Trồng xen chè hoa vàng dưới gốc quýt: Giải pháp nâng cao hiệu quả canh tác

Từ lâu, xã Bạch Thông (Thái Nguyên) được biết đến với những vùng cam, quýt cho quả thơm ngon, trở thành cây trồng chủ lực của nhiều hộ dân. Tuy nhiên, sau nhiều năm khai thác, không ít vườn cây đã bước vào giai đoạn già cỗi, năng suất và chất lượng giảm, đặt ra yêu cầu tìm kiếm hướng sản xuất mới để nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Việc trồng chè hoa vàng dưới tán những vườn cây ăn quả đang mở ra hướng phát triển triển vọng cho người dân địa phương.

Nhiều năm qua, cam và quýt là nguồn thu nhập chính của người dân Bạch Thông. Song theo quy luật sinh trưởng, những vườn cây từ 10-30 năm tuổi dần thoái hóa, tán cây thưa, khả năng cho quả giảm. Nếu chặt bỏ toàn bộ để trồng mới, người dân sẽ mất nhiều năm mới có nguồn thu trở lại. Bài toán đặt ra là vừa duy trì hiệu quả sử dụng đất, vừa tạo sinh kế trong thời gian chuyển đổi.

Từ thực tế đó, các thành viên Hợp tác xã Thương mại và Dịch vụ Nông nghiệp Dương Phong, ở thôn Bản Pè, đã lựa chọn mô hình trồng chè hoa vàng dưới tán quýt già. Đây là loài cây dược liệu có giá trị kinh tế cao, sinh trưởng tốt trong điều kiện bóng bán phần, độ ẩm ổn định và không chịu được ánh nắng trực tiếp.

Trong khi đó, những vườn quýt già với tán cây vừa phải lại tạo điều kiện phù hợp để chè hoa vàng phát triển. Cây quýt tiếp tục phát huy vai trò che phủ, giữ ẩm cho đất, còn chè hoa vàng tận dụng khoảng không dưới tán, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng diện tích canh tác.

Mô hình này không chỉ tận dụng được quỹ đất hiện có mà còn hình thành hệ sinh thái sản xuất đa tầng, hạn chế cỏ dại, giảm xói mòn và góp phần cải thiện độ che phủ đất. Sau khoảng 2-3 năm trồng, chè hoa vàng bắt đầu cho thu hoạch lá để chế biến trà. Khi cây trưởng thành, hoa cũng trở thành sản phẩm có giá trị, được thị trường ưa chuộng nhờ hàm lượng dược liệu và giá trị kinh tế cao.

Bên cạnh hiệu quả về thu nhập, chè hoa vàng còn mang lại nhiều lợi ích đối với môi trường. Bộ rễ phát triển giúp tăng khả năng giữ đất, giữ nước trên các sườn đồi, góp phần hạn chế rửa trôi, xói mòn trong mùa mưa.

Việc duy trì thảm thực vật dưới tán cây ăn quả cũng tạo môi trường sinh thái ổn định hơn, hướng đến sản xuất nông nghiệp bền vững gắn với bảo vệ tài nguyên đất và rừng.

Đến nay, diện tích chè hoa vàng trên địa bàn xã đã đạt hơn 20ha, trong đó một số diện tích đã cho thu hoạch ổn định. Kết quả bước đầu cho thấy mô hình phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương, đồng thời mở ra hướng chuyển đổi cây trồng hiệu quả khi nhiều diện tích cam, quýt đang bước vào giai đoạn già cỗi.

Từ những vườn cây ăn quả từng đối mặt với nguy cơ giảm giá trị kinh tế, người dân Bạch Thông đã lựa chọn cách thích ứng bằng một mô hình sản xuất mới, khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên và sử dụng hợp lý tài nguyên đất.

Sự kết hợp giữa cây ăn quả và chè hoa vàng không chỉ góp phần đa dạng hóa nguồn thu nhập mà còn tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững, từng bước nâng cao đời sống của người dân vùng cao.