Khi tình trạng ô nhiễm không khí do núi lửa phun trào bắt đầu giảm, Indonesia lại đối mặt với lượng khí thải gia tăng từ các đám cháy rừng dữ dội đang lan rộng tại những khu vực rừng và đất than bùn khô hạn trên các đảo Borneo và Sumatra.
Các đợt phun trào tại núi lửa Anak Krakatau ngày 4/9 tạo ra những cột tro bụi cao tới 50.000 feet (15 km), buộc nhà chức trách phải đóng cửa các sân bay và đình chỉ hoạt động của hàng trăm máy bay.
Tuy nhiên, khi tro bụi dần bị gió cuốn đi và hoạt động hàng không trở lại bình thường, khói mù do cháy rừng lại ngày càng nghiêm trọng.
Theo Fire Emissions Watch, một cổng thông tin do Dịch vụ giám sát khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu phát triển, lượng khí thải carbon từ các vụ cháy tại Indonesia trong thời gian từ ngày 31/8 đến 6/9 lên tới 20,3 triệu tấn, vượt Nga và chiếm hơn một phần ba tổng lượng phát thải toàn cầu.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến khá gần với mức được ghi nhận vào các năm 2015 và 2019”, ông Mark Parrington, nhà khoa học cấp cao thuộc Cơ quan Giám sát Khí quyển Copernicus, cho biết.
Ông nói thêm: “Tuy nhiên, cần nhớ rằng đây vẫn mới là giai đoạn đầu của mùa cháy. Chúng tôi dự kiến các đám cháy sẽ tiếp tục lan rộng và lượng khí thải tiếp tục tăng, có thể kéo dài đến cuối tháng 10, tương tự những gì từng xảy ra vào năm 2015”.
Các hình thái thời tiết “siêu El Niño” khiến nhiệt độ tăng cao và gây hạn hán nghiêm trọng trên khắp khu vực. Indonesia đang trải qua mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất kể từ năm 2015, thời điểm nước này cũng hứng chịu tình trạng El Niño mạnh tương tự.
“Chúng tôi dự kiến sẽ có một số vụ cháy xảy ra trong khu vực vào thời điểm này trong năm. Nhưng với El Niño, tình trạng này rõ ràng trở nên nghiêm trọng hơn: thời tiết khô hơn, nóng hơn và khi xảy ra cháy, các đám cháy cũng diễn biến dữ dội hơn nhiều”, ông Parrington nhận định.
Tính đến thời điểm này, Indonesia đã đóng cửa 12.874 trường học và buộc hơn 1,4 triệu học sinh chuyển sang học trực tuyến để tránh không khí độc hại, chủ yếu tại khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề là Tây Kalimantan trên đảo Borneo.
Dữ liệu mới nhất của Copernicus công bố ngày 8/9 cho thấy, trong giai đoạn từ ngày 31/8 đến 6/9, cường độ phát thải từ các đám cháy tại Indonesia đạt 1.546 kg/km² (4 tấn/dặm vuông), cao hơn hơn 10 lần so với Nga. Lượng phát thải tập trung cao nhất tại Kalimantan thuộc đảo Borneo và các khu vực phía Đông đảo Sumatra.
Tổng lượng phát thải trong giai đoạn này cao hơn 317% so với mức trung bình theo mùa, dù vẫn thấp hơn con số 22,26 triệu tấn được ghi nhận trong cùng tuần của năm 2015.
Theo nền tảng giám sát rừng Sipongi của Bộ Lâm nghiệp Indonesia, dựa trên dữ liệu từ các vệ tinh Terra và Aqua của NASA, từ ngày 1/8 đến 8/9, Indonesia ghi nhận 13.443 điểm nóng, so với 9.454 điểm trong cùng kỳ năm 2015.
Fire Emissions Watch sử dụng dữ liệu quan sát từ vệ tinh để ước tính nồng độ bụi mịn, hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, khí nhà kính và các chất ô nhiễm khác phát sinh từ cháy. Tuy nhiên, ông Parrington cho rằng con số thực tế có thể còn cao hơn.
“Một trong những vấn đề với các đám cháy đất than bùn là khi chúng cháy ở nhiệt độ thấp hoặc âm ỉ dưới lòng đất, chúng có thể nằm dưới ngưỡng phát hiện của các cảm biến, đồng nghĩa với việc chúng ta thực tế không nhìn thấy những đám cháy đó”, ông nói.