Bờ Biển Ngà khôi phục sản xuất ca cao nhờ mô hình nông lâm kết hợp

Tại Bờ Biển Ngà - quốc gia xuất khẩu ca cao lớn nhất thế giới, nhiều nông dân đang chứng kiến sản lượng phục hồi nhờ chuyển sang mô hình canh tác bền vững và trồng cây che bóng. Đây được xem là hướng đi quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu từng khiến sản lượng ca cao giảm mạnh, đẩy giá nguyên liệu chocolate tăng vọt trên thị trường toàn cầu.

Chị Nicole Kambou và chồng tại vườn ca cao trồng kết hợp với cây lớn tạo bóng mát.

Ở vùng Abengourou, phía đông đất nước, chị Nicole Kambou, 36 tuổi, cùng chồng chăm sóc vườn ca cao rộng 2,8 hecta. Chị cho biết trước đây, nhiều khu rừng bị chặt phá để mở rộng diện tích trồng ca cao. Tuy nhiên, nắng nóng và hạn hán kéo dài đã khiến cây ca cao suy kiệt, đất đai khô cằn.

Nhờ sự hỗ trợ của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), chị Kambou đã trồng thêm 100 cây lớn trong vườn để tạo bóng mát và giữ ẩm cho đất. Chị nói: “Khí hậu đã thay đổi, môi trường cũng thay đổi sau khi trồng cây. Bây giờ không còn nhiều nắng gắt. Đất trước kia thì khô, nhưng giờ đã màu mỡ. Nhờ những cây bóng mát chúng tôi trồng, đất đã tốt hơn”.

Theo FAO, các đồn điền có bóng mát giúp cây ca cao bớt phải chịu tác động của nắng nóng và hạn hán - nguyên nhân khiến sản lượng ca cao Bờ Biển Ngà giảm 22% trong năm 2023. Bờ Biển Ngà và Ghana hiện chiếm khoảng 70% sản lượng ca cao toàn cầu.

Cách đó khoảng 100 km, tại Agboville, anh Landry Ohomon, 42 tuổi, từng trồng ca cao dưới nắng hoàn toàn. Nhưng về lâu dài, đất bị thoái hóa và cây dễ tổn thương trước thời tiết cực đoan. Anh tham gia dự án PROMIRE do FAO triển khai, chuyển đổi sang mô hình nông lâm kết hợp.

Anh Ohomon cho biết năng suất tăng mạnh: “Trước đây mỗi năm tôi chỉ thu khoảng 800 đến 900kg hạt ca cao. Năm ngoái tôi thu hơn 2.500 kg, vì vậy tôi rất ủng hộ mô hình nông lâm kết hợp”.

Nông dân phân loại hạt ca cao và đóng bao tại nhà kho.

Chuyên gia FAO Zana Ouattara khẳng định cây che bóng giúp tăng năng suất và là giải pháp thích ứng với khí hậu. Ông nói: “Trước đây cây ca cao bị phơi nắng. Khi trồng cây che bóng, chỉ chưa đầy 3 năm đã thấy hiệu quả. Cây ca cao ra nhiều quả hơn. Nông lâm kết hợp chính là giải pháp cho nông dân trước tác động của biến đổi khí hậu”.

FAO cho biết diện tích rừng Bờ Biển Ngà đã giảm mạnh trong nhiều thập kỷ. Chính phủ nước này đang theo đuổi chính sách nông nghiệp không phá rừng và đặt mục tiêu phục hồi 5 triệu hecta rừng vào năm 2030.

Tuy nhiên, nông dân vẫn lo ngại khi giá thu mua ca cao trong nước vừa bị cắt giảm hơn 60%. Anh Ohomon cảnh báo: “Nếu giảm giá quá thấp, nông dân sẽ nản. Có người nói sẽ không thu hoạch nữa. Muốn khuyến khích sản xuất thì cần tăng giá và hỗ trợ nông dân”.

Hiện nay, Liên minh châu Âu (EU) là thị trường xuất khẩu ca cao lớn nhất của Bờ Biển Ngà.