Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng trở thành công cụ quen thuộc đối với sinh viên trong học tập, nghiên cứu và sáng tạo nội dung. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích mà AI mang lại là không ít vấn đề liên quan đến bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân, gian lận học thuật và trách nhiệm khi sử dụng thông tin do AI tạo ra. Tại Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên) việc trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng và ý thức trách nhiệm cho sinh viên khi sử dụng AI đang được đặt ra như một yêu cầu cần thiết trong môi trường giáo dục số.
Sinh viên khoa Luật, Trường Đại học khoa học cập nhật thông tin hỗ trợ từ AI
Tại Thư viện của trường Đại học Khoa học không khó để bắt gặp sinh viên sử dụng máy tính, điện thoại để tìm kiếm tài liệu, trao đổi với các công cụ AI nhằm hỗ trợ việc học. Từ tìm kiếm ý tưởng, tóm tắt tài liệu, luyện ngoại ngữ đến hỗ trợ xây dựng đề cương, AI đang mở ra nhiều phương thức học tập mới.
Sinh viên Nguyễn Anh Tuấn, lớp Luật K22B, cho biết AI giúp em tiết kiệm thời gian khi tìm kiếm và hệ thống hóa thông tin.Tuy nhiên, kết quả do AI cung cấp không phải lúc nào cũng chính xác.Tuấn chia sẻ:Em thường sử dụng AI để gợi ý hướng tìm tài liệu hoặc kiểm tra lại cách trình bày. Sau đó, em phải đối chiếu với giáo trình, tài liệu chính thống và nguồn mà giảng viên giới thiệu.
Sinh viên khoa Luật, Trường Đại học khoa học cập nhật thông tin hỗ trợ từ AI
Thực tế, AI có thể tạo ra câu trả lời nhanh, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc mọi thông tin đều đúng. AI có thể đưa ra thông tin thiếu chính xác, trích dẫn không tồn tại hoặc diễn giải sai một quy định pháp luật. Nếu sinh viên sử dụng toàn bộ nội dung do AI tạo ra để nộp bài như sản phẩm của mình, hành vi này có thể đặt ra vấn đề về tính trung thực trong học thuật.
TS. Ma Thị Thanh Hiếu,Trưởng Khoa Luật,Trường Đại học Khoa học cho rằng, AI cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ, không phải phương tiện để sinh viên bỏ qua quá trình tư duy và tự học. Sinh viên có thể sử dụng AI để gợi mở vấn đề, tham khảo cách tiếp cận hoặc hỗ trợ xử lý một số công việc. Nhưng với một bài tập, bài nghiên cứu hay sản phẩm học tập,sinh viên phải chịu trách nhiệm về nội dung cuối cùng.Các em cần biết kiểm chứng thông tin, ghi nhận nguồn tham khảo và tuân thủ quy định của nhà trường về việc sử dụng AI.
Từ góc độ pháp luật, việc sử dụng AI cũng đặt ra nhiều vấn đề mà sinh viên cần quan tâm. Đó là quyền tác giả đối với nội dung, hình ảnh, tài liệu được sử dụng, quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân, trách nhiệm khi đưa thông tin sai lệch lên môi trường mạng. Đặc biệt, sinh viên không nên tùy tiện đưa thông tin cá nhân, hồ sơ, dữ liệu học tập, thông tin của người khác hoặc tài liệu nội bộ lên các nền tảng AI khi chưa xác định rõ cách thức dữ liệu được xử lý và bảo vệ.
Sinh viên Trường Đại học khoa tra cứu tài liệu phục vụ học tập.
Sinh viên Lê Phạm Thùy Linh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Luật gia trẻ, lớp Luật K21 cho biết: Sinh viên rất quan tâm đến AI nhưng không phải bạn nào cũng hiểu rõ những rủi ro pháp lý khi sử dụng công cụ này.Câu lạc bộ hướng tới việc tạo không gian để các bạn cùng trao đổi những tình huống thực tế, từ vấn đề bản quyền,sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân đến việc dùng AI trong làm bài tập, nghiên cứu. Qua đó, mỗi sinh viên có thể hình thành thói quen sử dụng AI một cách có trách nhiệm.
AI sẽ hình thành một thế hệ trẻ chủ động,sáng tạo và có trách nhiệm trong môi trường số.