Hạn hán và cắt giảm viện trợ đẩy miền Bắc Kenya vào khủng hoảng đói nghèo

Bốn năm sau đợt hạn hán kỷ lục tàn phá miền Bắc Kenya, tình trạng mưa thất thường tiếp tục đẩy hàng triệu người vào cảnh đói nghèo, trong khi việc cắt giảm viện trợ buộc các tổ chức nhân đạo phải thu hẹp quy mô hỗ trợ.

Hầu hết người dân miền Bắc Kenya phải dựa vào trái cây dại và phần lương thực ít ỏi để duy trì sự sống.

Tại vùng đồng bằng khô cằn Turkana, bà Echakan Amaja, 76 tuổi, sống trong túp lều đất ở làng Loperot, phải dựa vào trái cây dại và phần lương thực ít ỏi để nuôi gia đình. Khó khăn càng chồng chất sau khi con trai bà bị sát hại trong một vụ cướp gia súc cách đây hai tuần, toàn bộ đàn vật nuôi cũng bị lấy đi.

Amaja cho biết hiện bà phải nuôi năm con gái và bảy cháu nhỏ. Gia đình chủ yếu sống nhờ trái cây hái lượm cùng khoảng 43,2 kg lương thực và 3,2 lít dầu mỗi tháng do Chương trình Lương thực Thế giới cung cấp.

Cơ quan Quản lý Hạn hán Quốc gia Kenya cho biết hơn 9 hạt, chủ yếu ở phía Bắc và Đông, đang đối mặt với nguy cơ hạn hán, đe dọa an ninh lương thực, nguồn nước và đồng cỏ. Tình trạng này cũng làm gia tăng cạnh tranh tài nguyên và nguy cơ xung đột bạo lực.

Bà Sarah Ayodi, trưởng văn phòng Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) tại Turkana, miền Bắc Kenya, cho biết: “Số người cần hỗ trợ là 333.000, nhưng nguồn tài trợ hiện không có. WFP đang sử dụng quỹ nội bộ để duy trì phân phát lương thực trong ba tháng. Đến nay chúng tôi đã hỗ trợ được một tháng, hiện đang bước sang tháng thứ hai. Chu kỳ tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 3/2026, và sau đó chúng tôi chưa có nguồn lực để tiếp tục hỗ trợ các cộng đồng này.”

Ông Benedict Mukoo, trưởng cơ quan quản lý thảm họa hạt Turkana, thông tin: “Đến tháng 1 năm nay, tình hình đã gần như khẩn cấp, khi bản tin hạn hán cho thấy tình trạng tại Turkana chuyển từ mức cảnh báo sang xấu. Hiện nay, phần lớn khu vực phía Nam của hạt đã ở mức IPC 5, trong khi các khu vực khác ở mức 4. Điều đó cho thấy tình hình không còn là khẩn cấp nữa mà đang trượt sang mức thảm họa. Đây là lúc tất cả chúng ta phải hành động để cứu vãn tình hình và cứu sống người dân”.

Hạn hán kéo dài làm gia tăng cạnh tranh tài nguyên và nguy cơ xung đột bạo lực.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cắt giảm hỗ trợ nhân đạo, trong khi nhiều nước phương Tây cũng giảm tài trợ. Người dân Turkana cho biết ngay cả trái cây dại cũng khan hiếm. “Đây là đợt hạn hán khắc nghiệt nhất tôi từng trải qua. Không thể sống nổi vì hạn hán. Cây cối, trái cây dại đều không còn, thậm chí không thấy nổi một chiếc lá xanh”, bà Asinyen Akol, 81 tuổi cho biết.

Hạn hán cũng lan rộng tại vùng Sừng châu Phi. Somalia đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, trong khi WFP cảnh báo hàng triệu người dân Somalia đang đối mặt với nạn đói, gần một nửa trẻ em suy dinh dưỡng cần điều trị khẩn cấp.