phần đưa Thái Nguyên trở thành trung tâm sản xuất điện tử lớn. Chặng đường phía trước khó hơn: biến quy mô công nghiệp thành năng lực công nghệ; biến nguồn lao động thành nhân lực chất lượng cao; biến sự hiện diện của các tập đoàn toàn cầu thành cơ hội lớn lên cho doanh nghiệp Việt Nam.
Bởi lẽ, khi mỗi dự án mới không chỉ mang theo vốn mà còn mang theo công nghệ, tri thức và tạo thêm giá trị ở lại địa phương, đó mới là thước đo bền vững nhất của dòng vốn thế hệ mới.