Hội tụ Ba Bể - Đại ngàn nơi đáng sống - Kỳ 3: 'Chìa khóa' mở ra tương lai xanh

Từ thực tế bảo vệ rừng đầy gian nan đến hành trình tìm kiếm sinh kế bền vững cho người dân, Ba Bể đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng của phát triển. Để "viên ngọc xanh" này thực sự tỏa sáng, không chỉ cần nỗ lực tự thân của cộng đồng địa phương mà còn đòi hỏi một tầm nhìn chiến lược dài hạn, nguồn lực đủ mạnh và những giải pháp đồng bộ, nhằm khơi thông điểm nghẽn, phá vỡ sự kìm hãm và hướng tới một tương lai xanh, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Tiếp giáp khu vực hồ Ba Bể là xã Đồng Phúc, một trong những địa điểm đã và đang được lựa chọn làm vệ tinh thu hút khách du lịch đến trải nghiệm.

Khơi thông nguồn lực, mở hướng phát triển bền vững 

Ba Bể đẹp, giàu tiềm năng - đó là điều ai cũng thấy. Thế nhưng, vì sao suốt nhiều năm qua, vùng đất được ví như “viên ngọc” của du lịch sinh thái cả nước vẫn chưa thực sự "cất cánh"? Câu trả lời nằm ở những khó khăn kéo dài về hạ tầng và nguồn lực đầu tư.

Mặc dù đã có tuyến đường huyết mạch mở rộng, nhưng hệ thống giao thông kết nối đến Ba Bể và các tuyến đường vào vùng lõi, các điểm tham quan sinh thái còn hạn chế, gây khó khăn cho việc thu hút và giữ chân du khách. Các sản phẩm du lịch tuy đã hình thành nhưng còn manh mún, nhỏ lẻ, thiếu liên kết, chưa tạo được chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Đặc biệt, sự thiếu vắng các nhà đầu tư chiến lược có tiềm lực và tầm nhìn dài hạn khiến du lịch Ba Bể vẫn mang nặng tính mùa vụ, phát triển tự phát, chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Khó khăn có nhiều nhưng những tín hiệu tích cực đang dần định hình và triển khai có lộ trình ở Khu du lịch Quốc gia Ba Bể nói chung và Vườn Quốc gia Ba Bể nói riêng. Theo ông Hoàng Văn Nam, Phó Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ba Bể, Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong Vườn Quốc gia Ba Bể giai đoạn 2021-2030 đã được phê duyệt với tổng vốn dự kiến hơn 1.075 tỷ đồng. Đến nay, đã có hơn 10 nhà đầu tư tiềm năng nộp hồ sơ quan tâm.

Ông Hoàng Văn Nam, Phó Giám đốc Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ba Bể, trao đổi với phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên.

Đề án này được xem là “chìa khóa” quan trọng để mở cánh cửa phát triển, tạo cơ sở pháp lý thu hút nguồn vốn xã hội hóa, từng bước hình thành các khu nghỉ dưỡng, dịch vụ chất lượng nhưng vẫn đảm bảo hài hòa với cảnh quan tự nhiên. Quan trọng hơn, phát triển du lịch sinh thái tại Ba Bể không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế, mà còn gắn với tuyên truyền, giáo dục môi trường, giúp người dân và du khách hiểu sâu sắc hơn về các giá trị tự nhiên, văn hóa, lịch sử và nhân văn của khu vực.

Một điểm nhấn đáng chú ý của đề án này là định hướng tăng cường liên kết phát triển du lịch trên toàn bộ các tuyến tham quan sinh thái (đường thủy, đường bộ và đường rừng). Nguồn nhân lực địa phương được xác định là trung tâm của quá trình phát triển, tham gia trực tiếp vào các hoạt động vận chuyển, hướng dẫn du lịch và cung cấp dịch vụ. Đồng thời, đề án khuyến khích hình thành các bản làng du lịch cộng đồng ngay trong vùng lõi, nơi người dân vừa sinh sống, vừa giữ gìn và lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống.

Công nghệ và du lịch xanh - hướng đi tất yếu

Trong bối cảnh mới, Ba Bể không còn chỉ dựa vào "vốn trời cho" mà đang chủ động ứng dụng công nghệ vào quản lý và phát triển. Hệ thống bản đồ số theo dõi diễn biến rừng, giám sát cháy rừng bằng vệ tinh từng bước được vận hành, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ tài nguyên. Song song với đó, hình ảnh Ba Bể xuất hiện ngày càng nhiều trên các nền tảng số, ứng dụng đặt phòng trực tuyến, giúp tiếp cận gần hơn với du khách trẻ và thị trường quốc tế.

Cùng với công nghệ là triết lý “du lịch xanh” được xác định là hướng đi lâu dài. Xã Ba Bể đang triển khai quyết liệt các mô hình “du lịch không rác thải nhựa”, “nhà sạch - hồ xanh”. Các homestay được vận động hạn chế sử dụng túi nilon, thay thế bằng vật liệu thân thiện với môi trường, từng bước hình thành thói quen du lịch có trách nhiệm.

Bà Kristel Segers, du khách đến từ Vương quốc Bỉ, chia sẻ: “Điều tôi ấn tượng nhất không chỉ là cảnh đẹp, mà còn là không khí trong lành và ý thức bảo vệ môi trường của người dân. Họ rất thân thiện, mến khách và đó là lý do chúng tôi muốn quay lại nơi này”.

Theo ông Nguyễn Mạnh Thản, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội: Vườn Quốc gia Ba Bể và hồ Ba Bể là tài nguyên thiên nhiên đặc biệt, có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái. Đây là thời điểm thuận lợi để các doanh nghiệp, hộ gia đình liên kết hợp tác, khai thác du lịch một cách bài bản nhằm đón dòng khách trong nước và quốc tế.

Ông Nguyễn Mạnh Thản, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội

Cũng theo ông Nguyễn Mạnh Thản, chính quyền địa phương cần vận dụng linh hoạt các cơ chế, chính sách của Nhà nước, đầu tư hạ tầng, đổi mới tư duy của người dân, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quảng bá hình ảnh và quản lý du lịch. Du lịch phải được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó mọi chủ thể tham gia đều được hưởng lợi một cách công bằng.

Phát triển du lịch xanh tại Ba Bể cũng đồng nghĩa với việc tôn trọng tuyệt đối đối với sức chịu tải của môi trường. Quy hoạch mới cần nhấn mạnh việc hạn chế bê tông hóa ồ ạt ven hồ, ưu tiên kiến trúc bản địa, bảo đảm cảnh quan thiên nhiên không bị phá vỡ. Đây là bước đi thận trọng nhưng cần thiết để tránh lặp lại những hệ lụy từ tình trạng "thương mại hóa" quá mức tại một số điểm du lịch trong nước.

Hòa cùng đại ngàn

Khai thác du lịch hồ Ba Bể đang được ngành chức năng và chính quyền địa phương xác định theo hướng du lịch xanh và bền vững.

Kết lại hành trình tìm hiểu về Ba Bể, đứng trên đỉnh núi Ao Tiên, phóng tầm mắt nhìn xuống mặt hồ như tấm gương khổng lồ phản chiếu bầu trời, chúng tôi cảm nhận được một triết lý phát triển đang dần định hình rõ nét tại nơi đây: Phát triển không phải là chinh phục thiên nhiên, mà là nương tựa và sống hòa cùng thiên nhiên.

Bên bờ hồ Ba Bể, ông Dương Quang Đạt, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Bể, nhấn mạnh định hướng nhiệm kỳ tới được địa phương xác định: Phát triển du lịch phải gắn chặt với trách nhiệm bảo tồn đa dạng sinh học. Sản phẩm du lịch phải mang đậm hồn cốt văn hóa địa phương. Khi người dân biết cân bằng giữa lợi ích kinh tế và giá trị tinh thần, đó mới là sự phát triển bền vững. 

Tương lai của Ba Bể đang được vẽ nên bằng những gam màu sáng: màu xanh của những cánh rừng nguyên sinh được bảo vệ nghiêm ngặt, màu xanh của mặt hồ không rác thải và màu xanh của niềm tin, hy vọng trong ánh mắt những người dân bản địa. Có lẽ hiếm nơi nào khiến con người xao xuyến như Ba Bể - nơi mỗi du khách rời đi không chỉ mang theo ấn tượng bởi cảnh đẹp, mà còn mang theo cảm giác trong trẻo, bình yên, để rồi mong một ngày được quay trở lại.

(Tiếp theo và hết)