Vì sao Nhà máy xi măng Quang Sơn tạm dừng hoạt động?

Là dự án trọng điểm của ngành sản xuất xi măng trong nước, được Chính phủ đầu tư đồng bộ theo công nghệ của châu Âu, nên Nhà máy xi măng Quang Sơn từng vận hành ổn định với doanh thu năm cao nhất đạt gần 1 nghìn tỷ đồng, giải quyết việc làm cho trên 500 lao động. Tuy nhiên, đơn vị này đã phải dừng hoạt động gần một năm qua.

Mỏ đá vôi La Hiên - nguồn nguyên liệu chính cho Nhà máy Xi măng Quang Sơn đã dừng khai thác nhiều tháng nay.

Mỏ đá “đóng cửa”, người lao động gặp khó

Từ tháng 4-2025, toàn bộ dây chuyền sản xuất của Nhà máy Xi măng Quang Sơn buộc phải dừng hoạt động do giấy phép khai thác mỏ đá vôi La Hiên - nguồn cung nguyên liệu chính cho sản xuất clinker đã hết hiệu lực, nhưng chưa được gia hạn. Việc không thể khai thác nguyên liệu khiến lò nung clinker phải dừng, kéo theo toàn bộ quá trình sản xuất xi măng bị gián đoạn.

Tại khu vực mỏ đá vôi La Hiên, hàng chục thiết bị phục vụ khai thác, như: Máy khoan, máy xúc, dây chuyền chuyên dụng khai thác và nhiều xe vận tải hạng nặng đang nằm im, phủ bụi và đang xuống cấp. 6 tháng đầu năm 2025, sản lượng clinker chỉ đạt chưa đầy 23% kế hoạch, sản lượng xi măng chỉ đạt 35,7% kế hoạch, tương ứng với khoảng 214,2 nghìn tấn…

Không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, việc nhà máy phải dừng hoạt động trong thời gian dài còn tác động trực tiếp đến đời sống của hàng trăm lao động. Anh Nguyễn Văn Huân, công nhân Phòng Điều khiển trung tâm, cho biết: Nhiều tháng nay người lao động gần như không có việc làm, thu nhập bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Chúng tôi chỉ mong nhà máy sớm hoạt động trở lại để có việc làm, ổn định cuộc sống.

Trước tình hình trên, Công ty TNHH MTV Xi măng Quang Sơn (công ty trực tiếp vận hành dự án nhà máy) đã phải sắp xếp lại lực lượng lao động để đảm bảo an ninh, an toàn tài sản, phòng cháy, chữa cháy và duy trì thiết bị. Đối với gần 200 lao động thuộc các phân xưởng, tổ, đội khu vực trực tiếp sản xuất và hỗ trợ sản xuất, đơn vị thực hiện tạm hoãn hợp đồng lao động hoặc cho nghỉ theo nguyện vọng, đúng quy định của pháp luật.

Dù phải tạm dừng sản xuất trong thời gian dài, Công ty TNHH MTV Xi măng Quang Sơn vẫn đang nỗ lực duy trì bộ máy, bảo quản thiết bị, chủ động hoàn thiện hồ sơ và phối hợp với các cơ quan chức năng để tháo gỡ vướng mắc pháp lý, động viên người lao động chia sẻ với khó khăn chung của doanh nghiệp, đồng thời bảo đảm các quyền lợi cơ bản trong khả năng cho phép.

Tuy nhiên, tình trạng ngừng sản xuất tiếp tục kéo dài sẽ khó giữ được những lao động nòng cốt, công nhân lành nghề. Thêm vào đó, khi gia hạn được giấy phép khai thác mỏ đá vôi Là Hiên, thì việc hành lại toàn bộ quy trình sản xuất này cũng không phải là chuyện dễ.

Khẩn trương hoàn thiện thủ tục vướng mắc

Theo đại diện lãnh đạo doanh nghiệp, mỏ đá vôi La Hiên đã được thăm dò, phê duyệt trữ lượng và thiết kế khai thác theo đúng quy định. Tuy nhiên, do giấy phép khai thác chưa được gia hạn, dẫn đến từ tháng 9-2025 đến nay, nhà máy buộc phải dừng hoạt động.

Từng đạt doanh thu gần 1.200 tỷ đồng/năm, Nhà máy Xi măng Quang Sơn tạo việc làm cho hơn 500 lao động địa phương.

Ông Nguyễn Huy Thuận, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Xi măng Quang Sơn, cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay không nằm ở năng lực kỹ thuật, hay điều kiện khai thác, mà ở việc hoàn thiện thủ tục pháp lý liên quan đến gia hạn giấy phép. Khi “nút thắt” này chưa được tháo gỡ, toàn bộ hệ thống sản xuất vẫn buộc phải chờ đợi.

Mặc dù không được khai thác nguyên liệu phục vụ sản xuất, nhưng từ thời điểm hết hạn khai thác, Công ty TNHH MTV Xi măng Quang Sơn vẫn phải cắt cử lực lượng bảo vệ tài nguyên, bảo vệ thiết bị. Cùng với đó, toàn bộ tuyến đường khai thác dài 7km sau mỗi trận mưa vẫn phải gia cố, vệ sinh lượng đất đá bồi lấp, sạt lở, việc này đã làm gia tăng chi phí quản lý trong khi không có nguồn thu.

Đối với nội dung gia hạn mỏ đá vôi La Hiên phục vụ nguyên liệu cho Nhà máy xi măng Quang Sơn đã được chủ đầu tư triển khai từ tháng 1-2024, thủ tục hành chính đã được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tiếp nhận, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Trong quá trình giải quyết thủ tục, chủ đầu tư đã thực hiện các nội dung, yêu cầu của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, đến tháng 7-2025 có sự thay đổi trong chính sách quản lý khoáng sản, chủ đầu tư đề nghị chuyển hồ sơ gia hạn mỏ đá vôi La Hiên từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND tỉnh Thái Nguyên để giải quyết theo thẩm quyền.

Ngày 25/10/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn tất việc chuyển tiếp giải quyết thủ tục hành chính gia hạn mỏ đá vôi La Hiên về chính quyền địa phương. Sau khi tiếp nhận, các cơ quan chức năng của tỉnh Thái Nguyên đã tiến hành rà soát, lấy ý kiến của các sở, ngành liên quan để thống nhất tham mưu UBND tỉnh xem xét ra hạn mỏ đá vôi La Hiên theo đề nghị của chủ đầu tư. Việc chuyển tiếp, tiếp nhận hồ sơ gia hạn mỏ đá vôi La Hiên theo quy trình nêu trên đã ít nhiều ảnh hưởng tới tiến độ và quy định về thời gian trong bộ thủ tục hành chính.

Theo thông báo số 91/TB-UBND ngày 13/3/2026 của UBND tỉnh Thái Nguyên về kết luận tại hội nghị liên quan đến dự án, lãnh đạo UBND tỉnh Thái Nguyên đã nhấn mạnh yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan tập trung rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý, khẩn trương hoàn thiện các thủ tục còn vướng mắc, đặc biệt là các nội dung liên quan đến gia hạn giấy phép khai thác khoáng sản.

Nhiều lao động vẫn bám trụ, chờ ngày Nhà máy Xi măng Quang Sơn khôi phục sản xuất.

Thông báo nêu rõ tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo UBND tỉnh Thái Nguyên: Các cơ quan chức năng chủ động phối hợp, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ theo quy định, đồng thời đẩy nhanh tiến độ thẩm định, tham mưu giải quyết trên cơ sở đảm bảo đúng quy định pháp luật nhưng không để kéo dài thời gian xử lý.

Khi “chìa khóa pháp lý” được mở, không chỉ dây chuyền sản xuất Nhà máy Xi măng Quang Sơn có thể hoạt động động trở lại, mà còn góp phần khơi thông nguồn lực đã được đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế - xã hội địa phương.

Dự án được tháo gỡ cũng là tín hiệu tích cực trong cải thiện môi trường đầu tư, khẳng định cam kết của chính quyền tỉnh Thái Nguyên trong việc đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, phát huy tối đa tiềm năng, đóng góp cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.