Vụ mùa năm 2026, Thái Nguyên đã hoàn thành gieo cấy 50.880ha lúa, đạt 100% kế hoạch. Trong điều kiện cây lúa đang sinh trưởng, phát triển tốt nhưng nhiều đối tượng sâu bệnh bắt đầu phát sinh, việc chủ động bám đồng ruộng, theo dõi, dự tính, dự báo và phòng trừ đúng thời điểm đang được ngành chuyên môn và các địa phương trong tỉnh triển khai đồng bộ. Qua đó, không chỉ hạn chế thiệt hại mà còn góp phần giảm chi phí, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết.
 |
| Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh kiểm tra sâu bệnh tại cánh đồng của xã Nam Hòa. |
Những ngày giữa tháng 8, trên nhiều cánh đồng của Thái Nguyên, cây lúa mùa đang phát triển khá tốt. Các trà lúa được gieo cấy ở những thời điểm khác nhau nên đang ở những giai đoạn sinh trưởng khác nhau. Trà lúa mùa sớm cây đang ôm đòng; lúa mùa chính vụ đứng cái - làm đòng; còn lúa mùa muộn đang đẻ nhánh rộ. Đây là thời điểm cây lúa bước vào giai đoạn quan trọng quyết định năng suất, cũng là lúc nhiều đối tượng sinh vật gây hại có nguy cơ phát sinh, phát triển.
Qua điều tra, trên đồng ruộng đã xuất hiện sâu cuốn lá nhỏ, sâu đục thân, rầy nâu, rầy lưng trắng, bệnh khô vằn, bệnh đạo ôn, bệnh đốm sọc vi khuẩn và chuột. Tuy nhiên, điều đáng mừng là sâu bệnh hiện chủ yếu gây hại ở mức nhẹ đến trung bình, chưa ảnh hưởng đến năng suất, sản lượng. Đến nay, nhờ công tác điều tra, dự tính, dự báo và chỉ đạo phòng trừ kịp thời, mật độ và tỷ lệ gây hại của các loại sinh vật trên cây trồng vẫn ở mức thấp.
Tại xóm Bờ Suối, xã Nam Hòa, ông Lâm Văn Thành là một trong những hộ đang trực tiếp chăm sóc diện tích lúa mùa của gia đình. Theo ông, ngay từ khi bắt đầu gieo cấy, gia đình được cán bộ hướng dẫn khá cụ thể về cơ cấu mùa vụ. Nhờ vậy, đến nay cây lúa phát triển tốt. Từ câu chuyện của một hộ dân có thể thấy, việc sản xuất vụ mùa không chỉ bắt đầu từ khâu gieo cấy đúng thời vụ mà còn phụ thuộc rất lớn vào quá trình chăm sóc sau đó. Khi cây lúa bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, việc thường xuyên thăm đồng, quan sát cây lúa sẽ giúp người dân phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.
 |
| Cán bộ phường Phổ Yên thăm đồng tại tổ dân phố Tân Trung. |
Nếu người nông dân là người trực tiếp phát hiện những thay đổi trên đồng ruộng thì cán bộ kỹ thuật cơ sở đóng vai trò hướng dẫn để những phát hiện đó được xử lý đúng cách. Bà Ngô Thị Dung, cán bộ khuyến nông phường Phổ Yên, cho biết cán bộ cơ sở thường xuyên phối hợp với cán bộ ở các tổ dân phố kiểm tra đồng ruộng, vừa theo dõi sinh trưởng của cây lúa, vừa kịp thời phát hiện sâu bệnh để hướng dẫn người dân phòng trừ. Nhờ đó, diện tích lúa thuộc địa bàn quản lý được chăm sóc, bảo vệ tốt. Đây là mắt xích quan trọng, bởi không phải cứ nhìn thấy sâu bệnh là lập tức sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Điều cần thiết là xác định đúng loại sâu bệnh, mật độ gây hại và thời điểm xử lý.
Từ góc độ quản lý ở cơ sở, ông Vũ Như Hội, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Thịnh, cho biết địa phương hiện có Trung tâm Dịch vụ tổng hợp và cán bộ nông, lâm nghiệp thường xuyên thăm đồng, tuyên truyền, hướng dẫn người dân sản xuất lúa an toàn. Cùng với đó, xã sử dụng trang thông tin điện tử và hệ thống loa truyền thanh để tuyên truyền quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.
Như vậy, từ người dân đến cán bộ khuyến nông, từ chính quyền cơ sở đến cơ quan chuyên môn, một chuỗi theo dõi và xử lý sâu bệnh đang được hình thành khá rõ: người dân bám ruộng - cán bộ kỹ thuật kiểm tra - chính quyền tổ chức tuyên truyền, chỉ đạo - cơ quan chuyên môn dự tính, dự báo và hướng dẫn phòng trừ. Việc cây lúa sinh trưởng tốt, sâu bệnh được kiểm soát là tín hiệu tích cực để có mùa vàng bội thu.