Chứng chỉ FSC - 'cú hích' nâng cao giá trị rừng trồng

Khi mô hình khai thác truyền thống dần bộc lộ nhiều hạn chế, rừng trồng Thái Nguyên đang đứng trước một bước ngoặt mới. Doanh nghiệp trực tiếp đầu tư kinh phí, đồng hành cùng người dân xây dựng rừng đạt chứng chỉ FSC, qua đó không chỉ nâng giá trị gỗ lên tầm cao mới, mà còn mở cánh cửa đưa sản phẩm địa phương hội nhập sâu vào thị trường quốc tế.

Phát triển rừng đạt chứng chỉ FSC ở xã Yên Phong.

 “Giấy thông hành” cho gỗ Thái Nguyên ra thị trường quốc tế

Chứng chỉ FSC (Forest Stewardship Council) là chứng chỉ quốc tế về quản lý rừng bền vững, được các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, Úc, Nhật Bản… coi là điều kiện bắt buộc để nhập khẩu sản phẩm gỗ. Rừng đạt FSC không chỉ đảm bảo khai thác hợp pháp, bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học mà còn tôn trọng quyền lợi lao động và cộng đồng địa phương.

Thực tế cho thấy, giá trị kinh tế của rừng FSC thường cao hơn 20-30%, thậm chí có nơi tăng 50% so với rừng trồng thông thường. Không chỉ bán được giá cao, người trồng rừng còn được tiếp cận hợp đồng bao tiêu dài hạn, giảm rủi ro “được mùa, mất giá”.

Nắm bắt xu thế đó, tỉnh Thái Nguyên đã xác định phát triển rừng đạt chứng chỉ FSC là chỉ tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển lâm nghiệp giai đoạn 2025-2030. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến hết năm 2025, tổng diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC trên địa bàn toàn tỉnh đạt trên 37.000ha, vượt 175% kế hoạch giai đoạn 2021-2025 .

Điểm đặc biệt trong câu chuyện rừng FSC ở Thái Nguyên có vai trò “bà đỡ” của doanh nghiệp. Không chỉ thu mua sản phẩm, doanh nghiệp còn chủ động bỏ toàn bộ kinh phí để hỗ trợ người dân từ khâu khảo sát, lập hồ sơ, xây dựng phương án quản lý rừng, cho tới đánh giá và cấp chứng chỉ. Toàn bộ các diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đều do các doanh nghiệp bỏ tiền đầu tư sau đó mua lại gỗ cho bà con.

Khi gỗ rừng trồng có nguồn gốc xuất xứ và có chứng nhận FSC mới có thể xuất khẩu ra các thị trường châu Âu, giá trị kinh tế cao hơn.

Tiêu biểu là Công ty TNHH Kẻ Gỗ - doanh nghiệp chuyên sản xuất đồ gỗ dùng một lần xuất khẩu sang châu Âu, châu Úc và Bắc Mỹ. Từ năm 2024, doanh nghiệp đã phối hợp với chính quyền địa phương và Viện Nghiên cứu Lâm sinh triển khai dự án xây dựng rừng FSC tại các xã phía Bắc tỉnh (nay là các xã Nghĩa Tá, Yên Phong…). Tổng kinh phí doanh nghiệp đầu tư cho dự án trên 4 tỷ đồng, người dân không phải đóng góp bất cứ khoản chi phí nào.

Điều đặc biệt là doanh nghiệp không ràng buộc người dân phải bán gỗ cho mình, ngay cả khi đã được cấp FSC. Người trồng rừng hoàn toàn có quyền lựa chọn đối tác tiêu thụ. Đây chính là yếu tố tạo được niềm tin và sự đồng thuận cao từ cộng đồng.

Ông Trịnh Đức Kiên, Phó Giám đốc Công ty TNHH Kẻ Gỗ tại Thái Nguyên, cho biết: Muốn sản phẩm gỗ xuất khẩu vào thị trường châu Âu thì vùng nguyên liệu bắt buộc phải có chứng chỉ FSC. Doanh nghiệp bỏ tiền cho dự án không chỉ để chủ động nguồn nguyên liệu hợp pháp mà quan trọng hơn là nâng cao giá trị rừng cho người dân, tạo lợi ích hài hòa cho cả hai bên.

Tại thôn Đon Liên, xã Nghĩa Tá, 100% số hộ dân đều có rừng trồng. Trước đây, người dân chủ yếu bán gỗ keo, gỗ mỡ cho thương lái, giá cả bấp bênh. Khi dự án FSC được triển khai, các hộ dân được tập huấn bài bản về kỹ thuật trồng rừng, bảo vệ đa dạng sinh học, phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật độc hại, không đốt thực bì…

Ông Trương Quốc Tự, một trong những hộ trồng rừng lâu năm tại Nghĩa Tá, chia sẻ: Tham gia dự án FSC, chúng tôi không chỉ nghĩ đến chuyện bán được giá cao hơn, mà còn học được cách làm rừng bài bản, chuyên nghiệp. Rừng giữ được lâu hơn, đất không bạc màu, môi trường cũng tốt hơn cho con cháu sau này.

Sau hơn một năm hoàn thiện quy trình, đến tháng 10/2025, Tổ chức GFA đã chính thức cấp chứng chỉ FSC cho hơn 4.200ha rừng tại Nghĩa Tá và Yên Phong, với 1.750 hộ dân tham gia. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với người trồng rừng địa phương.

Tháng 10-2025, hơn 4.000ha rừng của xã Yên Phong và Nghĩa Tá đã được cấp Chứng nhận quản lý rừng bền vững FSC.

Dư địa lớn cho rừng FSC

Không chỉ Nghĩa Tá, nhiều địa phương khác của Thái Nguyên cũng đang trở thành “điểm sáng” về rừng FSC. Xã Phú Lương hiện có trên 5.100ha rừng được cấp chứng chỉ FSC, với hơn 3.600 hộ dân tham gia. Doanh nghiệp liên kết là Công ty TNHH Lâm sản Thái Hưng đã hỗ trợ người dân hoàn thiện hồ sơ, thuê chuyên gia quốc tế đánh giá và cam kết thu mua gỗ với giá cao hơn thị trường từ 20-30% .

Theo đánh giá của ngành chức năng, rừng FSC giúp người trồng rừng chuyển từ tư duy “bán gỗ” sang “làm kinh tế rừng”. Không còn tình trạng khai thác non để “chạy giá”, người dân chủ động kéo dài chu kỳ trồng rừng, nâng chất lượng gỗ, từ đó nâng tổng giá trị thu về.

Bên cạnh giá trị kinh tế, rừng FSC còn mang lại những lợi ích bền vững về môi trường. Việc không đốt thực bì, không sử dụng thuốc trừ cỏ độc hại, tăng cường che phủ rừng, bảo vệ sinh cảnh tự nhiên… đã góp phần giảm nguy cơ cháy rừng, xói mòn đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay 6/7 khu rừng đặc dụng của tỉnh đã xây dựng và được phê duyệt phương án quản lý rừng bền vững, với tổng diện tích trên 68.416ha. Đây là nền tảng quan trọng để Thái Nguyên tiến tới khai thác giá trị rừng theo hướng đa mục tiêu: gỗ, tín chỉ carbon, du lịch sinh thái, dược liệu rừng…

Năm 2025, toàn tỉnh Thái Nguyên có 37.000ha rừng trồng đã được cấp Chứng nhận quản lý rừng bền vững FSC.

Sau sáp nhập, Thái Nguyên hiện có hơn 557.000ha đất lâm nghiệp, tập trung chủ yếu ở các xã phía Bắc. Đây là dư địa rất lớn để phát triển rừng FSC gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Theo ông Nguyễn Mỹ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh đang tập trung tuyên truyền, rà soát các diện tích rừng đủ điều kiện để kết nối doanh nghiệp tham gia, đồng thời định hướng từng bước tiếp cận thị trường tín chỉ carbon từ rừng - một lĩnh vực giàu tiềm năng trong tương lai .

Thực tiễn ở Thái Nguyên cho thấy, muốn phát triển rừng bền vững không thể chỉ trông chờ vào người dân. Khi doanh nghiệp đứng ra “đỡ đầu” về vốn, kỹ thuật và thị trường; Nhà nước đồng hành bằng cơ chế, chính sách, quy hoạch; người dân là chủ thể trực tiếp thực hiện thì chuỗi giá trị rừng mới thực sự được hình thành một cách bền vững.

Không chỉ tạo sinh kế ổn định cho hàng nghìn hộ trồng rừng, rừng FSC còn giúp Thái Nguyên nâng cao hình ảnh địa phương trong chuỗi cung ứng toàn cầu, mở ra cơ hội thu hút đầu tư chế biến sâu ngành gỗ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Từ những cánh rừng keo, mỡ từng chỉ bán “gỗ tròn”, hôm nay, rừng Thái Nguyên đang từng bước bước lên “chuẩn quốc tế”. Và trong hành trình ấy, dấu ấn của những doanh nghiệp dám bỏ tiền tỷ vì rừng, vì người dân, đang trở thành động lực quan trọng để lâm nghiệp Thái Nguyên bứt phá bền vững trong giai đoạn mới.