Kỳ 2: Biến mái nhà xưởng thành nguồn điện xanh
Với diện tích mái nhà xưởng lớn, nhu cầu sử dụng điện cao và tập trung chủ yếu vào ban ngày, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp đang được xác định là khu vực có dư địa lớn để phát triển điện mặt trời mái nhà tại Thái Nguyên. Từ những doanh nghiệp đã đưa nguồn điện này vào sử dụng đến các dự án đang nghiên cứu đầu tư, những mái nhà xưởng đang mở thêm không gian để bổ sung nguồn năng lượng tại chỗ, giảm phát thải và từng bước xanh hóa sản xuất.
Hiện nay, công suất điện mặt trời tại các Khu công nghiêp trên địa bàn tỉnh đạt 18MW.
Thêm nguồn điện ngay tại nhà máy
Hơn 4.000m² mái của hai xưởng sản xuất đang là một trong những nguồn lực được Công ty TNHH KD Heat Technology Thái Nguyên, có trụ sở tại Khu công nghiệp Điềm Thụy, tính toán khai thác trong thời gian tới. Hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp, với thế mạnh về xử lý nhiệt tôi cao tần, gia công cơ khí chính xác và mạ crom cứng…, mỗi ngày, hàng chục máy gia công, máy nén khí, hệ thống điều hòa, thông gió, chiếu sáng cùng nhiều thiết bị phụ trợ tại Công ty hoạt động liên tục. Phần lớn hoạt động sản xuất diễn ra từ sáng đến cuối giờ chiều nên nhu cầu điện tập trung khá lớn vào ban ngày.
Qua khảo sát ban đầu, doanh nghiệp đã nghiên cứu phương án tận dụng khoảng 3.500m² mái nhà xưởng đủ điều kiện để lắp đặt điện mặt trời trong quý III năm nay, với công suất dự kiến khoảng 643,86kWp, tương ứng sản lượng khoảng 630.140kWh điện/năm. Các chỉ số này được Công ty tính toán trên cơ sở biểu đồ phụ tải, khả năng tiêu thụ và hiệu quả đầu tư.
Theo kế hoạch, trong quý IV năm 2026, Công ty TNHH KD Heat Technology Thái Nguyên triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, với công suất khoảng 643,86 kWP.
Tuy nhiên, với ông Đoàn Như Hải, Giám đốc Công ty TNHH KD Heat Technology Thái Nguyên, điều doanh nghiệp quan tâm trước hết không phải lắp được bao nhiêu tấm pin, mà là nguồn điện này có thể đáp ứng được bao nhiêu phần nhu cầu năng lượng của nhà máy.
Ông Đoàn Như Hải cho biết: Chi phí điện chiếm một phần đáng kể trong hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Trong khi đó, nhà máy có diện tích mái khá lớn và phần lớn thiết bị hoạt động vào ban ngày. Chúng tôi đã có phương án về nguồn điện mặt trời với mong muốn trước hết là đáp ứng được một phần nhu cầu điện, giảm chi phí trong dài hạn. Xa hơn, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo cũng phù hợp với định hướng xây dựng nhà máy xanh của doanh nghiệp. Theo kế hoạch, trong quý IV năm 2026, Công ty TNHH KD Heat Technology Thái Nguyên triển khai lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất khoảng 643,86kWp.
Bài toán mà KD Heat Technology đặt ra cũng cho thấy một lợi thế khá rõ của điện mặt trời trong khu vực sản xuất công nghiệp: nguồn điện được tạo ra “ngay tại nơi có nhu cầu sử dụng”. Những giờ nắng tốt trong ngày cũng là thời điểm các dây chuyền hoạt động với công suất cao. Nếu hệ thống được tính toán phù hợp, phần lớn sản lượng điện tạo ra có thể được sử dụng trực tiếp cho sản xuất. Khi đó, điện mặt trời không thay thế điện lưới mà trở thành nguồn điện bổ sung tại chỗ.
Hiện, đã có 5 doanh nghiệp trong các khu công nghiệp triển khai điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất khoảng 18.000kW, tương đương 18MW. Nguồn điện được tạo ra tại nhà máy, bổ sung trực tiếp cho hoạt động sản xuất, góp phần giảm một phần chi phí năng lượng và phát thải.
Giá trị của nguồn điện này cũng đang được nhìn nhận rộng hơn khi các yêu cầu về giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo và sản xuất xanh ngày càng được quan tâm trong chuỗi cung ứng. Nguồn năng lượng sử dụng trong nhà máy trở thành một trong những yếu tố doanh nghiệp phải tính đến để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Dư địa lớn trên những mái nhà xưởng
Những nhà xưởng rộng hàng nghìn đến hàng chục nghìn mét vuông đã hiện diện tại các khu công nghiệp Yên Bình, Điềm Thụy, Sông Công I, Sông Công II, Thanh Bình… Cùng với các dự án mới, diện tích mái nhà xưởng cũng sẽ tiếp tục tăng. Từ 5 doanh nghiệp đang triển khai, sự quan tâm đang lan rộng sang nhiều nhà máy khác. Một số doanh nghiệp đã nghiên cứu, khảo sát phương án đầu tư điện mặt trời mái nhà và dự kiến đưa thêm công suất vào sử dụng trong những tháng cuối năm 2026. Điều này mở ra khả năng công suất điện mặt trời trong các khu công nghiệp sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Theo kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên phấn đấu trên 80% diện tích mái nhà xưởng đủ điều kiện tại các khu, cụm công nghiệp được lắp đặt điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ BEES, tương ứng công suất 950MW. Các dự án đang được đầu tư xây dựng tại Khu công nghiệp Sông Công II giai đoạn 2 tiếp tục mở thêm dư địa phát triển điện mặt trời trên mái nhà xưởng.
Công ty TNHH KD Heat Technology Thái Nguyên nghiên cứu phương án tận dụng khoảng 3.500 m2 mái nhà xưởng đủ điều kiện để lắp đặt điện mặt trời trong quý IV năm nay.
So với mục tiêu ít nhất 1.070MW điện mặt trời mái nhà của toàn tỉnh vào năm 2030, khu vực khu, cụm công nghiệp sẽ đóng góp phần lớn công suất. Từ khoảng 18MW đang được khai thác đến mục tiêu trên 950MW còn một khoảng cách lớn, nhưng khoảng cách này cũng cho thấy dư địa rất rộng trên những mái nhà xưởng.
Trở lại với KD Heat Technology Thái Nguyên, khi nghiên cứu phương án đầu tư, doanh nghiệp đã tính toán đồng thời cả hiệu quả kinh tế và những yêu cầu trong tương lai. Một số đối tác của Công ty đã bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các tiêu chí về môi trường, lượng phát thải và tỷ lệ năng lượng tái tạo trong quá trình sản xuất. Điều đó khiến điện mặt trời được doanh nghiệp đặt trong một bài toán dài hạn hơn.
Ông Đoàn Như Hải cho biết thêm: Tiết giảm chi phí là lợi ích có thể nhìn thấy, nhưng chúng tôi còn quan tâm đến những yêu cầu từ khách hàng và đối tác. Khi thị trường ngày càng chú trọng sản xuất xanh, doanh nghiệp cũng phải chuẩn bị từ sớm. Nếu vừa tạo được một phần điện cho sản xuất, vừa giảm phát thải, đó là lợi ích kép.
Thực tế, những yêu cầu liên quan đến giảm phát thải, sử dụng năng lượng tái tạo và xanh hóa chuỗi cung ứng đang ngày càng tác động rõ hơn tới doanh nghiệp sản xuất, nhất là nhóm tham gia thị trường xuất khẩu. Vì vậy, điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp tiết giảm một phần chi phí đầu vào. Nguồn năng lượng sạch còn góp phần giúp doanh nghiệp từng bước đáp ứng các tiêu chí sản xuất xanh, qua đó tạo thêm lợi thế trong quá trình tham gia chuỗi cung ứng.
Tính điện mặt trời từ khi nhà máy còn trên bản vẽ
Với những nhà máy đang hoạt động, việc lắp đặt điện mặt trời phải thích ứng với công trình hiện hữu. Nhưng với những dự án mới, Thái Nguyên đang hướng tới cách làm khác: tính bài toán năng lượng ngay từ khi chuẩn bị đầu tư. Theo kế hoạch của tỉnh, trong quá trình tiếp nhận và thực hiện các thủ tục thuộc thẩm quyền đối với các dự án mới, các cơ quan liên quan định hướng nhà đầu tư nghiên cứu phương án điện mặt trời mái nhà, phấn đấu đáp ứng khoảng 20% nhu cầu điện tiêu thụ của dự án, phù hợp với điều kiện thực tế và quy định.
Các dự án đang được đầu tư xây dựng tại Khu công nghiệp Sông Công II giai đoạn 2, mở thêm dư địa phát triển điện mặt trời trên mái nhà xưởng.
Khi phương án điện mặt trời được xác định sớm, chủ đầu tư có thể chủ động tính toán tải trọng mái, bố trí hệ thống kỹ thuật, đường dây, inverter, không gian dành cho BEES và các giải pháp an toàn ngay từ khâu thiết kế. Một mái nhà khi đó không đơn thuần được thiết kế để che phủ nhà xưởng mà đồng thời được chuẩn bị để trở thành một phần của hạ tầng năng lượng nhà máy.
Ông Nguyễn Đình Việt, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên, cho biết: "Đối với các doanh nghiệp đang hoạt động, Ban sẽ phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn để doanh nghiệp nghiên cứu phương án phù hợp với nhu cầu và điều kiện nhà xưởng. Với các dự án mới, nếu giải pháp điện mặt trời được tính toán ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư thì sẽ thuận lợi hơn rất nhiều về kết cấu, kỹ thuật và an toàn. Đây cũng là hướng để từng bước hình thành các nhà máy sử dụng năng lượng hiệu quả và thân thiện hơn với môi trường. Chúng tôi cam kết sẽ đồng hành cùng với doanh nghiệp, các sở, ngành liên quan trong việc hỗ trợ doanh nghiệp, cụ thể là các thủ tục hành chính, đặc biệt là việc xác nhận vấn đề xuất xứ hàng hóa để đáp ứng ngày càng tốt hơn thị trường xuất khẩu theo cam kết Net Zero; đồng hành với doanh nghiệp trong việc tiếp cận những chứng chỉ, tiêu chuẩn về năng lượng xanh, năng lượng tái tạo, giảm phát thải nhà kính…".
Khu công nghiệp Điềm Thụy hiện có hiện có 117 dự án còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 1.023,94 triệu USD và 8.430 tỷ đồng.
Tại Hội nghị phát triển điện mặt trời mái nhà cuối tháng 7-2026, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn yêu cầu các cơ quan chuyên môn xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng năm. Ban Quản lý Các Khu công nghiệp được giao tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà; ngành điện phối hợp đánh giá khả năng tiếp nhận công suất lưới điện của từng khu vực.
Mục tiêu 950MW cho thấy khu vực khu công nghiệp, cụm công nghiệp sẽ giữ vai trò chủ lực trong phát triển điện mặt trời mái nhà của Thái Nguyên. Để những mái nhà thực sự trở thành nguồn điện, bên cạnh quyết định đầu tư của doanh nghiệp còn cần sự đồng bộ về hạ tầng lưới điện, vốn, công nghệ, lưu trữ và các yêu cầu về kỹ thuật, an toàn. 18MW hiện tại mới chỉ là bước khởi đầu. Dư địa lớn hơn nằm trên những mái nhà xưởng đã và đang hình thành - nơi nguồn điện có thể được tạo ra ngay tại chỗ, phục vụ sản xuất và từng bước góp phần xanh hóa công nghiệp Thái Nguyên.
ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ XƯỞNG: NHỮNG CON SỐ ĐÁNG CHÚ Ý
|