Định vị thương hiệu chè Shan tuyết Bằng Phúc

Chè Shan tuyết Bằng Phúc (xã Đồng Phúc) là vùng nguyên liệu đặc hữu hình thành ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, khu vực này trở thành một bộ phận của vùng chè Thái Nguyên, tạo điều kiện định vị lại giá trị theo hướng bảo tồn gắn với phát triển, đồng thời góp phần hoàn thiện cấu trúc sản phẩm và củng cố danh xưng “đệ nhất danh trà”.

Những cây chè Shan tuyết cổ thụ vừa tạo sinh kế, vừa lưu giữ giá trị truyền thống và bản sắc văn hóa của nhân dân địa phương.

Giữa đại ngàn Đồng Phúc, quần thể chè Shan tuyết cổ thụ tồn tại bền bỉ qua nhiều thập kỷ. Những gốc chè vừa tạo sinh kế, vừa lưu giữ ký ức cộng đồng qua nhiều thế hệ. Với người dân địa phương, cây chè gắn với tập quán canh tác, đời sống sinh hoạt và bản sắc văn hóa. Việc gìn giữ chè cổ thụ góp phần duy trì giá trị truyền đời, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Anh Triệu Ích Bảo, thôn Phiêng Phung, cho biết: Việc canh tác dựa nhiều vào kinh nghiệm, kết hợp từng bước với tiến bộ kỹ thuật, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm nhưng vẫn giữ được đặc tính riêng của chè Shan tuyết vùng cao.

Khu vực Bằng Phúc hiện có 740 gốc chè Shan tuyết cổ thụ, tuổi đời trung bình gần một thế kỷ, nhiều cây vượt mốc 100 năm. Cây chè cao trên 5m, tán rộng, hình thái đa dạng, tạo nên cảnh quan đặc sắc giữa núi rừng. Búp chè to, phủ lớp lông tơ trắng, tích tụ sương núi, là yếu tố tạo nên hương vị đậm đà, khác biệt so với các dòng chè trung du.

Giá trị của quần thể chè cổ thụ đã được ghi nhận bằng những dấu mốc quan trọng. Ngày 12/12/2025, 12 cây chè tại Bằng Phúc được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Làng nghề chè Shan tuyết Bằng Phúc cũng được công nhận theo Quyết định số 2805/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND tỉnh. Đây là cơ sở để địa phương định hướng phát triển theo hướng bảo tồn gắn với khai thác giá trị, hình thành sản phẩm đặc trưng có giá trị cao.

Xã Đồng Phúc hiện có 7 thôn tham gia trồng và chế biến chè Shan tuyết, với diện tích trên 300ha đang cho thu hoạch, tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động. Nhờ các chính sách hỗ trợ sản xuất, sản phẩm chè Shan tuyết Bằng Phúc từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, đạt tiêu chuẩn OCOP 3-4 sao.

Một số hợp tác xã và doanh nghiệp đã chú trọng đầu tư vào chế biến sâu, cải thiện quy trình sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng.

Những cây chè Shan tuyết cổ thụ tại Bằng Phúc được công nhận, gắn biển Cây Di sản Việt Nam.

Anh Vũ Trí Phương, Giám đốc Công ty TNHH Phát triển Nông nghiệp và Chế biến Dược liệu Ngọc Thắng, cho biết: Chúng tôi đã có 2 sản phẩm chè Shan tuyết đạt 4 sao OCOP. Khi trở thành một phần của vùng chè Thái Nguyên, sản phẩm có điều kiện thuận lợi để mở rộng thị trường. Doanh nghiệp tiếp tục đầu tư theo hướng sản xuất hữu cơ, tập trung vào chất lượng và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Trước đây, chè Thái Nguyên chủ yếu gắn với các vùng trung du như: Tân Cương, Trại Cài, La Bằng…, đặc trưng là cánh chè xoăn, nước xanh, vị chát dịu và hậu ngọt. Sự bổ sung của dòng trà Shan tuyết cổ thụ vùng cao góp phần làm phong phú hệ sản phẩm, tạo thêm chiều sâu cho thương hiệu trà Thái Nguyên, đồng thời mở ra khả năng tiếp cận các phân khúc thị trường có giá trị cao.

Ông Nông Ngọc Duyên, Bí thư Đảng ủy xã Đồng Phúc, nhấn mạnh: Nhiệm kỳ 2025-2030, xã Đồng Phúc xác định cây chè là cây trồng chủ lực. Định hướng phát triển tập trung vào nâng cao chất lượng, gắn với du lịch trải nghiệm, khai thác giá trị cây di sản, qua đó nâng cao thu nhập và tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Việc tham gia vào không gian phát triển chung của Thái Nguyên giúp chè Shan tuyết Bằng Phúc bước vào chuỗi giá trị rộng hơn, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ và xuất khẩu. Trong điều kiện đó, sản phẩm có cơ hội được chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và tiếp cận các thị trường tiềm năng.