Quyết sách đột phá về văn hóa, kiến tạo sức mạnh nội sinh cho phát triển đất nước

Ngày 07/01/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết ra đời trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, hướng tới các mốc son lịch sử 100 năm thành lập Đảng và 100 năm thành lập Nước. Với tầm nhìn chiến lược, tư duy đổi mới và quyết tâm chính trị cao, Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước, mở ra bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam.

Chương trình nghệ thuật "Mùa xuân từ mạch nguồn" chào mừng Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Văn hóa - nền tảng tinh thần và sức mạnh nội sinh của dân tộc

Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Đó là tổng hòa của truyền thống yêu nước, tinh thần nhân ái, ý chí tự cường, lòng khoan dung, đức hy sinh, cùng kho tàng di sản vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng. Văn hóa không chỉ tạo nên bản sắc dân tộc mà còn hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam trong suốt tiến trình lịch sử.

Thực tiễn phát triển của đất nước cho thấy, mỗi giai đoạn phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ của văn hóa. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn nhất quán quan điểm coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.

Qua từng thời kỳ, tư duy và nhận thức về văn hóa không ngừng được bổ sung, hoàn thiện, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và bối cảnh quốc tế.

Trong thời kỳ đổi mới, văn hóa ngày càng được quan tâm hơn cả về nhận thức và hành động. Hệ thống thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; nguồn lực đầu tư cho văn hóa được tăng cường; công nghiệp văn hóa hình thành và phát triển; hội nhập quốc tế về văn hóa được mở rộng; các giá trị văn hóa từng bước thấm sâu vào đời sống xã hội, góp phần củng cố niềm tin, khơi dậy khát vọng phát triển và tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa ở một số nơi chưa đầy đủ và sâu sắc; việc thể chế hóa chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật còn chậm; môi trường văn hóa có mặt chưa lành mạnh; đạo đức xã hội có biểu hiện xuống cấp; đầu tư cho văn hóa chưa tương xứng; nguồn nhân lực văn hóa còn bất cập; mức độ tiếp cận và thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch giữa các vùng, miền.

Trong bối cảnh thế giới đang chuyển biến nhanh chóng, cạnh tranh về giá trị, ảnh hưởng và sức mạnh mềm ngày càng gay gắt, yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải có những quyết sách mang tính chiến lược, đột phá, lâu dài về văn hóa. Nghị quyết số 80-NQ/TW ra đời chính là sự đáp ứng kịp thời yêu cầu đó, thể hiện tầm nhìn xa và quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Đảng trong việc phát huy vai trò của văn hóa đối với sự phát triển đất nước.

Tư duy mới, tầm nhìn mới trong phát triển văn hóa Việt Nam

Chương trình nghệ thuật Hoa Núi 2025.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác lập hệ thống quan điểm chỉ đạo toàn diện, sâu sắc, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về văn hóa. Văn hóa được khẳng định không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, các giá trị văn hóa phải được gắn kết chặt chẽ, hài hòa và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường đến quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Văn hóa phải đi trước soi đường, định hướng cho mọi quyết sách phát triển, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm xã hội, góp phần hình thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh mối quan hệ hữu cơ giữa phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam. Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới, đồng thời xây dựng con người để phát triển văn hóa. Trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam, Nghị quyết hướng tới mục tiêu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí tuệ, bản lĩnh, sáng tạo và khát vọng cống hiến.

Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết số 80-NQ/TW là khẳng định văn hóa là sự nghiệp của toàn dân, do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng. Đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, cán bộ văn hóa, doanh nhân giữ vai trò quan trọng trong sáng tạo, lan tỏa và phát huy giá trị văn hóa. Đồng thời, Nghị quyết số 80-NQ/TW đề cao tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh.

Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ về huy động và sử dụng nguồn lực cho phát triển văn hóa. Đầu tư cho văn hóa được xác định là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc. Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân; coi thể chế là khâu then chốt, tạo đột phá trong thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho phát triển văn hóa.

Mục tiêu và giải pháp đột phá - khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển

Nghị quyết số 80-NQ/TW đề ra hệ thống mục tiêu cụ thể, rõ ràng, có tính khả thi cao đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu chung là xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, hiện đại; phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử văn hóa dân tộc và tầm vóc đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đến năm 2030, Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra nhiều chỉ tiêu cụ thể mang tính đột phá: hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa quốc gia; bảo đảm 100% chính quyền địa phương hai cấp, lực lượng vũ trang có thiết chế văn hóa đáp ứng nhu cầu sáng tạo và thụ hưởng văn hóa; số hóa 100% các di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt; bảo đảm 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, coi đây là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, lan tỏa giá trị văn hóa và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia. Mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP vào năm 2030 và phấn đấu đạt 9% GDP vào năm 2045 thể hiện bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển, gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa và kinh tế, giữa bảo tồn và phát triển.

Ngày thơ Việt Nam Xuân Ất Tỵ 2025.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW đề ra hệ thống nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ, toàn diện. Trọng tâm là hoàn thiện thể chế, tạo đột phá chiến lược trong phát triển văn hóa; xây dựng và hoàn thiện các luật về hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả, công nghiệp văn hóa; tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về cơ chế, chính sách; bảo đảm sự đồng bộ giữa chính sách văn hóa với các chính sách về giáo dục, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý văn hóa theo hướng hiện đại, chuyển từ quản lý sang quản trị, lấy hiệu quả, minh bạch và sáng tạo làm thước đo; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; ứng dụng khoa học - công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong quản lý, sáng tạo, phổ biến và thụ hưởng văn hóa. Việc xây dựng nền tảng văn hóa số toàn dân, số hóa di sản, phát triển các thiết chế văn hóa số là những giải pháp quan trọng nhằm mở rộng không gian văn hóa, thu hẹp khoảng cách thụ hưởng giữa các vùng, miền.

Một điểm nhấn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc là việc thống nhất chọn ngày 24-11 hằng năm là “Ngày Văn hóa Việt Nam”, với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương. Đây là bước thể hiện rõ quan điểm lấy con người làm trung tâm, tạo điều kiện để Nhân dân nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa, đồng thời đề cao vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội.

Khẳng định tầm vóc quyết sách chiến lược vì tương lai đất nước

Có thể khẳng định, Nghị quyết số 80-NQ/TW là một quyết sách đột phá về văn hóa, thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn, tư duy đổi mới và quyết tâm chính trị cao của Đảng ta trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt mà còn đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển bền vững của văn hóa Việt Nam, gắn kết chặt chẽ văn hóa với xây dựng con người, phát triển kinh tế, bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế.

Việc tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW một cách nghiêm túc, đồng bộ, sáng tạo sẽ tạo ra những chuyển biến căn bản trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh và hệ điều tiết cho phát triển, đất nước sẽ có đủ sức mạnh tinh thần và trí tuệ để vượt qua thách thức, nắm bắt thời cơ, hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh và hạnh phúc.

Nghị quyết số 80-NQ/TW vì thế không chỉ là một văn kiện quan trọng về văn hóa, mà còn là lời hiệu triệu mạnh mẽ, khơi dậy niềm tự hào, ý chí và khát vọng cống hiến của toàn dân tộc, góp phần đưa văn hóa Việt Nam vươn lên tầm cao mới, xứng đáng với truyền thống văn hiến lâu đời và vị thế của một quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong thế kỷ XXI.