Quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân: Bài học từ những vụ việc cụ thể

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 khẳng định vợ, chồng bình đẳng về mọi mặt: từ thực hiện quyền công dân, quyền lao động, học tập đến quyền lựa chọn nơi cư trú và tham gia các hoạt động xã hội. Sự bình đẳng này còn thể hiện ở việc cùng nhau quyết định các vấn đề của gia đình, từ kinh tế, tài sản đến chăm sóc, giáo dục con cái. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều mâu thuẫn bắt nguồn từ việc một bên áp đặt, xem nhẹ vai trò của người còn lại.

Tư vấn hôn nhân gia đình tại Tòa án nhân dân khu vực 4 - Thái Nguyên.

Tại Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 1, vụ việc ly hôn giữa chị Nguyễn Thị P. và anh Trần Văn N. đã cho thấy rõ điều này. Chị P. làm nghề buôn bán nhỏ, trong khi anh N. là lao động tự do. Nhiều năm liền anh N. cấm đoán chị đi làm, yêu cầu chị phải ở nhà lo việc gia đình, trong khi thu nhập của bản thân không đáp ứng chi tiêu cho gia đình. Tình trạng này kéo dài khiến kinh tế gia đình không thể phát triển, mâu thuẫn ngày càng lớn. Hai bên đưa nhau ra tòa trong tâm trạng căng thẳng.

Trong phiên hòa giải, Thẩm phán TAND khu vực 1 Nguyễn Thị Tứ Xuân phân tích: Pháp luật quy định rõ vợ chồng có quyền bình đẳng và được lựa chọn nghề nghiệp của chính mình. Việc cấm đoán, gây khó khăn cho nhau là vi phạm nghĩa vụ tôn trọng và hợp tác. Dù cuối cùng hai người vẫn ly hôn, nhưng vụ việc là bài học để nhiều cặp vợ chồng nhận ra tầm quan trọng của sự tôn trọng và bình đẳng trong cuộc sống chung.

Tôn trọng danh dự, nhân phẩm và quyền tự do cá nhân là nguyên tắc được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Vợ chồng có nghĩa vụ chung thủy, chăm sóc lẫn nhau, không được có hành vi bạo lực gia đình hoặc ngoại tình.

Tòa án nhân dân khu vực 4 từng thụ lý vụ án giữa anh Nguyễn Quốc T. và chị Phạm Thị K. Chị K. yêu cầu ly hôn vì bị chồng bạo hành nhiều năm. Trong hồ sơ vụ án, chị K. cung cấp đầy đủ chứng cứ về việc bị đánh đập, kiểm soát tiền bạc và hạn chế giao tiếp. Công an xã cũng đã nhiều lần lập biên bản hòa giải nhưng không hiệu quả.

Khi vụ việc được đưa ra tòa, thẩm phán nhấn mạnh: Bạo lực gia đình không chỉ vi phạm đạo đức mà còn vi phạm pháp luật. Cuối cùng, tòa chấp nhận yêu cầu ly hôn, đồng thời quyết định anh T. phải cấp dưỡng nuôi con hàng tháng. Vụ việc cho thấy, chỉ khi mỗi bên hiểu rõ nghĩa vụ tôn trọng và yêu thương nhau thì hôn nhân mới có thể bền vững. Ngược lại, vi phạm nghĩa vụ chung thủy hoặc bạo lực sẽ làm gia đình đổ vỡ và chịu chế tài của pháp luật.

Qua nhiều vụ việc thực tế tại tòa án, có thể thấy phần lớn mâu thuẫn trong hôn nhân xuất phát từ việc thiếu hiểu biết pháp luật, đặc biệt về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng. Khi mỗi người không nhận thức đúng trách nhiệm của mình, mâu thuẫn nhỏ sẽ dần trở thành xung đột lớn, đẩy gia đình vào bờ vực tan vỡ.

Vì vậy, công tác tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình cần được đẩy mạnh ở cơ sở trong các buổi sinh hoạt thôn, tổ dân phố; tại trường học; trên hệ thống loa truyền thanh và qua hoạt động hòa giải của tòa án. Khi pháp luật được hiểu đúng, áp dụng đúng, mỗi gia đình sẽ có thêm nền tảng để xây dựng cuộc sống hạnh phúc.