Kể chuyện Tấm Cám bằng ngôn ngữ chèo

“Tấm Cám” - câu chuyện cổ tích đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều thế hệ người Việt, nay được Phòng Sân khấu chèo (Đoàn Nghệ thuật các dân tộc tỉnh Thái Nguyên) dàn dựng công phu, mang đến một diện mạo mới trên sân khấu truyền thống. Không chỉ tái hiện một tác phẩm quen thuộc, vở diễn còn là nỗ lực làm mới nghệ thuật chèo của các nghệ sĩ nhằm đưa chèo đến gần hơn với công chúng hiện đại, đặc biệt là khán giả trẻ.

Các nghệ sĩ mong muốn khán giả tiếp cận nghệ thuật chèo theo cách gần gũi, dễ hiểu.

“Tấm Cám” là một trong những truyện cổ tích tiêu biểu trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Khi được chuyển thể sang sân khấu chèo - loại hình nghệ thuật truyền thống giàu tính ước lệ và biểu cảm, câu chuyện không chỉ được kể lại mà còn được “thổi hồn” bằng ngôn ngữ sân khấu đặc trưng.

Ở phiên bản lần này, ê-kíp dàn dựng vẫn giữ nguyên cốt truyện quen thuộc, song đã có nhiều sáng tạo trong cách thể hiện. Âm nhạc chèo được khai thác linh hoạt, kết hợp với vũ đạo và diễn xuất giàu cảm xúc, giúp các tình tiết trở nên sống động.

Những làn điệu chèo truyền thống được xử lý phù hợp với nhịp sống hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc của chèo. Nhờ đó, khán giả không chỉ theo dõi câu chuyện mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa ẩn chứa trong từng lớp diễn.

Điểm nhấn của vở diễn nằm ở việc xây dựng nhân vật với chiều sâu tâm lý rõ nét hơn. Nhân vật Tấm không chỉ là biểu tượng của sự hiền lành, cam chịu mà còn được khắc họa như một con người giàu nghị lực, biết đấu tranh để bảo vệ hạnh phúc của mình.

Những cung bậc cảm xúc: từ tủi thân, đau khổ đến kiên cường, mạnh mẽ - được thể hiện tinh tế qua diễn xuất và giọng hát của nghệ sĩ, tạo nên sự đồng cảm sâu sắc với khán giả.

Nghệ sĩ Dương Lan, người đảm nhận vai Tấm, chia sẻ: Việc thể hiện nhân vật này không chỉ đòi hỏi kỹ thuật biểu diễn mà còn cần sự thấu hiểu tâm lý nhân vật. Chúng tôi mong muốn mang đến một hình ảnh Tấm gần gũi, giàu cảm xúc hơn để khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ, có thể đồng cảm và yêu thích chèo.

Trong khi đó, nhân vật Cám được xây dựng là hình tượng phản diện đơn giản đã được khai thác theo hướng đa chiều hơn. Không chỉ thể hiện sự ích kỷ, đố kỵ, Cám còn được khắc họa với những biến chuyển nội tâm, phản ánh phần nào những mâu thuẫn tâm lý phức tạp của con người.

Việc làm mới hình tượng nhân vật không chỉ góp phần tăng tính hấp dẫn cho vở diễn mà còn thể hiện cách tiếp cận hiện đại đối với các tác phẩm văn học dân gian. Thay vì giữ nguyên cách kể chuyện tuyến tính, một chiều, ê-kíp đã mạnh dạn đi sâu vào tâm lý, tạo nên sự đa dạng trong cách nhìn nhận và cảm thụ của khán giả.

Không chỉ chú trọng đến nội dung và diễn xuất, vở diễn còn được đầu tư kỹ lưỡng về mặt âm nhạc nhằm hỗ trợ tối đa cho diễn biến câu chuyện.

Dàn nhạc đóng vai trò không nhỏ trong thành công của vở chèo "Tấm Cám".

Theo Nghệ sĩ Ưu tú Văn Tình: Việc đổi mới trong dàn dựng là cần thiết để chèo có thể tồn tại và phát triển trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với việc đánh mất bản sắc mà cố gắng giữ được hồn cốt của chèo truyền thống, đồng thời tìm cách thể hiện sao cho phù hợp với khán giả hôm nay.

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh nhiều loại hình giải trí hiện đại phát triển mạnh mẽ, sân khấu truyền thống đang đứng trước không ít thách thức. Việc thu hút khán giả, đặc biệt là giới trẻ, trở thành bài toán khó đối với các đơn vị nghệ thuật truyền thống.

Chính vì vậy, những nỗ lực làm mới nội dung, hình thức biểu diễn như vở “Tấm Cám” lần này được xem là hướng đi tích cực, góp phần tạo sức sống mới cho nghệ thuật chèo. Vở chèo “Tấm Cám” đã được lên kế hoạch biểu diễn rộng rãi tại các địa phương trong tỉnh, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa.

Với kế hoạch khoảng 100 buổi công diễn bắt đầu từ tháng 5-2026, chương trình không chỉ mang đến cơ hội thưởng thức nghệ thuật cho người dân mà còn góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến cộng đồng.