Tổng thống Trump và cuộc tái định hình quyền lực toàn cầu

Ngày 20/1/2025, tại Điện Capitol, ông Donald John Trump tuyên thệ nhậm chức, chính thức trở lại Phòng Bầu dục sau bốn năm rời Nhà Trắng. Đây là bước ngoặt hiếm hoi trong lịch sử chính trị Mỹ, khi một tổng thống lãnh đạo hai nhiệm kỳ không liên tiếp, đồng thời mở ra giai đoạn tái định hình vai trò của nước Mỹ trong trật tự thế giới. Là ứng cử viên cao tuổi nhất từng giành chiến thắng trong một cuộc tổng tuyển cử, ông Trump bước vào nhiệm kỳ thứ hai với vị thế đặc biệt: người nắm quyền lực lớn nhất thế giới nhưng cũng là nhân vật gây chia rẽ sâu sắc nhất trong lòng xã hội Mỹ.

Tổng thống đắc cử Donald Trump đặt tay lên quyển kinh thánh tuyên thệ nhậm chức, chính thức trở thành vị Tổng thống thứ 45 của Mỹ.

Quyết sách đối nội: Kinh tế là trung tâm của quyền lực

Nếu nhiệm kỳ đầu (2017-2021) được xem là giai đoạn thử nghiệm phong cách lãnh đạo phi truyền thống, thì nhiệm kỳ thứ hai cho thấy một Donald Trump tự tin và quyết liệt hơn, sẵn sàng đẩy triết lý “Nước Mỹ trên hết” đến những giới hạn mới. Năm 2025, thế giới không chỉ chứng kiến một nước Mỹ thay đổi, mà còn buộc phải điều chỉnh trước những lựa chọn chiến lược của Washington.

Trong tư duy của Tổng thống Trump, kinh tế là trung tâm của quyền lực quốc gia. Ngay sau khi nhậm chức, Nhà Trắng thúc đẩy giảm thuế, nới lỏng quy định và đặc biệt là tái cấu trúc chính sách thương mại. Việc áp dụng các mức thuế quan đối ứng trên diện rộng, với lý do “khẩn cấp kinh tế”, phản ánh rõ tư duy bảo hộ và mong muốn đưa sản xuất quay trở lại nước Mỹ.

Với một bộ phận cử tri, đây là bước đi bảo vệ việc làm; nhưng với giới doanh nghiệp và các đối tác thương mại, thuế quan kéo theo chi phí tăng, chuỗi cung ứng gián đoạn và nguy cơ lạm phát. Những tranh chấp pháp lý xung quanh chính sách này cho thấy ranh giới mong manh giữa quyền lực hành pháp và khuôn khổ pháp luật.

Song song với kinh tế, chính sách nhập cư cứng rắn và tranh cãi quanh hệ thống y tế tiếp tục khoét sâu chia rẽ xã hội. Việc siết chặt biên giới và gia tăng trục xuất được coi là biểu tượng của trật tự và kiểm soát, trong khi việc không thông qua các gói hỗ trợ y tế giá rẻ khiến hàng triệu người Mỹ chịu tác động trực tiếp.

Tất cả phản ánh một triết lý nhất quán: thu hẹp vai trò của chính phủ liên bang, tăng trách nhiệm cá nhân, chấp nhận đánh đổi bằng những căng thẳng xã hội kéo dài.

Đối ngoại: Từ “cảnh sát toàn cầu” sang người chơi quyền lực

Trên mặt trận đối ngoại, nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump thể hiện rõ sự dịch chuyển từ vai trò “cảnh sát toàn cầu” sang một người chơi quyền lực mang tính giao dịch. Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế, trong đó có nhiều cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc và các thể chế khí hậu, phát đi thông điệp rằng Washington không còn sẵn sàng duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu bằng mọi giá.

Với ông Trump, hợp tác đa phương chỉ có ý nghĩa khi mang lại lợi ích trực tiếp; còn với thế giới, sự rút lui này làm suy yếu các cơ chế quản trị chung.

Tổng thống Donald Trump.

Trong lĩnh vực an ninh, Mỹ tiếp tục gây sức ép buộc các đồng minh NATO, Nhật Bản và Hàn Quốc tăng chi tiêu quốc phòng. Đây không chỉ là vấn đề tài chính, mà là sự điều chỉnh trong cấu trúc liên minh, buộc các đối tác phải tự chủ hơn và giảm dần sự phụ thuộc chiến lược vào Washington.

Quyết sách gây tranh cãi nhất trong năm 2025 là chiến dịch quân sự dẫn tới việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro. Việc tấn công và bắt giữ một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm đã làm rung chuyển hệ thống quan hệ quốc tế.

Nhà Trắng coi đây là biện pháp cần thiết để loại bỏ mối đe dọa an ninh; nhưng dưới góc độ luật pháp quốc tế, đây là hành động đơn phương xâm phạm chủ quyền, tạo ra tiền lệ nguy hiểm. Phản ứng quốc tế phân hóa sâu sắc, đặc biệt tại Mỹ Latinh, nơi ký ức về các can thiệp trong quá khứ vẫn còn hiện hữu.

Tại các điểm nóng khác, ông Trump lựa chọn chiến lược giảm can dự quân sự trực tiếp. Mỹ thu hẹp hỗ trợ với Ukraine, chuyển gánh nặng sang châu Âu và thúc đẩy giải pháp ngoại giao. Ở Gaza, Washington tiếp tục ủng hộ Israel nhưng đồng thời kêu gọi hạn chế leo thang và tăng viện trợ nhân đạo. Cách tiếp cận này phản ánh mong muốn tái phân bổ nguồn lực cho ưu tiên trong nước và khu vực Tây Bán Cầu.

Dù đánh giá theo góc nhìn nào, không thể phủ nhận rằng Donald Trump đang để lại dấu ấn đậm nét lên cục diện toàn cầu. Nhiệm kỳ thứ hai của ông không chỉ định hình nước Mỹ, mà còn đặt ra câu hỏi lớn về hướng đi của trật tự thế giới trong kỷ nguyên cạnh tranh chiến lược và quyền lực cứng rắn gia tăng.

Giữa thời khắc giao mùa của năm mới, khi nước Mỹ và thế giới bước vào một chu kỳ biến động mới, nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump mở ra nhiều bất định nhưng cũng gợi lên những kỳ vọng về khả năng tái cân bằng quyền lực toàn cầu. Mùa xuân 2026 vì thế không chỉ là mùa của khởi đầu, mà còn là phép thử cho bản lĩnh thích ứng của các quốc gia trước một trật tự thế giới đang định hình lại.