Giữa căn nhà văn hóa nhỏ bên triền núi Yên Trạch, tiếng hát Then, đàn Tính vẫn đều đặn ngân lên mỗi tuần. Có những mái đầu đã bạc, có ngón tay trẻ thơ còn vụng về trên dây đàn. Họ gặp nhau trong những buổi sinh hoạt, truyền cho nhau từng câu Then, nhịp đàn, để một di sản không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục sống trong cộng đồng.
Lần đầu đọc thơ Dương Khâu Luông, tôi không bị níu lại bởi những câu thơ “đắt” theo nghĩa kỹ thuật mà bởi một cảm giác rất lạ, cảm giác như đang bước chậm trong một bản làng quen, nơi mỗi âm thanh, mỗi hình ảnh đều gợi nhớ một điều gì đó đã có từ rất lâu. Đó là tiếng then ngân trong ký ức, là mái nhà sàn bốn mái ở đầu bản, là mùi khói bếp, là hoa bjoóc mạ nở lặng lẽ cuối xuân. Thơ ông không gọi mời bằng những lời lớn, nhưng càng đọc càng thấy khó rời, bởi phía sau sự giản dị ấy là một tình yêu sâu nặng với tiếng Tày và quê hương bản Hon...
Ở xã vùng cao Na Rì, nhiều năm qua, Nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị Èn đã gắn bó với các làn điệu hát then, dân ca, góp phần gìn giữ di sản văn hóa quý báu của dân tộc.
Bài hát “Lời then dâng Đảng” được nhiều câu lạc bộ (CLB) luyện tập như một bài “tủ” để tham gia giao lưu và biểu diễn. Khi đến xã Nghinh Tường (Võ Nhai) chúng tôi cũng được đắm mình trong những làn điệu mượt mà, vui tươi như vậy.
