Ở xã Bạch Thông (Thái Nguyên), từ những thửa ruộng trước đây chủ yếu cấy lúa, trồng ngô, người dân đang từng bước đưa vào canh tác nhiều loại cây trồng mới. Dưa lưới, sâm Bố Chính, sa nhân tím… bước đầu cho hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao thu nhập và mở ra hướng chuyển đổi sản xuất phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu của địa phương.
Mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng của anh Hoàng Văn Nam, thôn Quang Thuận, xã Bạch Thông, bước đầu cho hiệu quả kinh tế cao.
Tại thôn Quang Thuận, anh Hoàng Văn Nam là một trong những hộ mạnh dạn tìm hướng đi mới cho sản xuất nông nghiệp. Từ thực tế gia đình cùng những kiến thức, kinh nghiệm học hỏi qua các mô hình kinh tế, anh lựa chọn kết hợp lâm nghiệp với nông nghiệp công nghệ cao. Năm 2023, gia đình anh đầu tư xây dựng nhà màng để trồng dưa lưới.
Từ khi xuống giống đến kết thúc thu hoạch một vụ khoảng 3 tháng, mỗi năm gia đình có thể sản xuất 2 vụ. Theo anh Nam, với giá bán trung bình 30 nghìn đồng/kg, diện tích gần 1.000m2 sau khi trừ chi phí cho thu khoảng 55-60 triệu đồng/vụ. So với nhiều cây trồng truyền thống, dưa lưới cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Mô hình cũng cho thấy khả năng ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp ngay tại địa phương.
Tại thôn Đông Viên, cây sâm Bố Chính cũng đang từng bước tạo niềm tin với người dân. Mô hình liên kết trồng sâm Bố Chính được triển khai từ năm 2025 với 9 hộ tham gia, diện tích 0,95ha. Thời điểm bắt đầu, không ít người còn e ngại vì đây là cây trồng mới, hiệu quả chưa được kiểm chứng tại địa phương. Qua quá trình sản xuất, cây sinh trưởng, phát triển tốt và cho thấy sự phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Đến nay, mô hình đã bước sang vụ sản xuất thứ 3.
Đáng chú ý, từ hoa, lá, hạt đến củ sâm Bố Chính đều được đơn vị liên kết thu mua với giá ổn định. Đây là cây có thời gian sinh trưởng tương đối ngắn, kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp, trong khi giá trị kinh tế cao hơn so với cấy lúa. Đầu ra ổn định cũng là yếu tố quan trọng giúp người dân yên tâm duy trì, từng bước mở rộng diện tích.
Nếu dưa lưới và sâm Bố Chính được đưa vào sản xuất trên đất nông nghiệp, thì tại thôn Thanh Phong, chị Bàn Thùy Dung lại tìm hướng phát triển mới từ đất lâm nghiệp. Năm 2022, qua một người bạn ở Lào Cai, chị biết đến cây sa nhân tím. Sau thời gian tìm hiểu, chị quyết định trồng thử, dù thời điểm đó tại Bạch Thông chưa có người trồng loại cây này.
Sau hơn 3 năm, gần 2ha sa nhân tím của gia đình phát triển tốt. Năm 2025, diện tích 0,2ha cho thu lứa quả đầu tiên. Với giá bán từ 80-100 nghìn đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi khoảng 40 triệu đồng. Theo chị Dung, sa nhân tím ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Việc đưa cây vào sản xuất góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên đất lâm nghiệp, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho gia đình.