Một cuộc hôn nhân kết thúc không chỉ đặt ra câu hỏi về tình cảm mà còn kéo theo hàng loạt vấn đề liên quan đến con chung, tài sản, nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi bên. Thực tế giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình cho thấy, khi đứng trước đổ vỡ, không ít phụ nữ mới nhận ra mình chưa thực sự hiểu đầy đủ những quyền mà pháp luật trao và bảo vệ.
Phụ nữ xã Dân Tiến trong buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
Tại một phiên hòa giải vụ án ly hôn được giải quyết tại Tòa án nhân dân Khu vực 1 - Thái Nguyên, chị Nguyễn Thu An, trú tại phường Phan Đình Phùng, không giấu được sự lo lắng. Sau nhiều năm chung sống, cuộc hôn nhân của chị và chồng phát sinh nhiều mâu thuẫn, đời sống chung không còn hạnh phúc. Hai người quyết định đưa vụ việc ra Tòa án. Ngoài quan hệ hôn nhân, điều chị An quan tâm nhất là các con và tài sản gia đình.
Qua quá trình làm việc, cán bộ hòa giải giải thích về quyền, nghĩa vụ của các bên. Chị An dần hiểu rằng việc xác định tài sản chung, tài sản riêng của vợ chồng không chỉ căn cứ vào tên của một người trên giấy tờ. Những tài sản được xác định là tài sản chung sẽ được giải quyết theo quy định pháp luật, trên cơ sở các chứng cứ cụ thể.
“Tôi trước đây không hiểu nhiều về pháp luật. Có những điều tôi cứ nghĩ là mình không có quyền, đến khi được cán bộ giải thích mới hiểu mình cần chủ động bảo vệ quyền lợi của mình”, chị An chia sẻ.
Câu chuyện của chị An không phải trường hợp cá biệt. Chỉ tính riêng trong 1 năm sau sáp nhập hệ thống tòa án, Tòa án nhân dân Khu vực 1 - Thái Nguyên đã thụ lý 860 vụ án hôn nhân và gia đình. Phần lớn vụ việc liên quan đến con chung, tài sản chung, cấp dưỡng... Đây cũng là những vấn đề khiến quá trình giải quyết vụ án kéo dài, nhất là khi các bên chưa hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.
Trong đời sống gia đình, vợ và chồng bình đẳng về quyền, nghĩa vụ. Đối với tài sản, cần phân biệt tài sản chung và tài sản riêng theo quy định pháp luật. Việc một tài sản đứng tên chồng hay vợ không phải trong mọi trường hợp là căn cứ duy nhất để xác định đó là tài sản riêng của người đứng tên.
Đối với con chung, khi cha mẹ ly hôn, Tòa án xem xét nhiều yếu tố nhằm bảo đảm quyền lợi mọi mặt của con. Người trực tiếp nuôi con và người không trực tiếp nuôi con đều có quyền, nghĩa vụ đối với con theo quy định. Bên cạnh đó, pháp luật còn quy định về nghĩa vụ cấp dưỡng, quyền yêu cầu bảo vệ khi bị bạo lực gia đình và nhiều quyền, nghĩa vụ khác trong quan hệ vợ chồng.
Tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại xã Đồng Phúc,.
Những quy định này cho thấy phụ nữ không ở vị trí “yếu thế” trước pháp luật chỉ vì họ là người vợ, người mẹ hoặc có thu nhập thấp hơn chồng. Điều quan trọng là họ phải biết quyền của mình và có căn cứ để bảo vệ những quyền lợi hợp pháp đó.
Trong quá trình giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, hòa giải luôn được Tòa án chú trọng. Đây không chỉ là cơ hội để các cặp vợ chồng hàn gắn mà còn giúp các bên hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ của mình.
Theo Thẩm phán Nguyễn Thị Tứ Xuân, TAND Khu vực 1, người có nhiều năm giải quyết án hôn nhân và gia đình, người dân cần hiểu rằng quyền lợi của mình không tự nhiên được bảo đảm nếu bản thân không biết và không chủ động thực hiện. Khi có tranh chấp, đương sự cần trình bày đầy đủ, trung thực sự việc, cung cấp tài liệu, chứng cứ và thực hiện các quyền tố tụng theo quy định.
Một vụ án ly hôn có thể khép lại bằng một bản án hoặc quyết định của Tòa án. Nhưng phía sau đó còn là bài học về cách mỗi người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong đời sống gia đình. Đối với phụ nữ, hiểu pháp luật không có nghĩa là chuẩn bị cho một cuộc hôn nhân đổ vỡ. Ngược lại, đó là cách để mỗi người hiểu và trân trọng sự bình đẳng trong gia đình, biết đâu là quyền, đâu là nghĩa vụ và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi quyền lợi chính đáng bị xâm phạm.
Khi phụ nữ hiểu luật, họ có thêm một điểm tựa để tự bảo vệ mình. Khi mỗi thành viên trong gia đình hiểu luật và tôn trọng quyền của nhau, pháp luật không chỉ hiện diện trong phòng xử án mà trở thành nền tảng xây dựng những gia đình bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc.