Kinh tế ảm đạm, Phần Lan vẫn giữ vững danh hiệu quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Kinh tế suy giảm, thất nghiệp tăng cao và phúc lợi xã hội bị cắt giảm - đó là những thách thức mà Phần Lan đang đối mặt. Thế nhưng, quốc gia Bắc Âu này vẫn giữ vững danh hiệu “hạnh phúc nhất thế giới” suốt tám năm liên tiếp. Đằng sau nghịch lý ấy là những câu chuyện rất đời thường về sức bật tinh thần của người dân, như trường hợp của một thanh niên vừa bước sang ngày thất nghiệp thứ 1.000 mà vẫn chọn cách đối diện bằng sự lạc quan.

Anh Juho-Pekka Palomaa đánh dấu cột mốc 1.000 ngày thất nghiệp bằng một buổi “tự mang đồ ăn” tới thềm tòa nhà Quốc hội tại Helsinki.

Juho-Pekka Palomaa, 33 tuổi, từng là nhà sản xuất video. Kể từ khi thất nghiệp, anh đã gửi hàng trăm hồ sơ, trải qua 11 cuộc phỏng vấn nhưng đều không thành công. Để đánh dấu cột mốc 1.000 ngày thất nghiệp, anh tổ chức một buổi “tự mang đồ ăn” như một hình thức phản đối nhẹ nhàng ngay trên bậc thềm tòa nhà Quốc hội tại Helsinki.

“Hôm nay là ngày thất nghiệp thứ 1.000 của tôi, tức khoảng 2,7 năm. Dù tính theo cách nào thì đó cũng là một khoảng thời gian rất dài. Tôi chưa bao giờ thất nghiệp lâu đến vậy. Trước đây, sau khi học xong, tôi từng thất nghiệp hai lần, mỗi lần sáu đến bảy tháng, nhưng chưa bao giờ kéo dài như lần này”, anh Palomaa chia sẻ.

Bà Hanna Taimio, 54 tuổi, một người tham gia sự kiện cùng anh Palomaa, bày tỏ lo ngại: “Tôi thực sự lo sợ cho giới trẻ. Với tất cả những cắt giảm và suy giảm phúc lợi, cộng với cách mọi người đang phải xoay xở, tôi nghĩ tình hình thật sự đáng lo. Còn với tôi, ở tuổi này, có lẽ tôi sẽ không thể tìm được việc làm nữa”.

Phần Lan hiện đối mặt với kinh tế trì trệ, thất nghiệp gia tăng và ngân sách công chịu áp lực nặng nề. Dù vậy, quốc gia Bắc Âu này vẫn lần thứ tám liên tiếp đứng đầu Báo cáo Hạnh phúc Thế giới. Thành công đó, theo các chuyên gia, phần lớn nhờ hệ thống phúc lợi hào phóng, nhưng chính hệ thống này cũng đang bị cắt giảm để đối phó với chi phí xã hội tăng cao do dân số già hóa.

Hạnh phúc không chỉ phụ thuộc kinh tế, mà còn dựa trên khả năng phục hồi và tinh thần cùng nhau vượt khó.

Nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu của Phần Lan đã chật vật kể từ khi mảng điện thoại của Nokia - từng là biểu tượng châu Âu - sụp đổ năm 2014. Các lệnh trừng phạt Nga sau khi xung đột bùng phát ở Ukraine làm ngành du lịch và xuất khẩu tiếp tục gặp khó; trong khi biến động thương mại toàn cầu khiến viễn cảnh tăng trưởng càng thêm bất định. Ngân hàng Trung ương Phần Lan dự báo tăng trưởng năm nay chỉ đạt 0,3%.

Tỷ lệ thất nghiệp gần 10% - thuộc nhóm cao nhất EU; trong đó nhóm 15–24 tuổi lên tới hơn 21%. Chính phủ liên minh cánh hữu lên nắm quyền từ 2023 đang nỗ lực cắt giảm nợ công và thúc đẩy việc làm. Bộ trưởng Việc làm Matias Marttinen thừa nhận con số thất nghiệp là “đáng lo ngại”, nhưng cho rằng việc nới quy định sa thải sẽ giúp doanh nghiệp mạnh dạn tuyển dụng hơn.

Tuy nhiên, theo giáo sư John Helliwell - chủ biên Báo cáo Hạnh phúc - hạnh phúc không chỉ phụ thuộc kinh tế, mà còn dựa trên khả năng phục hồi và tinh thần cùng nhau vượt khó.

Giáo sư John Helliwell nói: “Tôi cho rằng một trong những yếu tố cốt lõi của hạnh phúc là khả năng phục hồi, bởi cuộc sống luôn đặt ra thách thức và biến động, cả trong nội bộ một quốc gia lẫn từ bên ngoài. Khả năng hợp tác và xử lý tình huống một cách xây dựng trong thời điểm khó khăn là một nguồn mang lại hạnh phúc rất lớn. Vì vậy, đúng là Phần Lan đạt mức rất cao về khả năng phục hồi”.

Sau chuỗi ngày dài thất nghiệp, anh Palomaa tìm đến một nhà tắm hơi cộng đồng miễn phí bên bờ biển Baltic, nơi anh nói rằng “ai cũng bình đẳng”. Câu hỏi anh đăng trên mạng xã hội về việc nên làm gì trong “ngày thất nghiệp thứ 1.000” bất ngờ thu hút tới 1 triệu lượt xem, cùng vô số gợi ý, và ý tưởng về buổi “tự mang đồ ăn” đến tòa nhà Quốc hội cũng xuất phát từ đó.