Gần lắm Bằng Vân

Từ trung tâm tỉnh ngược đường lên Bằng Vân qua những “dốc cao, đèo sâu” mới cảm nhận được phần nào về gian khó của một vùng đất. Với những tên thôn, như: Bản Slành, Nà Y, Bản Duồm, Nà Bưa, Nà Hin… đủ gợi lên hình ảnh vừa hấp dẫn lại như xa ngái... 

Lúa nếp "Khẩu nua lếch" là đặc sản của đồng bào các dân tộc xã Bằng Vân.

Đồng lòng vượt khó

Xã Bằng Vân có 16 thôn, hơn 1.200 hộ, trên 5.400 nhân khẩu. Trong những năm gần đây xã tranh thủ các nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước, huy động nội lực trong nhân dân để tập trung đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Nhờ đó diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, đời sống người dân từng bước được cải thiện, nâng cao.

Nhiều người dân nói với chúng tôi: Năm rồi người dân xã Bằng Vân "gặp tai họa kép". Khi bệnh dịch tả lợn châu Phi gây thiệt hại lớn đối với các hộ chăn nuôi, với hơn 1.200 con lợn phải tiêu hủy thì đồng thời do ảnh hưởng của bão số 10, bão số 11 làm nhiều khu đồng mất trắng cây lương thực, hoa màu và tàn phá nhiều công trình giao thông, thủy lợi; có 28 hộ bị ảnh hưởng do mưa bão, trong đó 8 hộ phải di dời đến nơi trú ẩn an toàn, ước thiệt hại trên 8 tỷ đồng.

Trong dịch dã, thiên tai, cấp ủy, chính quyền xã đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo công tác ứng phó, khống chế dịch bệnh trên đàn vật nuôi, đồng thời bảo đảm cho các hộ bị thiên tai nhanh chóng ổn định cuộc sống. Đặc biệt trong năm 2025 trong xã có 254 hộ, với 1.161 nhân khẩu thuộc 12 thôn gặp khó khăn, chưa tự túc được lương thực đã được chính quyền địa phương chuyển đến tay với tổng số 42,6 tấn gạo do Nhà nước trợ cấp...

Chia sẻ với chúng tôi, ông Vi Thành Phương, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Dựa vào thực tế về điều kiện thổ nhưỡng và kinh nghiệm phát triển kinh tế của cha ông, xã Bằng Vân xác định rõ ngành nông nghiệp là lĩnh vực đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế. Từ đó xã đưa ra được các giải pháp tháo gỡ khó khăn, định hướng sản xuất, lựa chọn một số loại cây trồng, vật nuôi phù hợp để vận động nhân dân sản xuất, tạo vùng hàng hóa tập trung.

Xã Bằng Vân có tổng diện tích cây lương thực có hạt gần 670ha. Tổng sản lượng lương thực có hạt ước đạt 3.115 tấn/năm; lương thực bình quân đạt 576kg/người/năm. Ông Chu Nông Quảng, thôn Đoàn Kết, chia sẻ: Bà con trong thôn sống nhờ cây lúa và thuốc lá. Nhờ 2 loại cây trồng này, gia đình tôi có thu nhập ổn định gần 200 triệu đồng/năm.

Thời điểm này các khu đồng Bản Duồm, Đoàn Kết lúa nếp đặc sản Khẩu nua lếch đã thu hoạch xong để nhường chỗ cho khoai lang, ngô hoặc các loại rau màu khác. Để chủ động nguồn nước tưới cho cây trồng, các công trình thủy lợi được quan tâm duy tu bảo dưỡng, như các tuyến kênh: Phai Lít, Hang Slậu, Khuổi Đươn, Cốc Quân.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Nông Ngọc Hơn, thôn Bản Duồm, cho biết: Nhờ công trình thủy lợi, các chân ruộng cấy lúa đặc sản "Khẩu nua lếch" của gia đình tôi và bà con trong vùng chủ động hơn trong làm mùa vụ… Lúa "Khẩu nua lếch" được gieo cấy vào vụ mùa, với hơn 62ha/vụ, năng suất đạt bình quân 46tạ/ha. Không chỉ đủ dùng, từ nhiều năm nay nếp "Khẩu nua lếch" trở thành hàng nông sản có giá trị. 

Không cho đất nghỉ

Tết này, gia đình bà Đinh Thị Huyên, thôn Thượng Ân, vui hơn vì đã có nhà mới.

Gặp những nông dân cần cù tần tảo mưa nắng trên các khu đồng, hỏi chuyện thu nhập, bà con nói vui: Hiện những gia đình đạt thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm đã là tấm gương sản xuất giỏi, là giấc mơ của nhiều người. Và tất cả những nông dân tôi gặp đều có ý thức vượt lên trong phát triển kinh tế gia đình. Bằng chứng là hiện trạng đất đai bỏ hoang không còn. Nhiều diện tích cây vườn tạp được bà con phá bỏ, chuyển đổi đất cho các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn như: Bí đỏ, bí xanh, bí đao; các loại cây ăn quả như cam, quýt, hồng không hạt, chuối tiêu hồng... đem lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân.

Đặc biệt, trên địa bàn xã còn có đặc sản là hạt dẻ thơm ngon nức tiếng. Với diện tích 35ha, trong đó diện tích cho thu hoạch hơn 13ha; năm 2025 người Bằng Vân có gần 53 tấn hạt dẻ cung cấp cho thị trường trong, ngoài tỉnh.

Nhiều loại cây trồng mới đã bén rễ, lên xanh ở vùng đất xã Bằng Vân. Đi cùng cây trồng là dự án chăn nuôi trâu và ngựa bạch sinh sản được Nhà nước hỗ trợ cho bà con ở các thôn: Hợp Thành, Khuổi Slảo và thôn Văn Minh. Hiện cơ quan chức năng, chính quyền xã và các hộ tham gia dự án đã ký cam kết chăn nuôi và đang chuẩn bị việc lựa chọn mua con giống.

Đời sống kinh tế của người dân xã Bằng Vân đang được cải thiện, nâng cao. Điều trân quý là cuộc sống của mỗi gia đình còn chưa hết khó khăn, nhưng luôn “tương thân tương ái”. Trong năm 2025 xã có 29 hộ được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở, bà con trong vùng đã đến giúp thêm ngày công, vật liệu xây dựng.

Trong ngôi nhà mới còn nồng mùi vữa xi măng, bà Đinh Thị Huyên, thôn Thượng Ân xúc động: Khi dọn vào ở trong ngôi nhà mới, bà con trong thôn còn đến chia vui, tặng quà. Có nhà ở chắc chắn, gia đình tôi sẽ cố gắng vươn lên thoát nghèo.

Đi trên các trục đường bê tông thoảng rộng từ chợ trung tâm xã đến thôn Pù Mò và đường Khinh Héo mới được thi công hoàn thành trong tháng 12-2025, chúng tôi được nghe bà con kể chuyện về phong trào xóa giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng chúng tôi cảm nhận được sự khởi sắc đã bừng tươi trên khuôn mặt bao người.