Nâng cao giá trị khoáng sản từ chế biến sâu

Thay vì khai thác và xuất khẩu khoáng sản ở dạng thô như trước đây, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đang chủ động đầu tư công nghệ chế biến sâu. Hướng đi này góp phần nâng cao giá trị gia tăng, giảm tác động môi trường và phù hợp với định hướng phát triển bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.

Năm 2026, Công ty TNHH Hoàng Nam Bắc Kạn phấn đấu tăng trưởng 15%, với sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng toàn cầu.

Trong một thời gian dài, hoạt động khai khoáng tại Thái Nguyên chủ yếu tập trung vào khai thác và tiêu thụ nguyên liệu thô, khiến giá trị kinh tế mang lại chưa tương xứng với tiềm năng tài nguyên, đồng thời phát sinh áp lực lớn về vận chuyển, môi trường và sử dụng lao động giản đơn. 

Trước yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng, nhiều doanh nghiệp đã từng bước chuyển hướng sang đầu tư chế biến sâu, tạo ra những tín hiệu tích cực.

Gần đây, Công ty TNHH Hoàng Nam Bắc Kạn tiếp tục đầu tư trên 70 tỷ đồng lắp đặt dây chuyền điện phân hiện đại, với công suất khoảng 5.000 tấn sản phẩm/năm. Sản phẩm kim loại sau điện phân đạt độ tinh khiết lên tới 99,99%, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường trong nước và quốc tế.

Việc đổi mới công nghệ giúp doanh nghiệp mở rộng thêm nhiều thị trường khó tính. Năm 2026, đơn vị đặt mục tiêu tăng trưởng cả về sản lượng và doanh thu trên 15% so với năm trước.

Ông Công Minh Tiến, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Nam Bắc Kạn, cho biết: Giai đoạn 2006-2010, doanh nghiệp chủ yếu khai thác mỏ, sản phẩm có hàm lượng thấp và chưa đủ điều kiện xuất khẩu. Sau khi đầu tư nhà máy luyện, sản phẩm đủ tiêu chuẩn xuất khẩu nhưng giá trị mang lại chưa cao. Năm 2025, doanh nghiệp tiếp tục đầu tư dây chuyền điện phân hiện đại, từ đó sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu và tạo ra hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Cũng theo ông Tiến, đầu tư chế biến sâu giúp doanh nghiệp gia tăng doanh thu và lợi nhuận. Khi thị trường ổn định, nguồn thu ngân sách từ hoạt động sản xuất có thể tăng gấp nhiều lần so với xuất khẩu khoáng sản thô, đồng thời tạo việc làm ổn định cho người lao động.

Nhà máy chế biến khoáng sản Núi Pháo là một trong những đơn vị tiêu biểu đẩy mạnh chế biến sâu khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Ảnh T.L

Một dự án tiêu biểu khác trong lĩnh vực chế biến sâu khoáng sản tại Thái Nguyên là mỏ đa kim Núi Pháo do Công ty TNHH Khai thác Chế biến Khoáng sản Núi Pháo triển khai. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống chế biến đồng bộ, hiện đại, tạo ra các sản phẩm có giá trị cao như vonfram, bismuth và đồng, phục vụ xuất khẩu và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Cùng với sản xuất, đơn vị chú trọng kiểm soát môi trường, hướng tới mô hình khai khoáng hiệu quả và có trách nhiệm.

Các doanh nghiệp đẩy mạnh chế biến sâu còn góp phần tích cực vào chuyển dịch cơ cấu lao động tại địa phương. Ông Ma Chí Hiếu, Chủ tịch UBND xã Yên Thịnh, nhận định: Việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu đã giúp giảm áp lực vận chuyển khoáng sản thô, cải thiện môi trường và nâng cao tay nghề cho người lao động.

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có hơn 130 mỏ khai thác khoáng sản đang hoạt động, tạo việc làm thường xuyên cho trên 5.000 lao động. Sự chuyển dịch sang chế biến sâu đang góp phần hình thành chuỗi giá trị sản xuất khép kín, thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp bền vững.

Ông Phạm Văn Thọ, Giám đốc Sở Công Thương, cho biết: Để phát huy thế mạnh khai khoáng, các doanh nghiệp cần tiếp tục đổi mới công nghệ, đầu tư theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường, tạo ra sản phẩm chất lượng cao phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

Từ khai thác thô sang chế biến sâu, ngành khai khoáng Thái Nguyên đang từng bước nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp và năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.