Trước thềm năm học 2026-2027, cùng với việc chuẩn bị trường lớp, đội ngũ và các điều kiện cho năm học mới, ngành Giáo dục tỉnh Thái Nguyên đang triển khai sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới các cơ sở giáo dục. Điều này liên quan trực tiếp đến hàng nghìn cán bộ, giáo viên, học sinh và điều kiện dạy, học ở từng địa bàn.
Bởi vậy, yêu cầu xuyên suốt là tổ chức bộ máy tinh gọn, sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời giữ được sự ổn định, bảo đảm quyền lợi của giáo viên, học sinh và không để việc sắp xếp ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục.
Các địa phương vùng cao tổ chức lại trường học sao cho việc tinh gọn đầu mối không trở thành khoảng cách trên con đường đến trường của học sinh.
Không để khoảng cách đến trường xa hơn
Ngay sau khi có chủ trương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, phường Phan Đình Phùng đã tiến hành rà soát từng trường, điểm trường, quy mô học sinh, đội ngũ cán bộ, giáo viên cũng như điều kiện cơ sở vật chất. Từ 27 cơ sở giáo dục công lập, gồm 9 trường mầm non, 10 trường tiểu học và 8 trường THCS, với hơn 24.000 học sinh và trên 1.400 cán bộ, giáo viên, người lao động, phương án được xây dựng theo hướng tổ chức lại còn 14 trường.
Số lượng đầu mối giảm gần một nửa, số cán bộ quản lý từ 71 người còn 44 người. Trước mắt, các điểm trường chính, phân hiệu, lớp học và quy mô học sinh vẫn được giữ ổn định. Đây là cách địa phương lựa chọn để vừa thực hiện yêu cầu tinh gọn, vừa hạn chế tối đa những xáo trộn đối với hoạt động dạy và học.
Ông Trần Đình Thìn, Phó Chủ tịch UBND phường Phan Đình Phùng, cho biết: Sau khi có phương án sắp xếp, địa phương yêu cầu các trường nhanh chóng ổn định tổ chức, chuẩn bị đầy đủ điều kiện cho năm học mới, trong đó có việc triển khai bộ sách giáo khoa mới, không để việc tổ chức lại mạng lưới trường học ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.
Tại phường Đức Xuân, quá trình xây dựng phương án được triển khai trên tinh thần thận trọng, đồng thuận và sát thực tế. Chính quyền địa phương tăng cường đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh; đồng thời rà soát điều kiện của từng trường như phòng học bộ môn, trang thiết bị dạy học, hạ tầng công nghệ thông tin.
Theo bà Vũ Thị Kim Quỳnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đức Xuân: Ngay khi có văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh, phường đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn triển khai, tuyên truyền, lấy ý kiến của phụ huynh, học sinh và đội ngũ giáo viên. Đến nay, địa phương đã hoàn thành đề án sắp xếp, theo phương án trên địa bàn phường còn 4 trường.
Ở khu vực trung tâm, việc hợp nhất các đầu mối thuận lợi hơn nhờ khoảng cách giữa các cơ sở giáo dục gần nhau và điều kiện giao thông thuận lợi. Với những địa bàn vùng cao, mỗi phương án sắp xếp lại phải được cân nhắc trên nhiều yếu tố như khoảng cách đi học, điều kiện đi lại, quy mô dân số, đặc thù dân tộc và khả năng tổ chức bán trú.
Bài toán đặt ra không chỉ là giảm đầu mối, mà quan trọng hơn là không để một học sinh nào gặp khó khăn hơn trong việc đến trường.
Bằng Thành là một xã vùng cao của tỉnh Thái Nguyên, dân cư phân bố không tập trung, điều kiện giao thông còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức mạng lưới trường, lớp và công tác quản lý giáo dục.
Hiện xã có 12 cơ sở giáo dục công lập, trong đó có nhiều trường bán trú và điểm trường phục vụ học sinh vùng cao. Nếu thu gọn đầu mối quá nhanh, một bộ phận học sinh có thể phải đi học xa hơn. Nhưng nếu duy trì quá nhiều điểm trường nhỏ lẻ, nguồn lực đầu tư tiếp tục bị phân tán, việc bố trí giáo viên, phòng học bộ môn, thiết bị và tổ chức quản lý cũng gặp nhiều khó khăn.
Với những địa phương như Bằng Thành, phương án sắp xếp trường học đều tính đến hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực lâu dài, không để việc tinh gọn đầu mối trở thành khoảng cách mới trên con đường đến trường của học sinh vùng cao.
Qua rà soát và nắm bắt nguyện vọng của các trường, địa phương lựa chọn phương án thành lập 4 trường có quy mô lớn, đồng thời tiếp tục quan tâm đến các phân hiệu, trường bán trú và những điều kiện thiết yếu để học sinh được học tập ổn định.
Ông Cà Văn Thưởng, Chủ tịch UBND xã Bằng Thành, cho biết: Địa phương đặc biệt quan tâm đến hệ thống trường bán trú, thường xuyên kiểm tra, rà soát điều kiện cơ sở vật chất để bảo đảm việc ăn, ở, học tập của học sinh. Các phân hiệu cũng sẽ tiếp tục được kiểm tra nhằm bảo đảm các điều kiện theo quy định trong năm học mới.
Đồng lòng vì sự đổi mới
Bên cạnh những phương án tổ chức, những con số về đầu mối và biên chế là câu chuyện của từng cán bộ, giáo viên đang công tác tại các trường học. Có những cán bộ quản lý đã gắn bó hàng chục năm với mái trường, nhưng trước yêu cầu sắp xếp mới, họ lựa chọn chủ động lùi lại, tạo điều kiện để bộ máy được tổ chức thuận lợi hơn.
Cô giáo Nguyễn Thị Tuyết Mai là một trong những cán bộ, giáo viên đầu tiên có mặt tại Trường THCS Tân Thịnh, phường Phan Đình Phùng, từ những ngày đầu thành lập.
Nhận thấy đây là thời điểm cần tạo thêm khoảng trống cho công tác sắp xếp đội ngũ kế cận, dù còn gần 3 năm công tác, cô Mai đã chủ động làm đơn xin nghỉ hưu trước tuổi. Cô cho rằng khi tổ chức cần, mỗi người đều có thể đóng góp bằng những cách khác nhau.
“Đây là cách tôi thể hiện tinh thần trách nhiệm, tạo điều kiện cho công tác sắp xếp cán bộ quản lý, nhường chỗ cho lớp trẻ được cống hiến và phát triển với tư duy mới, cách làm mới. Với cá nhân tôi, tôi luôn tin tưởng, ủng hộ các chủ trương của Đảng và Nhà nước và tin rằng sau sắp xếp, các nhà trường sẽ tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân” - Cô giáo Nguyễn Thị Tuyết Mai chia sẻ.
Các trường học chỉnh trang lại trường lớp đón học sinh vào năm học mới.
Tương tự, cô Nguyễn Thị Soi, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đồng Quang, còn 4 năm công tác nhưng đã xin nghỉ hưu trước tuổi từ ngày 1-8. Những ngày cuối cùng tại trường, cô thu xếp lại những đồ dùng quen thuộc trong phòng làm việc để bàn giao cho quản lý mới. Cô chia sẻ: “Sau 37 năm gắn bó với ngành Giáo dục, tôi hài lòng khi tự nguyện rời vị trí quản lý để tạo điều kiện cho công tác sắp xếp cán bộ và đặt niềm tin vào những người tiếp nối”.
Tại phường Đức Xuân cũng có nhiều cán bộ quản lý tại các trường học đưa ra lựa chọn tương tự. Cô Nguyễn Thị Thanh Huyền, Hiệu trưởng Trường THCS Đức Xuân, dù còn 4 năm công tác nhưng vẫn lựa chọn nghỉ hưu trước tuổi.
Phía sau mỗi lá đơn xin nghỉ trước tuổi là một sự cân nhắc giữa quyền lợi của cá nhân và yêu cầu chung của tổ chức. Chính những lựa chọn ấy đã làm cho câu chuyện sắp xếp bộ máy không chỉ có những con số khô cứng, mà còn có sự sẻ chia và trách nhiệm của những người trong cuộc.
Để mỗi thầy cô yên tâm bước tiếp
Cùng với sự tự nguyện của một số cán bộ quản lý, một vấn đề được nhiều giáo viên quan tâm là quyền lợi và vị trí công tác của những cán bộ quản lý, giáo viên được bố trí lại sau khi các trường hợp nhất.
Theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP ngày 5/8/2026 của Chính phủ về cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc, nhân sự hỗ trợ giáo dục khi thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã: Đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc các cơ sở giáo dục trước khi sắp xếp sẽ được bố trí vào vị trí việc làm nhà giáo hoặc vị trí việc làm khác phù hợp với năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, chuyên ngành đào tạo.
Số lượng quản lý còn lại sau khi đã sắp xếp đủ theo quy định, nếu có nguyện vọng nghỉ việc thì thực hiện giải quyết chính sách tinh giản biên chế theo quy định tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP.
Trường hợp thôi giữ chức vụ hoặc được bổ nhiệm chức vụ mới có mức phụ cấp chức vụ thấp hơn thì được bảo lưu phụ cấp chức vụ lãnh đạo theo quy định. Những quy định này vừa là căn cứ để các địa phương bố trí nhân sự sau sắp xếp, vừa góp phần ổn định tâm lý đội ngũ, tạo thuận lợi cho chủ trương lớn đi vào cuộc sống.
Việc sắp xếp các trường học được hoàn thành sớm giúp cho các trường chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới được hiệu quả.
Sau sắp xếp, số lượng cán bộ quản lý giảm trong khi quy mô trường lớp và khối lượng công việc lớn hơn. Điều đó đòi hỏi đội ngũ lãnh đạo các nhà trường phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị nhà trường; có khả năng điều hành chuyên môn, nhân sự, tài chính, ứng dụng công nghệ và quản trị dữ liệu hiệu quả hơn.
Những thay đổi ấy đặt thêm áp lực lên vai các thầy, cô giáo nhưng cũng là cơ hội để đội ngũ giáo viên phát huy tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết và khả năng thích ứng trước điều kiện mới.
Cô giáo Hoàng Thị Minh Dậu, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Tân Thịnh, phường Phan Đình Phùng, chia sẻ: Dù có nhiều thay đổi nhưng đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường quyết tâm thực hiện tốt mọi nhiệm vụ chuyên môn để nâng cao chất lượng giáo dục. Dưới góc độ một cán bộ quản lý, tôi mong việc sắp xếp được hoàn thành sớm để các giáo viên chuẩn bị cho một năm học mới thành công.
Một năm học mới đang đến gần. Sau những phương án sắp xếp, sẽ có những ngôi trường mang tên mới, những vị trí công tác được thay đổi; có người tiếp tục nhận thêm trách nhiệm, cũng có những thầy cô khép lại một chặng đường dài để nhường bước cho những người kế tiếp.
Nhưng dù tổ chức bộ máy thay đổi thế nào, điều không thay đổi vẫn là trách nhiệm của người thầy đối với học sinh và khát vọng nâng cao chất lượng giáo dục. Dù là trường học ở khu vực trung tâm hay những điểm trường vùng cao còn nhiều khó khăn, đội ngũ cán bộ, giáo viên vẫn đang chuẩn bị lớp học, sắp xếp công việc, làm quen với những thay đổi để đón học sinh trở lại trường.
Khi tiếng trống khai giảng năm học mới vang lên, mỗi mái trường sẽ bắt đầu một hành trình mới, mang theo niềm vui học tập và những ước mơ đang lớn lên cùng học sinh.