Cách tiếp cận mới trong chính sách dân số

Luật Dân số năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, bổ sung nhiều quy định mới về sinh con và an sinh cho các gia đình trẻ.

Việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, tăng thời gian nghỉ cho lao động nam và ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội đối với gia đình có từ hai con trở lên cho thấy chính sách đã chuyển từ quản lý mức sinh sang tạo điều kiện để người dân yên tâm sinh và nuôi con.

Từ ngày 1/7/2026, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ chế độ thai sản 7 tháng. Ảnh T.L

Việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản thêm một tháng đối với lao động nữ sinh con thứ hai, xét về con số, không phải thay đổi lớn.

Nhưng đặt trong bối cảnh đời sống hiện nay, điều chỉnh này mang ý nghĩa rất thực tế. Thêm một tháng nghỉ giúp người mẹ có thêm thời gian hồi phục sức khỏe, ổn định nhịp sinh hoạt của con, trước khi quay lại guồng công việc vốn không ít áp lực.

Đối với trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 1 tháng cũng thể hiện sự linh hoạt và sát thực tế hơn so với cách áp dụng cứng trước đây.

Sinh nhiều con cùng lúc đồng nghĩa với gánh nặng chăm sóc tăng lên rõ rệt, cả về thể chất lẫn tinh thần. Việc luật hóa quy định này giúp người lao động có thêm điểm tựa pháp lý, thay vì phải trông chờ vào sự linh động của từng đơn vị sử dụng lao động.

Luật Dân số lần này cũng đề cập rõ hơn đến vai trò của lao động nam thông qua chế độ nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con thứ hai.

Dù thời gian không dài, nhưng đây là bước tiến trong việc thừa nhận trách nhiệm chia sẻ của người cha trong giai đoạn đầu chăm sóc con, không chỉ giúp người mẹ giảm tải, mà còn góp phần hình thành thói quen cùng chăm sóc con cái.

Điểm đáng lưu ý trong dự án luật lần này nằm ở sự chuyển hướng tư duy, từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển.

Nếu như trước đây, chính sách dân số chủ yếu xoay quanh việc sinh ít hay sinh đủ, thì nay trọng tâm đã mở rộng sang câu hỏi căn bản hơn, người dân có đủ điều kiện để sinh và nuôi con hay không.

Việc ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với người có từ hai con trở lên là một ví dụ cụ thể cho cách tiếp cận này.

Chính sách ưu tiên nhà ở xã hội không giải quyết ngay mọi khó khăn, nhưng ít nhất đã chạm đúng một trong những mối lo lớn nhất của người dân, thay vì chỉ dừng lại ở hỗ trợ mang tính ngắn hạn.

Ngoài ra, Luật Dân số cũng đặt ra một khung chính sách tổng thể hơn, liên quan đến lao động, việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội, y tế, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và các trợ cấp khác…

Trong bối cảnh mức sinh ở nước ta đang có dấu hiệu giảm và dân số từng bước bước vào giai đoạn già hóa, những điều chỉnh của Luật Dân số năm 2025 có thể xem là sự chuẩn bị cần thiết, mang tính dài hạn, dù con đường phía trước vẫn đòi hỏi nhiều giải pháp đồng bộ và bền bỉ.