Thực tiễn cho thấy, không ít mối liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp vẫn dừng ở những lễ ký kết, các đợt thực tập ngắn hạn hoặc những cam kết khó đo đếm bằng sản phẩm cụ thể. Tại Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên (ICTU), khoảng cách ấy đang được thu hẹp bằng một cách làm khác biệt, bài bản: Nhà nước kiến tạo, nhà trường tổ chức, doanh nghiệp trực tiếp bước vào giảng đường, cùng đào tạo, nghiên cứu và giải quyết những bài toán đặt ra từ thực tiễn.
Không gian thực hành do doanh nghiệp đầu tư giúp sinh viên "thực chiến".
Từ “bắt tay” đến cùng vận hành, cùng tạo giá trị
Trong không gian học tập, thực hành do doanh nghiệp đầu tư ngay tại ICTU, sinh viên Đoàn Trọng Phúc cùng các thành viên trong nhóm đang miệt mài hoàn thiện những công đoạn cuối của sản phẩm đồ họa 3D thuộc một dự án liên kết. Từ năm thứ ba, Phúc cũng như nhiều sinh viên khác của ICTU đã được thực tập, học việc trong môi trường doanh nghiệp ngay tại khuôn viên trường; được tiếp cận quy trình làm việc, áp lực tiến độ và các tiêu chuẩn nghề nghiệp - những yếu tố khó có thể mô phỏng đầy đủ trong một tiết học.
Câu chuyện của Phúc chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng phản ánh một thay đổi lớn: Doanh nghiệp không còn đợi đến cuối quá trình đào tạo để tuyển dụng, mà tham gia ngay từ đầu, cùng hình thành hệ sinh thái và năng lực nghề nghiệp cho người học. Đầu tháng 7-2026, ICTU công bố Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển văn hóa trong giáo dục đại học.
Nếu chỉ nhìn ở hình thức, đây có thể được xem là một hoạt động hợp tác khá quen thuộc giữa nhà trường và doanh nghiệp. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở cơ chế vận hành: Chuyển từ những thỏa thuận riêng lẻ, hỗ trợ thực tập hoặc tuyển dụng theo từng đợt sang mối quan hệ thường xuyên, có không gian thật, chương trình thật, dự án thật và yêu cầu về sản phẩm thật.
Gần 2.500m² trong khuôn viên trường được dành làm Không gian hợp tác doanh nghiệp. Đến nay, khoảng 90% diện tích đã được các đơn vị đăng ký sử dụng và triển khai những mô hình hoạt động cụ thể. Tại đây, doanh nghiệp có thể đặt văn phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm; phối hợp đào tạo, thực tập, tuyển dụng; cùng giảng viên, sinh viên nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và giải quyết những bài toán từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Hệ sinh thái bước đầu quy tụ các đối tác thuộc nhiều lĩnh vực như Samsung Việt Nam, Viettel Software, VinFast, Foxconn, MISA, CodeGym Việt Nam, Bưu điện tỉnh Thái Nguyên, các doanh nghiệp phim trường số, truyền thông, tài chính số và công nghiệp văn hóa...
PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông - Đại học Thái Nguyên (ICTU), lý giải lựa chọn này bằng một câu trả lời rất thực tiễn: “Nếu sinh viên khó đến gần doanh nghiệp, thì hãy đưa doanh nghiệp đến gần sinh viên. Nếu khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn là một rào cản, thì hãy tạo nên một môi trường mà khoảng cách ấy không còn ý nghĩa”.
Tiến sĩ Trần Quang Quý, Giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, nhìn nhận: “Trong thực tế vận hành mô hình liên kết 3 nhà ở ICTU, sự tham gia của doanh nghiệp không chỉ có ý nghĩa với sinh viên mà còn tạo điều kiện để giảng viên cập nhật công nghệ, tăng nội dung thực hành và đổi mới phương pháp giảng dạy, bắt kịp thực tiễn, theo kịp nhu cầu của xã hội”.
Giá trị lớn hơn một cơ hội việc làm là người học hiểu sớm doanh nghiệp cần gì, bản thân còn thiếu gì và phải bổ sung năng lực nào. Quãng chuyển tiếp từ “biết” sang “làm được”, từ tấm bằng sang năng lực nghề nghiệp vì thế được rút ngắn.
Một mô hình nhỏ, lời giải cho những chiến lược lớn
Với Nghị quyết số 57-NQ/TW, liên kết “3 nhà” tạo môi trường để nghiên cứu không dừng ở công bố học thuật, đổi mới sáng tạo không chỉ dừng ở các cuộc thi ý tưởng, chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa quy trình...
Đầu tháng 7-2026, ICTU công bố Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển văn hóa trong giáo dục đại học.
Với Nghị quyết số 71-NQ/TW, việc đưa doanh nghiệp vào giảng đường là cách đặt chất lượng đào tạo dưới sự kiểm chứng của thực tiễn. Sinh viên không phải đợi đến kỳ thực tập mới biết môi trường nghề nghiệp đòi hỏi gì; giảng viên không đứng ngoài nhịp thay đổi của công nghệ; chương trình đào tạo có thêm kênh phản hồi trực tiếp từ thị trường lao động. Mối liên hệ giữa đào tạo, thực hành và việc làm được thiết lập sớm hơn, liên tục hơn, qua đó góp phần khắc phục tình trạng doanh nghiệp phải đào tạo lại người lao động ngay sau khi tuyển dụng.
PGS.TS Phùng Trung Nghĩa nhấn mạnh: “Điểm mới không nằm ở việc nói về hợp tác”, mà quan trọng là biến chủ trương thành “những không gian thật, những chương trình thật, những dự án thật và những kết quả thật”.
Với Thái Nguyên - trung tâm giáo dục đại học, công nghiệp và công nghệ của khu vực trung du, miền núi phía Bắc, mô hình này còn có ý nghĩa trong việc giữ chân và phát huy nguồn nhân lực tại chỗ. Như trăn trở của người đứng đầu ICTU: Làm thế nào để cơ hội phát triển không chỉ dừng ở những con số thu hút đầu tư, mà trở thành cơ hội học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cho từng sinh viên ngay trên chính mảnh đất quê hương?
Khi doanh nghiệp tìm thấy nhân lực, nhà trường tìm thấy bài toán và người học tìm thấy tương lai tại địa phương, liên kết mới thực sự tạo ra giá trị bền vững. Một trường đại học có thể không tự mình tạo ra mọi công nghệ. Nhưng như thông điệp của Hiệu trưởng ICTU, một trường đại học tốt phải tạo ra những con người có khả năng làm nên công nghệ.
Khi “3 nhà” không chỉ bắt tay trên sân khấu bằng cái “bấm nút” thể hiện sự hợp tác, mà cùng làm việc trong một hệ sinh thái, cùng tạo ra giá trị và cùng vận hành một quy trình mới để rút ngắn khoảng cách từ giảng đường tới thị trường, cánh cửa đưa tri thức vào cuộc sống sẽ rộng mở hơn. Đó chính là triển vọng đáng giá nhất mà cách làm của ICTU đã và đang mở ra.