Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, nông nghiệp, nông thôn luôn là nền tảng vững chắc của nền kinh tế. Với một tỉnh trung du, miền núi như Thái Nguyên, nơi có diện tích đồi rừng rộng lớn và hệ sinh thái phong phú, lâm nghiệp không chỉ dừng lại ở vai trò sản xuất truyền thống, mà đang từng bước trở thành “nguồn lực xanh” - động lực quan trọng mở ra không gian tăng trưởng mới trong bối cảnh phát triển bền vững và chuyển đổi kinh tế xanh.
Tỷ lệ che phủ rừng của Thái Nguyên duy trì trên 60%.
Dư địa lớn từ tài nguyên rừng
Hiện nay, Thái Nguyên có hơn 557.580ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng tự nhiên chiếm trên 333.600ha, rừng trồng hơn 223.900ha. Đây là quỹ tài nguyên quý giá, tạo nền tảng để phát triển lâm nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Tỷ lệ che phủ rừng duy trì trên 60%, trải rộng trên hầu hết các xã, phường, cho thấy hiệu quả trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, diện tích trồng rừng tập trung đạt trên 6.567ha; hơn 7.664ha được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững, nâng tổng diện tích được cấp chứng chỉ lên trên 45.195ha. Sản lượng khai thác gỗ rừng trồng đạt hơn 520.418m3 , tăng mạnh so với cùng kỳ, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của rừng như một “tài sản kinh tế” có giá trị.
Không chỉ dừng ở quy mô, cơ cấu cây trồng lâm nghiệp cũng chuyển dịch tích cực, hình thành các vùng nguyên liệu tập trung với hơn 11.600ha quế, trên 3.400ha hồi và hơn 17.000ha rừng gỗ lớn.
Từ chính những cánh rừng, nhiều hộ dân đã vươn lên thoát nghèo, làm giàu. Gia đình ông Giàng Seo Tờ, thôn Khuổi Đẩy, xã Nghĩa Tá là một điển hình tiêu biểu. Từ nguồn vốn vay hơn 100 triệu đồng của Hội Nông dân, ông mạnh dạn đầu tư phát triển gần 14ha rừng. Từ một hộ còn nhiều khó khăn, gia đình ông đã vươn lên xây dựng được ngôi nhà khang trang, trở thành hình mẫu về phát triển kinh tế rừng tại địa phương.
Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương đang khai thác hiệu quả lợi thế rừng. Tại xã Yên Phong, ông Hà Văn Hàm, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: địa phương hiện có gần 10.000ha rừng, trong đó hơn 6.000ha là rừng tự nhiên, gần 3.000ha rừng trồng; tỷ lệ che phủ đạt 78,93%.
“Rừng là nguồn tài nguyên quý giá, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Kinh tế lâm nghiệp là ngành sản xuất chủ yếu, vì vậy chúng tôi sẽ tiếp tục tạo điều kiện để người dân yên tâm chăm sóc, bảo vệ và phát triển rừng, từng bước nâng cao thu nhập từ rừng”, ông Hàm nhấn mạnh.
Tăng trưởng ổn định, chuyển dịch theo chiều sâu
Giai đoạn 2021–2025, giá trị sản xuất lâm nghiệp của Thái Nguyên tăng bình quân khoảng 6,5%/năm. Riêng năm 2026, lĩnh vực này tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với mức tăng khoảng 6,91% trong quý I. Điều đáng chú ý là định hướng phát triển đã chuyển từ mở rộng diện tích sang nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị diện tích rừng.
Xưởng gỗ của Công ty TNHH Lâm sản Thái Hưng (xã Lam Vỹ) tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương.
Cùng với người dân, doanh nghiệp chế biến lâm sản đang đóng vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị. Tại xã Lam Vỹ, xưởng gỗ của Công ty TNHH Lâm sản Thái Hưng mỗi ngày tiêu thụ từ 50-60 tấn gỗ nguyên liệu, tạo việc làm ổn định cho gần 20 lao động địa phương với thu nhập từ 8-12 triệu đồng/người/tháng.
Sự gắn kết giữa vùng nguyên liệu và cơ sở chế biến không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm ổn định mà còn nâng cao giá trị gỗ, bởi sản phẩm qua chế biến luôn có giá trị cao hơn nhiều so với bán thô.
Trụ cột mới của kinh tế xanh
Không chỉ dừng lại ở khai thác gỗ, kinh tế lâm nghiệp của Thái Nguyên đang phát triển theo hướng đa giá trị. Các mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng, chăn nuôi, du lịch sinh thái… đang mở ra hướng đi mới nhằm gia tăng giá trị trên cùng diện tích rừng.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi xanh và giảm phát thải, lâm nghiệp còn có tiềm năng tham gia thị trường tín chỉ carbon, một lĩnh vực mới nhưng giàu triển vọng. Đây không chỉ là cơ hội tăng nguồn thu mà còn góp phần khẳng định vai trò của rừng trong bảo vệ môi trường, điều hòa khí hậu, phòng chống thiên tai.
Toàn tỉnh đang hình thành vùng quế nguyên liệu tập trung với diện tích trên 11.600ha.
Để tạo đột phá, tỉnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh giao đất, giao rừng; thu hút doanh nghiệp đầu tư; ứng dụng khoa học công nghệ vào trồng, chăm sóc và chế biến lâm sản. Đồng thời, phát huy vai trò của kinh tế tập thể, hợp tác xã trong liên kết sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm.
Theo ông Lê Cẩm Long, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên, các chỉ tiêu về trồng rừng, phát triển rừng gỗ lớn và cấp chứng chỉ FSC của tỉnh đều hoàn thành và vượt kế hoạch. Đáng chú ý, ngành chức năng đã từng bước xác định hiện trạng, trữ lượng cũng như khả năng hấp thụ carbon của các khu rừng trên địa bàn; đồng thời phối hợp với các ngành quy hoạch rõ vùng nguyên liệu gắn với chế biến, thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa người trồng rừng và doanh nghiệp tiêu thụ.
Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 10,5%/năm trở lên, hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại và phát triển bền vững. Trong hành trình đó, lâm nghiệp không chỉ là một ngành sản xuất, mà đang dần khẳng định vị thế là một trụ cột của kinh tế xanh.
Khi rừng được quản lý hiệu quả, khai thác hợp lý và phát triển đa giá trị, “nguồn lực xanh” sẽ tiếp tục lan tỏa, không chỉ giữ màu xanh cho đất mà còn mở ra những gam màu mới cho tăng trưởng, nâng cao đời sống người dân và tạo nền tảng vững chắc cho tương lai.