Iraq ứng dụng nuôi cấy mô để hồi sinh các vườn chà là

Tại thành phố Basra, miền nam Iraq, nơi từng được xem là “thủ phủ chà là” của cả nước, hàng triệu cây chà là đã bị tàn phá bởi chiến tranh, hạn hán và tình trạng xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng. Trước nguy cơ nhiều giống chà là quý hiếm đứng bên bờ tuyệt chủng, các nhà khoa học và doanh nghiệp địa phương đang áp dụng công nghệ nuôi cấy mô để nhân giống những cây chà là chất lượng, có khả năng chịu nhiệt và chịu mặn cao.

Kỹ thuật viên của Trung tâm Nakheel Al Basra đang nghiên cứu kỹ thuật nhân giống chà là bằng nuôi cấy mô.

Trong các nhà kính và phòng thí nghiệm vô trùng ở phía tây thành phố Basra, các kỹ thuật viên đeo găng tay và khẩu trang cẩn thận nâng những chồi non cây chà là khỏi các lọ thủy tinh. Họ hy vọng, những cây giống nhỏ bé này sẽ góp phần khôi phục các vườn chà là từng bị tàn phá bởi hàng thập kỷ chiến tranh, mất đất canh tác và tình trạng nhiễm mặn ngày càng nghiêm trọng.

Cây chà là từng là trụ cột của nền nông nghiệp Iraq. Tuy nhiên, việc xây dựng các đập ở thượng nguồn sông Tigris và Euphrates, lượng mưa suy giảm, nước biển xâm nhập cùng nhiều năm xung đột đã khiến diện tích trồng chà là sụt giảm mạnh.

Trong nỗ lực của khu vực tư nhân, các nhà khoa học và cơ quan chức năng đang mở rộng kỹ thuật nhân giống bằng nuôi cấy mô để tạo ra cây giống có khả năng chống chịu sâu bệnh và bảo tồn các giống chà là quý hiếm của Iraq.

Trung tâm Nakheel Al Basra có khả năng sản xuất tới 250.000 cây giống chà là mỗi năm.

Ông Mohammed Abdulrazzaq, Giám đốc trung tâm Nakheel Al Basra, cho biết: “Ưu điểm lớn nhất của công nghệ nuôi cấy mô là năng suất rất cao. Với phương pháp truyền thống, mỗi cây chà là chỉ cho từ ba đến bốn chồi. Nhưng với nuôi cấy mô, chúng tôi có thể tạo ra hàng nghìn cây con từ một cây mẹ duy nhất. Một lợi thế khác là tỷ lệ sống của cây nuôi cấy mô có thể đạt tới 99%”.

Trung tâm Nakheel Al Basra bắt đầu hoạt động từ năm 2023, có khả năng sản xuất tới 250.000 cây giống mỗi năm.

“Để giúp cây chịu được nhiệt độ cao, chúng tôi cho cây làm quen dần với điều kiện khắc nghiệt. Trong phòng thí nghiệm, nhiệt độ ban đầu là 25 độ C, sau đó tăng dần lên tới 52 độ C - mức nhiệt phổ biến vào mùa hè tại Basra. Nhờ vậy, khi đưa ra trồng ngoài trời, cây đã hoàn toàn thích nghi”, ông Ismail Sadiq, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nakheel Al Basra, thông tin.

“Ngoài ra, chúng tôi cũng tăng dần độ mặn trong môi trường nuôi cấy, từ 0 lên khoảng 6.000 đến 8.000 phần triệu, để cây sẵn sàng thích ứng với nguồn nước mặn ngoài thực địa. Tất cả các giai đoạn này đều được thực hiện trong phòng thí nghiệm và nhà kính, có kiểm soát nghiêm ngặt”, ông Sadiq nói thêm.

Công nghệ mới mở ra hy vọng khôi phục các vườn chà là - biểu tượng nông nghiệp từng gắn bó với Iraq suốt nhiều thế hệ.

Nhiều nông dân cho biết kỹ thuật mới đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Ông Faysal al-Khazraji, chủ trang trại chà là, chia sẻ: “Khi bắt đầu, tôi trồng 100 cây theo cách truyền thống và 100 cây nuôi cấy mô trong chậu. Kết quả là toàn bộ 100 cây nuôi cấy mô đều sống, trong khi với 100 cây trồng theo cách cũ, chỉ có 25 cây sống sót”.

Hiện các cây chà là nuôi cấy mô chiếm hơn 15% giống trồng tại một số khu vực ở Basra. Trong 5 năm qua, tỉnh này đã trồng thêm khoảng 600.000 cây chà là, trong đó hơn 100.000 cây là từ công nghệ nuôi cấy mô, mở ra hy vọng khôi phục biểu tượng nông nghiệp từng gắn bó với Iraq suốt nhiều thế hệ.