Đường bay của đại bàng

Bình minh ló rạng trên những sườn đồi của núi Aktau, tựa như một lữ khách quấn khăn xếp trắng đang cất lời chào ngày mới. Những đóa uất kim hương rải rác khắp đồng cỏ đung đưa với vẻ tinh nghịch của những đứa trẻ mặc áo lụa.

Những bụi ngải cứu lấp lánh mờ ảo, như thể những dòng suối nhỏ đang chắt mật từ những cánh hoa bạc hà nhạt màu. Ngàn vạn loài chim lấp đầy sườn núi bằng tiếng hót, tán dương niềm hạnh phúc thuần khiết của sự sống. Những đóa dại run rẩy trên cuống như muốn vỡ tung ra khỏi lớp đài hoa đỏ thắm.

Tại đỉnh sườn núi cao nhất, một cơn gió bất chợt trườn qua như con rắn xảo quyệt. Nó lao xuống những khe vực bên dưới, tiếng hú nhỏ dần rồi tắt hẳn. Chẳng mấy chốc, vạn vật chìm vào một sự im lặng sâu thẳm, như đang lắng nghe.

Dưới tận cùng của vực thẳm, những tảng đá lởm chởm như răng cưa nhô lên - sắc nhọn đến mức chỉ cần nhìn xuống cũng đủ làm người ta chóng mặt, tầm mắt tối sầm lại. Cơn mưa đêm trước đọng lại trong một hốc đá; giờ đây, dưới ánh nắng vàng óng của buổi sớm, vũng nước tỏa sáng như một viên kim cương duy nhất.

Nữ hoàng của những ngọn núi này - con cừu hoang nhanh nhẹn - nhảy từ tảng đá này sang tảng đá khác trong chuyến leo núi của mình. Những con bồ câu trắng trôi bồng bềnh trên bầu trời, tiếng gù nhẹ nhàng vang vọng trong không gian trong vắt. Phía trên cao, một đội quân mây ngũ sắc hành quân qua dải xanh bao la, bị xua đi như một đàn gia súc không yên vị bởi những luồng gió vô hình tựa sóng đại dương quét qua thiên đường.

Từ đỉnh cao nhất của núi Aktau, một con đại bàng lao mình vào không trung, dang rộng đôi cánh trong một màn trình diễn vẻ đẹp đầy quyền uy. Người ta có thể đứng ngắm nhìn hàng giờ sự oai phong trong sải cánh của nó - nhưng chính con đại bàng, theo cách riêng của mình, cũng đang bay lượn với một sự ngưỡng mộ thầm lặng dành cho con người.

Phía xa, những dãy núi hiện lên trong sự tĩnh lặng hùng vĩ. Trên một tảng đá cao, con đại bàng già đứng đó, kiêu hãnh và cảnh giác, quan sát từng ngóc ngách của thế giới bên dưới. Ánh mắt sắc lẹm của nó sớm dừng lại ở một con chiên nhỏ đang đi lạc trên đồng cỏ. Vận may đã ban tặng một phước lành bất ngờ: con chiên chỉ có một mình. Cả cừu mẹ lẫn người chăn cừu đều không thấy đâu.

Một khoảnh khắc hoàn hảo, con đại bàng nghĩ. Đừng do dự - hãy nắm lấy những gì số phận đã đặt trước mặt ngươi. Con mồi buổi sáng không được phép tuột khỏi móng vuốt. Biết bao sinh vật cũng đang dòm ngó giải thưởng này?

May mắn thay, lũ quạ chưa nhận ra. Nếu chúng thấy, con chiên nhỏ chắc chắn đã bị xé xác từ lâu. Nhanh lên, nó tự thúc giục mình. Thời gian không chờ đợi kẻ lưỡng lự.

Đột nhiên, một luồng sức mạnh cuộn trào qua cơ thể già nua của nó. Dang rộng đôi cánh thâm thấp phong trần, nó lao mình khỏi vách đá, lao xuống như một chiếc phi cơ cắt ngang bầu trời. Trong nháy mắt, nó lướt thấp trên đồng cỏ. Với một động tác dứt khoát, nó quắp chặt con chiên giữa những móng vuốt quyền năng - những móng vuốt lớn bằng bàn tay của một đứa trẻ năm tuổi.

Con chiên đá giãy và quằn quại, nỗ lực tuyệt vọng để thoát thân, nhưng mọi cố gắng đều vô ích. Cuối cùng, kiệt sức, nó phó mặc cho số phận, chìm vào sự im lặng bất lực. Cuộc đời có đôi khi nghiệt ngã đến không tưởng. Nếu không, một sinh vật mới chỉ một tuần tuổi đã chẳng phải sớm trở thành mồi ngon đến thế.

Dù lý do là gì, giờ đã quá muộn; chẳng còn cách nào khác ngoài sự chấp nhận. Một khi viên gạch đã rời khuôn, không bao giờ có thể quay lại được nữa.

Thật đáng thương thay…

Cuối cùng, con đại bàng hạ cánh nặng nề xuống tổ - một chiếc nôi thô mộc bện từ cành khô, lông vũ và những mẩu vải vụn. Nó có hai hoặc ba chiếc tổ như vậy nằm rải rác gần nhau dọc theo vách đá, nơi nó sống cùng bạn đời và các con. Nó cẩn trọng nhả con chiên ra khỏi móng vuốt.

Nó nhìn quanh, lồng ngực phập phồng với cảm giác say mê của chiến thắng. Cách đó không xa, những kẻ ăn xác thối đang lượn lờ và kêu vo ve đầy kiên nhẫn. Biết bao buổi sáng nó đã nuôi lũ ăn xin không biết xấu hổ này bằng những miếng vụn còn sót lại từ chiến lợi phẩm của mình? Chừng nào còn con mồi, chúng sẽ luôn ở gần - mãi mãi chờ đợi, mãi mãi đói khát. Nếu có cơ hội, chúng sẽ không ngần ngại thách thức ngay cả vua của loài chim. Nhưng chúng không dám lại gần. Sức mạnh đã dập tắt lòng can đảm của chúng; uy quyền của đại bàng giữ chúng ở khoảng cách xa.

Những ý nghĩ hoang dại, bất định này khơi dậy ký ức về thời trẻ trai. Trong những ngày ấy, đại bàng là một sinh vật có sức mạnh vô song và sức sống mãnh liệt. Đôi mắt tinh anh có thể phát hiện chuyển động nhỏ nhất từ khoảng cách phi thường, không bao giờ trượt, không bao giờ nhầm. Ngay cả những con ngựa bên dưới cũng phải khịt mũi run rẩy trước cái bóng của nó vụt qua.

Nó cũng nhớ về thử thách mà nó đã trải qua để giành được bạn đời. Những ngày đó, để chiếm được trái tim của nàng đại bàng, nó phải chứng minh bản thân qua một bài kiểm tra khắc nghiệt. Nàng sẽ không gắn bó cuộc đời mình với nó cho đến khi nó thực hiện được điều mà ít kẻ dám thử - hạ gục một con sói. Chỉ sau khi vượt qua thử thách đó, nàng mới chấp nhận nó làm bạn đồng hành.

Đã hai năm kể từ khi đôi đại bàng cùng nhau xây dựng tổ ấm. Đầu mùa xuân năm ấy, từ những quả trứng lốm đốm nâu nhạt, ba chú chim non đã chào đời. Con đại bàng cha lúc đó vui sướng biết bao: "Những kẻ kế vị dòng dõi của ta đã đến rồi!"

Lũ chim non đỏ hỏn và mong manh, không ngừng kêu gào đòi ăn. Nhiệm vụ của chim cha là đi săn, trong khi chim mẹ canh giữ tổ. Những đứa nhỏ không thể rời mắt dù chỉ một giây - vì vô số sinh vật đang rình rập bên dưới, chờ đợi cơ hội nhỏ nhất để vồ lấy những con chim non bất lực.

Vào một ngày nọ, mưa đổ xuống bất ngờ, và chuyến đi săn của đại bàng kết thúc trong thất bại. Không một con thỏ rừng, thậm chí không một con thỏ nhỏ nào băng qua đường. Nó tự hỏi vận rủi nào đã ám vào mình. Nhưng chẳng mấy chốc mưa tạnh, mây tan và bầu trời bừng sáng.

Rồi ánh mắt sắc bén của nó bắt gặp một con sói già đang lang thang cô độc trên sa mạc, tách khỏi đàn. Nó cảm nhận một luồng ý chí trỗi dậy khi dang rộng đôi cánh lớn và bay lên. Mỗi lần vút cao vào bầu trời xanh, một cảm giác phấn khích quen thuộc lại chạy dọc cơ thể.

"Hôm nay ta không thể trở về với móng vuốt trống không. Các con ta đang đói - chúng sẽ chấp nhận bất cứ thứ gì ta mang về."

Với ý nghĩ đó, sự tự tin trong nó bùng cháy. Nó bay vòng trên cao, vẽ nên những cung tròn rộng lớn trên không trung rồi khóa chặt mục tiêu. Sau đó, khép cánh lại, nó lao thẳng xuống.

Cuộc tấn công diễn ra nhanh chóng và không khoan nhượng. Cú giáng của nó mạnh đến mức làm gãy xương sống con sói. Con sói ngã gục với một tiếng rên rỉ, hiểu ngay rằng kết cục của mình đã đến. Đau đớn bủa vây; không còn cách thoát thân nào ngoài việc đầu hàng.

Trong hành động thống trị cuối cùng, con đại bàng cắm chiếc mỏ sắc nhọn vào mắt con sói, làm mù con thú đã gục ngã.

Thế giới xung quanh dường như sững sờ trong thoáng chốc. Như mọi khi, một bên chiến thắng và một bên ngã xuống. Đó là quy luật muôn đời của tự nhiên.

Từ trên cao hay từ mặt đất - nó cũng không rõ - con đại bàng cái đột ngột xuất hiện bên cạnh. Rõ ràng nàng đã lao tới đó trong nỗi sợ hãi, lo lắng cho sự an toàn của bạn đời. Cùng nhau, hai loài chim lớn quắp lấy con sói bại trận và bay vút lên trời. Kỳ lạ thay, con mồi cảm thấy nhẹ bẫng trong vòng kìm kẹp đầy quyền năng của chúng.

Bên dưới, ba hoặc bốn con sói đuổi theo, nhưng không con nào dám lại gần. Chúng chỉ có thể trơ mắt nhìn người đồng hành bị mang đi, bất lực không thể trả thù.

Trong khoảnh khắc đó, sự tôn kính của đại bàng cái dành cho bạn đời tăng lên gấp bội. Chúng mang con mồi về tổ, xé xác nó và nuôi nấng bầy con. Ngày qua ngày, lũ chim non lớn hơn, khỏe hơn, khao khát cuộc sống đang chờ đợi chúng phía trước.

Cuối cùng, thời điểm để những con đại bàng trẻ rời tổ cũng đến. Lúc đó, cha mẹ chúng bắt đầu đẩy chúng ra ngoài. Có những con chim non vì quyến luyến hơi ấm của tổ ấm mà không tránh khỏi hậu quả. Cha mẹ chúng phá nát chiếc tổ cho đến khi không còn gì sót lại. Dẫu có vẻ tàn nhẫn, nhưng sự nghiêm khắc ấy đã mang lại kết quả nhanh chóng và tốt đẹp. Những con chim non sớm tự mình vật lộn, học cách tìm con đường của riêng mình trong thế giới bao la. Theo cách đó, cha mẹ chúng đã trao đi bài học cuối cùng và cần thiết nhất.

Cuối thu đã đến. Những đám mây ngũ sắc lững lờ trôi qua bầu trời. Đây là mùa hoàn hảo để tản bộ trong núi. Sau bữa trưa, thợ săn Salim và một cậu bé lên đường đi săn. Họ mang theo một túi đầy thức ăn và vũ khí - mọi thứ họ có thể cần. Họ phải đến núi trước khi màn đêm buông xuống; nếu không, thảo nguyên sẽ khiến họ lạnh lẽo, đói khát và không nơi trú ẩn.

- Anh Salim, đại bàng có sống ở những ngọn núi này không? - cậu bé rụt rè hỏi.

- Tất nhiên, - Salim trả lời. - Ta sẽ đưa cháu đến tổ của chúng, và cháu sẽ được tận mắt thấy vua của loài chim.

Lời của người thợ săn khơi dậy niềm phấn khích trong lòng cậu bé.

Họ rảo bước và sớm đến chân một vách đá cao chót vót. Từ đó, tổ đại bàng hiện rõ mồn một. Trên tổ là loài chim lớn, đang nhìn ra xa với vẻ uy quyền tĩnh lặng. Nó không mảy may quan tâm đến những con người đang lang thang phía dưới; thay vào đó, nó đứng im phăng phắc, như một cột trụ chạm khắc bén rễ vào đá.

Salim không ngạc nhiên - đó chính là bản tính của đại bàng.

Salim nghĩ, không phải ngẫu nhiên mà từ lâu con người đã ví đại bàng với quyền lực, chiến thắng, vinh quang và ý chí sắt đá. Anh đã quan sát đại bàng nhiều lần trước đây. Chúng trân trọng sự cô độc. Không giống như những loài chim khác, chúng không trộn lẫn vào bầy đàn hay đám đông - đại bàng chỉ thuộc về bầu trời bao la và những đỉnh cao tĩnh mịch.

Cậu bé vui sướng khôn xiết khi được thấy sinh vật hùng vĩ ở gần đến thế. Vậy mà loài chim của bầu trời vẫn đứng bất động trên chỗ đậu, như thể được tạc ra từ chính tảng đá bên dưới - chìm đắm trong những suy tư cổ xưa và cô độc của riêng mình.

Con đại bàng nhớ rất rõ. Cha nó đã sống được bảy mươi năm. Còn nó sẽ sống được bao lâu? Vì lý do nào đó, câu hỏi này ngày càng làm nó trăn trở.

Thời gian trôi qua, nó chạm ngưỡng tuổi bốn mươi. Và rồi, một điều kỳ lạ xảy ra. Móng vuốt của nó bắt đầu dài ra quá mức, cong lại không kiểm soát được. Lông vũ dày lên quá độ, đè nặng lên nó. Việc bay lượn trở nên khó khăn - một sự đau đớn tột cùng. Nếu không tìm ra lối thoát khỏi tình cảnh phức tạp và nguy hiểm này, nó sẽ sớm chết: không thể săn mồi, thậm chí không thể bay lên bầu trời vốn là nhà của nó suốt cả cuộc đời.

Đậu trên một tảng đá khổng lồ, nó tìm kiếm một giải pháp. Trong một khoảnh khắc tuyệt vọng, nó đã nghĩ đến việc gieo mình xuống vực. Nhưng nó lập tức gạt bỏ ý nghĩ đó. Không - cái chết như vậy thật đáng xấu hổ. Nó là một con đại bàng đã từng lướt qua bão tố mà không sợ hãi, kẻ đã làm chủ những luồng gió đổi thay, kẻ luôn biến áp suất không khí thành sức mạnh. Đầu hàng theo cách đó là thấp kém so với nó.

Ngay cả trong những lúc mồi hiếm, nó đã sống sót bằng cách ăn xác thối. Nó ...đã chịu đựng cơn đói bằng sự kiên nhẫn và sức mạnh ngoan cường. Và sau gian khổ, vận may lại đến - những chuyến săn của nó lại thành công.

...Giờ đây, khi nhìn xuống vực thẳm, một ký ức từ rất lâu hiện về sống động. Đã có lần, ngay dưới tảng đá này, nó đã chứng kiến một con đại bàng vàng khổng lồ vật lộn qua thử thách tương tự. Con chim già đó đã tìm thấy một giải pháp phi thường: ông ta bám chặt vào đá và quyết liệt cào vào đá bằng cả mỏ và móng vuốt. Bất chấp sự đau đớn, ông vẫn kiên trì - và cuối cùng đã giải thoát mình khỏi gánh nặng của móng vuốt và bộ lông già nua.

Được truyền cảm hứng, con đại bàng quyết định làm theo tấm gương của bậc tiền bối.

Nó tì mình vào đá và bắt đầu cào xé. Mỗi cú va chạm gửi những làn sóng đau đớn qua cơ thể và tâm hồn, nhưng nó chịu đựng. Nó làm việc không nghỉ, không ăn, được thúc đẩy bởi bản năng sinh tồn. Từng chút một, nó xé bỏ những móng vuốt cũ đã phản bội mình. Từng chiếc một, nó rỉa bỏ những sợi lông vũ nặng nề, vô dụng.

Và cuối cùng - cuối cùng - nó đã được tự do khỏi chúng.

Năm tháng sau, móng vuốt mới đã hình thành, và lớp lông mới đã mọc khắp cơ thể. Sự chuyển mình này khiến đại bàng ngập tràn niềm vui. Với vua của loài chim, sự đổi mới như vậy không chỉ là thay đổi - đó là sự sinh tồn, là sự tái sinh của sự sống.

Một lần nữa, những ngày của nó tìm lại được nhịp điệu. Trong thời gian đó, nó đã giúp nhiều đứa con của mình bắt đầu hành trình độc lập vào bầu trời. Tuy nhiên, cuộc đời không miễn trừ cho nó nỗi đau. Nó mất đi người bạn đời yêu quý, nàng đại bàng đã bay cùng nó qua bao nhiêu năm tháng. Cái chết của nàng bao phủ thế giới của nó trong bóng tối, hút cạn hơi ấm và ánh sáng. Trong một thời gian, tâm hồn nó cảm thấy rỗng tuếch.

Nhưng dù sao - người ta vẫn phải sống.

Nó không thể ngồi bất động trong đau buồn trong khi lũ quạ lượn lờ xung quanh, chờ đợi vua của loài chim gục ngã. Không, nó sẽ không cho chúng cái đặc ân đó.

Dần dần, con đại bàng bắt đầu cảm thấy sức mạnh đang nhạt nhòa và tuổi già đang ập đến. Tuy nhiên, nó không để lộ điều gì cho các loài chim khác thấy. Thay vào đó, nó vẫn xuất hiện trước bầy đàn với vẻ táo bạo và nhanh nhẹn như thời trai trẻ. Nó biết rõ rằng nếu mình để lộ sự yếu đuối, lũ quạ sẽ xé xác nó không thương tiếc.

Cuối cùng, thời điểm cái chết cận kề cũng đã đến.

Đứng trên đỉnh cao nhất, nó đưa mắt nhìn lần cuối khắp thế giới mà nó đã thống trị bấy lâu - những ngọn núi, ngọn gió, bầu trời vô tận đã mang nó đi qua những cơn bão và những buổi bình minh. Giờ đây, nó phải đối mặt với cái chết bằng chính lòng dũng cảm mà nó đã thể hiện trong cuộc đời.

Từ một tảng đá nhọn như mũi giáo đâm xuyên những tầng mây, đại bàng nhảy xuống. Nó lao mình xuống với phẩm giá của một chiến binh đang xông pha trận mạc. Trước khi kịp hít thêm một hơi thở nào nữa, thế giới biến mất, và linh hồn nó thoát xác ngay khi va chạm.

Vì những lý do chỉ có sự huyền bí của tự nhiên mới thấu hiểu, vua của loài chim chọn cách chết như một người lính dũng cảm ngã xuống - cô độc, trong im lặng, và không ai nhìn thấy. Ngay cả khi có ai đó đi tìm, cũng chẳng bao giờ tìm thấy một dấu vết nào về thân xác của nó.

(Tường San chuyển ngữ từ bản tiếng Anh của dịch giả Azam Abidov)