Nằm sâu sáu mét dưới lòng đất, giữa những đống đất đá của công trình cải tạo đường sá tại tuyến phố chính của Tbilisi, Georgia, các nhà khảo cổ đã phát hiện một kho gốm có niên đại từ thế kỷ X - một trong những di vật thời Trung cổ lâu đời nhất từng được tìm thấy tại thủ đô của nước này.
Công trình trên Đại lộ Rustaveli, tuyến đường trung tâm mang tính biểu tượng của thành phố, được triển khai từ mùa Hè năm nay nhằm bổ sung các điểm sang đường cho người đi bộ, cải thiện hệ thống biển báo và thực hiện một số hạng mục nâng cấp khác.
Dự án đã gây xáo trộn giao thông và khiến nhiều người dân phàn nàn khi phải đi lại giữa những hố đào lớn và gạch đá ngổn ngang. Tuy nhiên, công trình cũng mang đến cho các nhà khảo cổ cơ hội hiếm có để khám phá những dấu tích về quá khứ của Tbilisi.
Việc phát hiện một xưởng sản xuất đồ gốm không khiến ông David Lordkipanidze, Giám đốc Bảo tàng Quốc gia Georgia, bất ngờ, bởi bảo tàng chỉ cách khu vực khai quật một quãng ngắn.
“Tbilisi rất giàu các di chỉ khảo cổ... vì vậy việc tìm thấy những xưởng sản xuất thuộc các thời kỳ khác nhau là điều hoàn toàn hợp lý”, ông Lordkipanidze nói.
Theo các biên niên sử thời Trung cổ của Georgia, Tbilisi được thành lập vào thế kỷ IV, dưới thời Vua Vakhtang I, người cai trị vương quốc Kartli ở khu vực ngày nay thuộc miền Đông Georgia.
Các nghiên cứu sơ bộ về hoa văn trang trí trên những mảnh gốm cho thấy chúng có thể có niên đại từ thế kỷ X đến XI, thời điểm Tbilisi dưới sự cai trị của người Arab và là một điểm dừng quan trọng trên tuyến đường tơ lụa. Ông Lordkipanidze cho biết các hiện vật khảo cổ này sẽ được đưa về Bảo tàng Quốc gia để quét 3D và tiến hành nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng.
Tbilisi phát triển rực rỡ trong thời Trung cổ, giai đoạn thành phố nhiều lần đổi chủ giữa Vương triều Umayyad có trung tâm tại Damascus, Vương triều Abbasid đặt tại Baghdad và Đế chế Seljuk hùng mạnh, cùng nhiều thế lực khác.
“Tbilisi luôn là một thành phố đa văn hóa”, ông Lordkipanidze nhận định, đồng thời cho rằng đây là “một trung tâm thực sự của khu vực, đặc biệt là một trung tâm kinh tế”.
Những làn sóng chinh phục liên tiếp của người Mông Cổ, Ba Tư và Nga đã để lại dấu ấn trong diện mạo Tbilisi ngày nay, nơi những ngôi nhà từ thế kỷ XIX đã xuống cấp vẫn bám trụ trên các sườn đồi phía trên sông Kura.
Tên gọi Tbilisi trong tiếng Georgia có nghĩa là “nơi ấm áp”, bắt nguồn từ những dòng suối nước nóng giàu lưu huỳnh chảy ra từ các ngọn núi bao quanh thành phố rồi len lỏi dưới các con phố. Một số dòng suối hiện được lộ rõ do hoạt động cải tạo trên Đại lộ Rustaveli.
Thị trưởng Tbilisi cam kết dự án sẽ mang lại một diện mạo “được tổ chức bài bản và hiện đại”, trong khi công nhân đang làm việc xuyên đêm để kịp thời hạn hoàn thành vào tháng 11.