Xây dựng phương án tổng thể phòng chống lũ, giảm ngập úng khu vực trung tâm Thái Nguyên

Trước diễn biến mưa lũ ngày càng phức tạp và khó lường, việc triển khai các giải pháp căn cơ để chủ động ứng phó là yêu cầu cấp bách. Chiều 8-4, UBND tỉnh Thái Nguyên tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về phương án tổng thể hệ thống đê điều, hồ chứa thủy lợi nhằm nâng cao năng lực điều tiết lũ, đồng thời đề xuất các giải pháp chống ngập úng khu vực trung tâm tỉnh.

Quang cảnh Hội thảo.

Dự Hội thảo có các đồng chí: Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Vương Quốc Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện các bộ, ngành, viện nghiên cứu, các địa phương trong lưu vực sông Cầu và chuyên gia, nhà khoa học.

Phát biểu khai mạc, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh: Giảm nhẹ thiên tai và khắc phục tình trạng ngập úng khu vực trung tâm tỉnh là nhiệm vụ cấp bách, được Thái Nguyên ưu tiên hàng đầu. Tỉnh đã triển khai nhiều công trình trọng điểm như: Xây dựng cầu Gia Bẩy; đầu tư 15,8km tuyến đê Hữu Cầu đoạn từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống; nạo vét hệ thống kênh mương, cống thoát nước, xử lý các “điểm nghẽn” gây ngập lụt khu vực trung tâm.

Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Vương Quốc Tuấn phát biểu tại Hội thảo.

Về định hướng lâu dài, tỉnh xác định cần xây dựng hệ thống công trình đồng bộ, nâng cao năng lực phòng, chống lũ, bảo đảm phát triển bền vững, đồng thời không làm gia tăng rủi ro cho khu vực hạ du.

Theo đánh giá của Viện Quy hoạch thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), trong các năm 2024-2025, lưu vực sông Cầu xuất hiện nhiều đợt mưa cực đoan với cường độ và tần suất vượt mức lịch sử. Nguyên nhân không chỉ do biến đổi khí hậu mà còn do hệ thống hạ tầng phòng, chống lũ của tỉnh chưa đồng bộ.

Hiện, khu vực trung tâm tỉnh chỉ có 3 tuyến đê quy mô nhỏ, chưa khép kín, chủ yếu ngăn lũ nhưng chưa đáp ứng yêu cầu tiêu thoát chủ động do thiếu trạm bơm công suất lớn. Ở hạ du, các tuyến đê Chã, Hà Châu không còn khả năng ngăn lũ khi xảy ra lũ lớn. Một số “điểm nghẽn” dọc sông Cầu làm thu hẹp dòng chảy, ảnh hưởng đến khả năng thoát lũ, là nguyên nhân chính gây ngập úng diện rộng.

Các đại biểu dự Hội thảo.

Trên cơ sở đó, đơn vị tư vấn đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm gồm xây dựng mới hệ thống đê tả và đê hữu sông Cầu từ cầu Cao Ngạn đến đập Thác Huống với cao trình phù hợp, bảo đảm ngăn nước tràn vào khu vực trung tâm khi xảy ra lũ lớn. Đồng thời tiến hành xây dựng và cải tạo các hồ chứa dung tích lớn để phân lũ từ thượng nguồn, như hồ Văn Lăng, Yên Trạch, Nghinh Tường, Thanh Mai, Cẩm Giàng.

Khơi thông, mở rộng dòng chảy tại các vị trí xung yếu như cầu Gia Bẩy và các khu vực nút thắt phía hạ du. Dự kiến tổng kinh phí thực hiện các giải pháp, công trình khoảng 37.000 tỷ đồng, trong đó ưu tiên đầu tư tuyến đê hữu sông Cầu giai đoạn đến năm 2030.

Đồng chí Lê Xuân Lợi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, phát biểu tại Hội thảo.

Đơn vị tư vấn cũng khuyến nghị tỉnh Thái Nguyên và các địa phương Hà Nội, Bắc Ninh nghiên cứu thực hiện các giải pháp phi công trình, như nâng cao hiệu quả vận hành các hồ chứa hiện có, rà soát và điều chỉnh quy hoạch thủy lợi, trồng rừng, tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai. Khi kết hợp với các giải pháp công trình, các biện pháp này sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Các chuyên gia phát biểu tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu đều thống nhất khẳng định tính cấp bách của việc thực hiện phương án tổng thể xây dựng hệ thống đê điều, hồ chứa thủy lợi nhằm nâng cao năng lực điều tiết lũ, đồng thời đề xuất các giải pháp chống ngập úng khu vực trung tâm tỉnh và vùng hạ du sông Cầu. Trong đó tập trung phân tích tính khả thi của các phương án, đặc biệt là việc xây dựng hệ thống hồ chứa thượng nguồn và nâng cấp đê, bảo đảm vừa cắt giảm lũ hiệu quả trên địa bàn tỉnh, vừa không gia tăng áp lực cho khu vực hạ du.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Trịnh Xuân Trường nhấn mạnh: Trong bối cảnh thời tiết cực đoan gia tăng, công tác phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ cấp bách, không thể chậm trễ. Đồng chí đề nghị xây dựng phương án tổng thể, đồng bộ, có tính liên kết vùng trên toàn lưu vực sông Cầu, với sự điều phối của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Các đại biểu dự Hội thảo.

Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu UBND tỉnh nghiêm túc tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện phương án theo hướng khoa học, khả thi, xác định rõ lộ trình và thứ tự ưu tiên; chủ động huy động, cân đối nguồn lực để triển khai đồng bộ các giải pháp. Mục tiêu là từng bước nâng cao năng lực phòng, chống lũ, giảm ngập úng, đặc biệt là tại khu vực trung tâm tỉnh.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo, đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu hoàn thiện phương án, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình cấp có thẩm quyền ban hành; giao Sở Xây dựng nghiên cứu, đề xuất triển khai các dự án cụ thể bảo đảm đồng bộ, trọng tâm và hiệu quả.