Năm 2026 và những thách thức an ninh toàn cầu

Bước sang năm 2026, thế giới nhiều khả năng tiếp tục đối mặt với trạng thái bất ổn kéo dài, trong đó các điểm nóng xung đột không còn là hiện tượng nhất thời mà dần trở thành đặc điểm cấu trúc của trật tự quốc tế đương đại.

Theo thống kê của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI), chi tiêu quân sự toàn cầu đã tăng liên tục 9 năm liền, đạt mức kỷ lục hơn 2.440 tỷ USD. Xu thế này phản ánh rõ một thực tế: thay vì giảm căng thẳng sau đại dịch, thế giới đang bước vào chu kỳ đối đầu mới, phức tạp và dai dẳng hơn.

Cuộc xung đột Nga - Ukraine tiếp tục leo thang với cường độ cao.

Trong những ngày đầu năm 2026, cuộc xung đột Nga - Ukraine tiếp tục leo thang với cường độ cao. Ngay trong đêm Giao thừa, Moskva và Kiev đồng loạt cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tập kích nhằm vào mục tiêu dân sự, cho thấy mức độ đối đầu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Thực tế này một lần nữa khẳng định cuộc chiến Nga - Ukraine vẫn là tâm điểm địa chính trị lớn nhất tại châu Âu hiện nay. Sau gần 5 năm giao tranh kể từ tháng 2-2022, cuộc xung đột đã gây tổn thất nặng nề cho cả hai phía. Khả năng chấm dứt hoàn toàn chiến sự trước cuối năm 2026 vẫn phụ thuộc vào nhiều biến số, từ tiến trình đàm phán, sức chịu đựng về nhân lực và nguồn lực quân sự của hai bên, cho tới vai trò và mức độ can dự của các cường quốc trung gian. 

Tại Trung Đông, vòng xoáy bạo lực tiếp tục lan rộng. Cuộc xung đột Israel - Hamas bùng phát từ tháng 10/2023 đã kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng về nhân đạo. Theo Liên hợp quốc, đến nay, hơn 70% dân số Dải Gaza phải rời bỏ nơi ở, trong khi nguy cơ xung đột lan sang Liban và khu vực Biển Đỏ ngày càng rõ nét. 

Trong bối cảnh đó, năm 2026 khó có thể là thời điểm Trung Đông đạt được ổn định lâu dài. Các nỗ lực hòa giải tuy liên tục được thúc đẩy, song sự đối đầu lợi ích giữa các bên liên quan - từ Israel, Palestine đến Iran và các cường quốc bên ngoài - khiến khả năng đạt được một giải pháp toàn diện vẫn rất mong manh.

Tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, căng thẳng chiến lược tiếp tục gia tăng. Theo số liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ, số lượng các cuộc tập trận chung và hoạt động quân sự tại khu vực này đã tăng hơn 30% so với giai đoạn trước năm 2020.

Vấn đề Đài Loan, tranh chấp trên Biển Đông và các vụ thử tên lửa của Triều Tiên là những điểm nóng có thể tác động trực tiếp đến an ninh khu vực và thương mại toàn cầu. Dù chưa có dấu hiệu rõ ràng về một cuộc xung đột quân sự quy mô lớn trong năm 2026, nhưng nguy cơ tính toán sai lầm vẫn luôn hiện hữu, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung ngày càng gay gắt.

Không chỉ dừng lại ở các cuộc chiến “nóng”, thế giới năm 2026 còn phải đối mặt với sự gia tăng của các hình thức xung đột phi truyền thống. Theo Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), hơn 30% các quốc gia trên thế giới đã chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp trừng phạt kinh tế trong 2 năm trở lại đây.

Chiến tranh mạng, kiểm soát công nghệ cao và phân mảnh chuỗi cung ứng đang trở thành công cụ cạnh tranh phổ biến, gây ảnh hưởng sâu rộng đến tăng trưởng toàn cầu và đời sống người dân.

Nhìn tổng thể, năm 2026 khó có thể là năm của những bước ngoặt mang tính kết thúc xung đột. Thay vào đó, thế giới nhiều khả năng tiếp tục sống chung với bất ổn, nơi các cuộc chiến kéo dài, chi phí an ninh gia tăng và hòa bình trở thành mục tiêu khó đạt hơn bao giờ hết.

Thách thức lớn nhất không chỉ là ngăn chặn xung đột bùng phát, mà còn là kiểm soát leo thang và giảm thiểu tác động tiêu cực đối với kinh tế - xã hội toàn cầu.