Khi nông dân dùng AI vẽ mùa Xuân

Những ngày giáp Tết Bính Ngọ 2026, sương mù vẫn còn giăng mắc trên các đồi chè ở Tân Cương, Quyết Thắng (Thái Nguyên). Bên trong những xưởng chế biến chè, không khí năm nay rộn ràng không chỉ có tiếng sao suốt mà còn có tiếng bàn luận sôi nổi về những "câu lệnh" (prompt), về dữ liệu đám mây. Tại Thái Nguyên, một cuộc chuyển dịch đang diễn ra mạnh mẽ: Người nông dân đang "thuần hóa" AI (trí tuệ nhân tạo) để kể câu chuyện hương vị quê hương theo một cách chưa từng có.

Mẫu sản phẩm của An Hải Trà có sự hỗ trợ của AI ra mắt khách hàng dịp Xuân Bính Ngọ 2026.

Trong xưởng sản xuất chè thương hiệu An Hải Trà tại xã Quyết Thắng, anh Lê Sơn Hải nhẹ tay rót chén trà nóng mời chúng tôi. Nước trà vàng óng như mật ong, hương thơm đặc trưng tỏa ra ngào ngạt quyện với cái lạnh se sắt của những ngày tháng Chạp khiến chúng tôi cảm giác sắp chạm tay vào Tết.

Năm nào dịp gần Tết Nguyên đán, chúng tôi cũng đến xưởng sản xuất của thương hiệu An Hải Trà vừa mua chè ngon biếu tặng bạn bè, người thân, vừa được đắm trong không gian của vườn chè, hoa và thưởng những chén trà xuân.

Xuân Bính Ngọ này, câu chuyện của anh Sơn Hải không bắt đầu bằng giá chè hay thời tiết, mà bằng một niềm vui mới. Hải hào hứng đưa chiếc điện thoại thông minh ra khoe, trên màn hình là một thiết kế bao bì rất đẹp dành cho các sản phẩm Tết Bính Ngọ 2026: "Đẹp không chị? Em "nhờ" AI vẽ đấy.

Cả gia đình bận làm chè vụ Tết nên em "nhờ" AI hỗ trợ rất nhiều, từ thiết kế đến viết content rồi sử dụng các icon rất hiệu quả đấy chị ạ!” Hải cười - nụ cười làm rạng rỡ trên khuôn mặt sạm nắng gió của chàng trai tuổi ngoài 30 mà vẫn say mê nghiệp chè chưa chịu lập gia đình riêng.

Nếu như Tết các năm trước, để có một mẫu bao bì mới lạ, Hải phải lặn lội đến tận các xưởng in thuê họa sĩ thiết kế, chỉnh sửa cả tuần với chi phí vài triệu đồng thì Tết này, mọi thứ nằm gọn trong vài thao tác vuốt, chạm.

Dọc theo vùng chè nổi tiếng Tân Cương, không khí chuẩn bị Tết mang đậm hơi thở số. Người ta không chỉ bàn chuyện bón phân hữu cơ mà bàn chuyện dùng ChatGPT để viết câu đối Tết tặng khách hàng - "Trà thơm đãi khách xuân Bính Ngọ/Tình đậm quê hương đón phúc về".

Từ lạ lẫm với công cụ, thuật ngữ "Bình dân học AI" nghe có vẻ mới với nhiều nơi nhưng tại Thái Nguyên từ năm 2025 đã trở thành một phong trào thực chất, gợi nhớ đến khí thế của phong trào "Bình dân học vụ" năm xưa, nơi con chữ được mang đến cho mọi người, còn nay là tri thức số.

Hai sản phẩm vỏ hộp được HTX trà và du lịch cộng đồng Thái Sinh dùng AI để thiết kế.

Chị Trần Thị Vân, Hợp tác xã trà và du lịch cộng đồng Thái Sinh, là một trong những người thuộc thế hệ 8x đang phát triển nghề truyền thống của gia đình tại Tân Cương. Với tư duy trẻ sáng tạo và số, chị đã học tập các kỹ năng mới vận hành AI để thực hiện nhiều công đoạn quảng bá sản phẩm như: viết content và thiệp chúc Tết Bính Ngọ.

Năm 2025, Hợp tác xã đã đón trên 5.000 lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm và hiện tại với hơn 10 mẫu sản phẩm đang được bán ra thị trường thì việc cảm ơn, tri ân những khách hàng luôn ủng hộ là việc làm cần thiết khi Tết đến, Xuân sang.

Chị Trần Thị Vân cho biết: Trước đây, chúng tôi rất bí ý tưởng cho các set quà và lời chúc gửi tới khách hàng. Nhưng năm nay, AI giúp tôi phân tích dữ liệu khách hàng, dự báo xu hướng quà Tết 2026 thiên về sức khỏe và sự tối giản. Từ đó, tôi nhờ AI gợi ý tên gọi và concept cho các set quà.

Không chỉ dừng lại ở văn bản hay hình ảnh, AI còn giúp người nông dân ở vùng chè Tân Cương dựng các video ngắn (Short video) tự động để đăng tải lên TikTok, YouTube Shorts. Những thước phim quay cảnh hái chè bình dị được AI tự động lồng tiếng, chèn nhạc, cắt ghép đúng nhịp điệu đã thu hút hàng nghìn lượt xem.

Đặc biệt, công nghệ AI dịch thuật đang giúp chè Thái Nguyên "xuất ngoại" từ những tờ hướng dẫn sử dụng, những câu chuyện về văn hóa trà Việt được chuyển sang tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn chỉ trong vài phút. Một video giới thiệu văn hóa trà Thái Nguyên bằng tiếng Anh với giọng đọc AI đã trở thành cầu nối sẵn sàng đón khách du lịch quốc tế đến Thái Nguyên tham dự lễ hội đầu Xuân Bính Ngọ 2026.

Chuyển đổi số - Giữ cốt cách xưa trong tấm áo nay, giữa "cơn lốc" công nghệ một câu hỏi được đặt ra: Liệu sự can thiệp của máy móc, của thuật toán có làm mất đi "hồn" của Tết, cái mộc mạc chân phương của văn hóa trà? Câu trả lời nằm ở cách người nông dân vùng chè ứng dụng nó. Họ không dùng AI để thay thế con người, mà dùng AI để tôn vinh giá trị con người và di sản.

Thái Nguyên đang đi đầu trong việc xây dựng xã hội số, "Bình dân học AI" đang giúp người nông dân sản xuất chè trở thành những nghệ nhân hiện đại, biết làm chủ công nghệ để làm giàu cho minh, cho quê hương.