Tư liệu về các phe phái giao tranh tại Yemen

Cuộc nội chiến kéo dài hơn một thập kỷ ở Yemen đang bùng phát trở lại sau khi một phong trào ly khai được Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hậu thuẫn tiến hành chiến dịch chiếm giữ lãnh thổ ở miền nam, làm rạn nứt liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu - vốn được thành lập để đối phó với lực lượng Houthi thân Iran.

Dưới đây là thông tin về các phe phái chủ chốt trong xung đột Yemen, cuộc chiến đã gây ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới:

Lực lượng Houthi

Houthis kiểm soát thủ đô Sanaa và vùng cao nguyên phía bắc đông dân cư.

Cuộc xung đột Yemen bùng nổ khi phong trào Houthi, tên chính thức là Ansar Allah, lật đổ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn của Tổng thống Abd Rabbu Mansour Hadi vào cuối năm 2014.

Hiện nay, Houthis vẫn là lực lượng quân sự thống trị tại Yemen, kiểm soát thủ đô Sanaa và vùng cao nguyên phía bắc đông dân cư. Ước tính nhóm này kiểm soát các khu vực nơi sinh sống của khoảng 60–65% dân số Yemen.

Liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu cáo buộc Iran cung cấp vũ khí, huấn luyện và tài trợ cho Houthis. Nhóm này bác bỏ cáo buộc là “ủy nhiệm” của Iran và khẳng định tự phát triển vũ khí.

Houthis đã thể hiện năng lực tên lửa và máy bay không người lái trong các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia và UAE, nhắm vào các cơ sở dầu mỏ và hạ tầng trọng yếu.

Được xem là một phần của “Trục Kháng chiến” do Iran hậu thuẫn, Houthis cũng ủng hộ người Palestine trong cuộc chiến tại Gaza, phóng UAV và tên lửa về phía Israel và tấn công các tàu thương mại trên Biển Đỏ.

Nhóm này đã chứng tỏ khả năng trụ vững sau hơn 10 năm bị liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu ném bom, cũng như các cuộc không kích của Mỹ và Anh trong những năm gần đây.

Hội đồng Chuyển tiếp Miền Nam (STC)

Hội đồng Chuyển tiếp Miền Nam (STC), được UAE huấn luyện và trang bị, theo đuổi mục tiêu ly khai miền nam - khu vực từng là một quốc gia độc lập cho đến khi thống nhất với miền bắc vào năm 1990. Lãnh đạo miền nam từng tìm cách ly khai năm 1994 nhưng nhanh chóng bị quân đội của Tổng thống khi đó là Ali Abdallah Saleh đánh bại.

STC, do Aidarous al-Zubaidi lãnh đạo, trên danh nghĩa là một phần của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu, nhưng năm 2020 tuyên bố thiết lập quyền tự quản ở miền nam.

Căng thẳng leo thang vào tháng 12-2025 khi lực lượng này chiếm giữ những vùng lãnh thổ rộng lớn ở các tỉnh Hadramout và Al Mahra, tiến sát biên giới Saudi Arabia, thách thức ảnh hưởng của cường quốc khu vực này.

STC chiếm giữ những vùng lãnh thổ rộng lớn ở các tỉnh Hadramout và Al Mahra.

Đảng Tập hợp Cải cách Yemen

Đảng Tập hợp Cải cách Yemen, thường được gọi là al-Islah, là một phong trào Hồi giáo dòng Sunni có mối liên hệ lịch sử với tổ chức Anh em Hồi giáo. Đây là một phe phái chủ chốt trong chính phủ được quốc tế công nhận, nhưng bị UAE và STC coi là tổ chức khủng bố.

Thành trì chính của Islah lâu nay là tỉnh Marib - khu vực sản xuất khí đốt duy nhất của Yemen và sở hữu một trong những mỏ dầu lớn nhất nước này.

Chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn 

Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống gồm 8 thành viên, do ông Rashad al-Alimi đứng đầu, là chính quyền được quốc tế công nhận tại Yemen nhưng đang suy yếu nghiêm trọng. Hội đồng được thành lập tại Riyadh vào tháng 4-2022 nhằm thay thế cựu Tổng thống Hadi và thống nhất các lực lượng chống Houthi, song đã bị tê liệt bởi chính những chia rẽ mà nó được lập ra để giải quyết.

Sau chiến dịch tấn công của STC vào tháng 12, quyền kiểm soát thực tế của chính phủ nhiều khả năng chỉ còn giới hạn ở các khu vực nhỏ, rời rạc và phụ thuộc vào không lực Saudi Arabia.

Tỉnh Marib - khu vực sản xuất khí đốt duy nhất của Yemen và sở hữu một trong những mỏ dầu lớn nhất nước này.

Lực lượng Kháng chiến Quốc gia

Lực lượng Kháng chiến Quốc gia là một đội quân chống Houthi được trang bị tốt, do ông Tarek Saleh, cháu của cựu Tổng thống Yemen Ali Abdallah Saleh và là thành viên của Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống chỉ huy.

Ban đầu được thành lập với sự hỗ trợ của UAE để chiến đấu với Houthis dọc bờ biển phía tây Yemen, lực lượng này vẫn duy trì quan hệ với Saudi Arabia và theo đuổi mục tiêu một Yemen thống nhất, đồng thời tự định vị mình là đối trọng với cả Houthis lẫn các lực lượng ly khai miền nam.