Lê bản địa bén rễ ở Bản Cám

Sau gần một thập kỷ bén rễ ở Bản Cám (xã Ba Bể, Thái Nguyên), cây lê bản địa không chỉ thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng mà còn mở ra hướng phát triển cây ăn quả nhiều triển vọng, góp phần đa dạng hóa sinh kế cho người dân vùng cao.

Đầu tháng 8, khi lê bước vào vụ thu hoạch, những triền đồi ở thôn Bản Cám phủ kín màu xanh của lá và sắc vàng nhạt của những chùm quả chín. Trong khu vườn của gia đình ông Triệu Văn Chung, hơn 120 cây lê đang sai trĩu quả. Những trái lê căng tròn, giòn ngọt, mang hương vị đặc trưng của vùng núi, thu hút nhiều người đến tham quan, thưởng thức ngay tại vườn.

Ông Triệu Văn Chung chia sẻ: Những năm đầu, gia đình tập trung phát cỏ, bón phân, vun gốc để cây bén rễ. Khi cây phát triển ổn định, việc chăm sóc trở nên đơn giản hơn. Mỗi mùa thu hoạch, gia đình sử dụng một phần sản phẩm phục vụ nhu cầu sinh hoạt, phần còn lại bán để tăng thu nhập.

Ít ai biết rằng, những vườn lê này bắt nguồn từ mô hình được triển khai năm 2015, khi Hội Nông dân huyện Ba Bể (cũ) hỗ trợ giống cho 4 hộ dân trồng thử nghiệm trên diện tích khoảng 3ha. Qua thời gian, cây lê đã chứng minh khả năng thích nghi tốt, sinh trưởng khỏe, ít sâu bệnh, công chăm sóc không nhiều nhưng vẫn cho năng suất ổn định.

Không riêng gia đình ông Chung, nhiều hộ dân trong thôn cũng mạnh dạn mở rộng diện tích trồng lê. Theo ông Lý Văn Phong, Bí thư Chi bộ thôn Bản Cám, sau khoảng 5 năm, cây bắt đầu cho thu hoạch, năng suất đạt từ 50-100kg quả/cây, có cây còn cao hơn. Quả lê có vị ngọt thanh, giòn, ít chát nên được người tiêu dùng ưa chuộng.

Hiện, lê được người dân bán với giá từ 20.000-25.000 đồng/kg; những quả có mẫu mã đẹp có thể đạt khoảng 30.000 đồng/kg. Tuy nhiên, việc sản xuất vẫn chủ yếu mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ. Người dân chưa được hướng dẫn đầy đủ về kỹ thuật nên năng suất, chất lượng và mẫu mã sản phẩm chưa đồng đều, chưa hình thành vùng sản xuất hàng hóa.

Theo người dân địa phương, để cây lê phát triển bền vững cần có sự khảo sát của ngành chuyên môn nhằm quy hoạch vùng trồng phù hợp; đồng thời hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc, giống chất lượng và xây dựng đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, những vườn lê còn mở ra cơ hội phát triển du lịch trải nghiệm. Mùa hoa trắng hay mùa quả chín đều tạo nên cảnh quan hấp dẫn giữa núi rừng Ba Bể.

Kết hợp với những thửa ruộng bậc thang, khí hậu mát mẻ, nghề dệt thủ công truyền thống và bản sắc văn hóa của đồng bào địa phương, Bản Cám có nhiều điều kiện để phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp.

Dù diện tích lê bản địa hiện chưa lớn và chưa trở thành cây trồng chủ lực, nhưng những kết quả bước đầu cho thấy đây là hướng đi nhiều triển vọng. Nếu được quan tâm đầu tư về kỹ thuật, tổ chức sản xuất và liên kết tiêu thụ, những vườn lê nơi đây không chỉ mang lại nguồn thu ổn định cho người dân mà còn có thể trở thành sản phẩm đặc trưng, góp phần làm phong phú thêm bức tranh nông nghiệp và du lịch của vùng hồ Ba Bể.