Hiệu sách dưới lòng đất và hành trình gìn giữ văn hóa đọc giữa lòng Baghdad

Giữa nhịp sống ồn ào của Baghdad, ngay dưới con phố Al-Mutanabbi - biểu tượng văn hóa lâu đời của thủ đô Iraq - tồn tại một không gian lặng lẽ nhưng đầy sức sống. Ở đó, sách không chỉ để bán, mà còn được trao đi như một niềm tin: niềm tin vào tri thức, vào sự tiến bộ và vào khả năng hàn gắn của văn hóa đọc giữa những thăng trầm lịch sử.

Ông Adnan Jafar Ghani, chủ hiệu sách, đang tư vấn sách cho khách.

Hiệu sách có tên Al-Hekma, theo tiếng Arab có nghĩa là “trí tuệ”. Hiệu sách nhỏ nằm dưới lòng đất này do ông Adnan Jafar Ghani, 68 tuổi, gây dựng và duy trì suốt nhiều thập kỷ qua.

Ông Ghani chia sẻ: “Hiệu sách ra đời từ tình yêu đọc sách của tôi. Chính niềm đam mê ấy đã hình thành nên Al-Hekma cách đây khoảng 30 năm. Sách ở đây có nhiều nguồn khác nhau: được thừa hưởng từ các gia đình, từ những người di cư hoặc gặp khó khăn phải bán sách, từ các hội chợ sách từng được tổ chức tại Iraq. Ngoài ra, chúng tôi cũng trao đổi, mua bán sách với các hiệu sách khác. Với tôi, hiệu sách này giống như một lời kêu gọi, bởi con người chỉ có thể tiến bộ thông qua việc đọc.”

“Hiệu sách có đủ các lĩnh vực khoa học, với nhiều ngôn ngữ khác nhau, từ y học đến tôn giáo. Từ việc bán sách, tôi may mắn được tiếp xúc với những con người tuyệt vời: các bác sĩ, kỹ sư, giáo viên, nhà thơ và cả các giáo sĩ”, ông Ghani tự hào nói thêm.

Với ông Ghani, Al-Hekma không chỉ là nơi buôn bán sách, mà còn là một sứ mệnh văn hóa. Ông bán sách với giá rất thấp, thậm chí tặng miễn phí cho những người không đủ khả năng chi trả, với mong muốn đưa việc đọc đến gần hơn với mọi tầng lớp xã hội.

“Tôi xem hiệu sách này như một lời kêu gọi, bởi con người chỉ có thể tiến bộ thông qua việc đọc. Tôi luôn mong không ai rời khỏi đây mà không mang theo một cuốn sách”, ông chia sẻ.

Nơi đây thu hút đông đảo độc giả, từ sinh viên, giảng viên, học giả cho tới những người làm nghề tự do.

Bên trong tầng hầm chật hẹp của Al-Hekma là một kho tàng tri thức với hàng nghìn đầu sách được xếp kín trên kệ và trong các thùng carton. Nơi đây thu hút đông đảo độc giả, từ sinh viên, giảng viên, học giả cho tới những người làm nghề tự do, tất cả đều bị cuốn hút bởi bộ sưu tập phong phú và không khí học thuật đặc trưng.

Độc giả Jasim Al-Shuwaili chia sẻ: “Đây là một sáng kiến rất ý nghĩa đối với xã hội, đặc biệt là với những người được hưởng lợi từ sách, như sinh viên hay những người yêu đọc. Ông Ghani thường xuyên phát sách miễn phí, không chỉ cho người khó khăn về tài chính mà cho cả những người khác, bởi ông coi đó là một đóng góp thiết thực cho cộng đồng”.

Ông Safi Ahmed, chủ một hiệu sách khác, thì nhận định: “Xã hội chúng ta hiện đang đối mặt với nhiều khó khăn. Bất kỳ ai hiểu biết cơ bản về tình hình Iraq đều nhận thấy một cuộc khủng hoảng xã hội và văn hóa ở nhiều cấp độ. Những nội dung kém chất lượng, phản cảm đang lan tràn trên mạng xã hội. Vì vậy, chúng ta rất cần các không gian sinh hoạt văn hóa, các diễn đàn, hội thảo để nhấn mạnh vai trò của văn hóa và tầm quan trọng của một xã hội biết đọc, có nhận thức. Một xã hội có hiểu biết luôn là điều đáng trân trọng”.

Hiệu sách của ông Ghani góp phần duy trì vị thế của phố Al-Mutanabbi như trung tâm văn hóa lâu đời của  Baghdad.

Những con ngõ nhỏ dẫn vào Al-Hekma luôn nhộn nhịp bước chân của sinh viên đại học, giới trí thức và những người yêu sách. Sáng kiến của ông Ghani được xem là nỗ lực cá nhân đầy bền bỉ nhằm gìn giữ văn hóa đọc, đồng thời góp phần duy trì vị thế của phố Al-Mutanabbi như trung tâm văn hóa lâu đời của thủ đô Baghdad.