Phát huy lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu và kinh nghiệm sản xuất, người dân xã La Hiên (Thái Nguyên) đang từng bước nâng cao giá trị cây ăn quả, nhất là cây na, cam và bưởi. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình chăm sóc, mở rộng thị trường và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản.
Na là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân xã La Hiên
Theo chân ông Vũ Văn Dương, xóm Hiên Minh, xã La Hiên, chúng tôi đến thăm vườn cây ăn quả của Tổ hợp tác La Hiên. Những cây cam trĩu quả, quả to tròn, xanh bóng. Ông Dương cho biết, năm nay số cây cho quả nhiều hơn, chất lượng tốt hơn, dự kiến thu nhập khoảng 1 tỷ đồng.
Năm 2017, ông Dương cùng 6 thành viên góp vốn thành lập Hợp tác xã (HTX) La Hiên, trồng trên 1ha bưởi da xanh, cam đường canh và cam ngọt tại xóm Khuổi Mè, xã Cúc Đường. Đến năm 2019, nhận thấy cây phát triển tốt, HTX mua thêm 2ha đất để mở rộng sản xuất.
Đến nay, mô hình có trên 500 cây cam đường canh, 500 cây cam ngọt và gần 1.000 cây bưởi da xanh. Năm 2025, ông Dương chuyển từ mô hình HTX sang tổ hợp tác La Hiên. Sau gần 10 năm trồng và chăm sóc, vườn cây hiện cho tổng thu nhập trên 800 triệu đồng/năm.
Ông Vũ Văn Dương chia sẻ: Cam, bưởi rất khó tính nên phải biết chăm sóc cẩn thận. Nếu bón quá nhiều phân sẽ làm hỏng bộ rễ. Tham gia HTX, tôi được đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm tại Bắc Ninh, Phú Thọ... Sau 9 năm trồng, đến nay đã nắm vững hơn kỹ thuật chăm sóc cây.
Cùng với cam, bưởi, na là cây trồng chủ lực của La Hiên. Địa hình núi đá phù hợp với cây na, giúp loại cây này trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dân. Toàn xã hiện có trên 320ha na, với hơn 750 hộ tham gia trồng.
Những ngày tháng 8, các triền đồi, núi đá ở La Hiên phủ màu xanh của những vườn na trĩu quả. Tại xóm Hiên Minh, điểm trải nghiệm Lân Hồng thu hút người dân và du khách đến tham quan, hái na. Ở những vườn na trên núi cao, người dân sử dụng cáp treo để đưa các sọt na xuống chân núi, giảm công sức vận chuyển.
Bà Đặng Thị Nhung, xóm Hiên Minh, cho biết: “Chúng tôi thường xuyên tham gia các lớp tập huấn, cập nhật kiến thức phòng trừ sâu bệnh và kỹ thuật chăm sóc. Việc áp dụng quy trình VietGAP, kỹ thuật cắt tỉa, thụ phấn bổ sung góp phần nâng cao năng suất, chất lượng quả. Bà con trong xóm cũng đẩy mạnh bán hàng trên môi trường số để mở rộng thị trường”.
Nhờ điều kiện thổ nhưỡng phù hợp với địa hình núi đá vôi, khí hậu trong lành, mát mẻ, quả na La Hiên có vị ngọt đậm, thịt dày và mùi thơm tự nhiên. Bà Vi Thị Thiện, xóm Hiên Minh, cho biết: Cây na dễ trồng, hiệu quả kinh tế cao và ổn định hơn một số cây trồng khác. Người dân đang tiếp tục mở rộng diện tích, thay thế dần những cây trồng có năng suất, giá trị thấp hơn.
Hằng năm, xã La Hiên phối hợp với các sở, ngành, doanh nghiệp tổ chức xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Năm 2026, diện tích na cho thu hoạch đạt khoảng 300ha, năng suất ước 120 tạ/ha, sản lượng khoảng 3.600 tấn.
Ông Trần Đức Tú, Phó Chủ tịch UBND xã La Hiên, thông tin: Thời gian tới, xã tiếp tục đánh giá các mô hình phù hợp để mở rộng diện tích, tăng cường tập huấn, hướng dẫn người dân áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác và tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Ngoài na, cam, bưởi, La Hiên còn có các mô hình trồng ổi, nhãn hồng, quýt nhưng diện tích và hiệu quả chưa cao. Địa phương đang chú trọng chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng, nguồn gốc và xây dựng thương hiệu, từng bước nâng sức cạnh tranh cho nông sản, tạo giá trị bền vững hơn cho người dân.