Xã hội hóa bổ trợ tư pháp: 'Lá chắn' pháp lý và xu thế tất yếu

Hoàng Anh 10:36, 26/07/2026

Không đơn thuần là một giải pháp trong tiến trình cải cách tư pháp, xã hội hóa các hoạt động bổ trợ tư pháp hiện nay đã trở thành xu thế tất yếu. Tại Thái Nguyên, việc chuyển giao các dịch vụ công trong lĩnh vực này sang khu vực tư nhân đang đóng vai trò quan trọng, vừa thúc đẩy kinh tế - xã hội, bảo vệ quyền lợi người dân, vừa giảm tải áp lực hiệu quả cho bộ máy hành chính nhà nước.

Theo lộ trình, các phòng công chứng trực thuộc Sở Tư pháp sẽ chuyển đổi thành văn phòng công chứng. Trong ảnh: Người dân đến thực hiện ký hợp đồng giao dịch tại Phòng công chứng số 1 tỉnh Thái Nguyên.
Theo lộ trình, các phòng công chứng trực thuộc Sở Tư pháp sẽ chuyển đổi thành văn phòng công chứng. Trong ảnh: Người dân thực hiện ký hợp đồng giao dịch tại Phòng công chứng số 1 tỉnh Thái Nguyên.

Như một tất yếu của đời sống xã hội, mạng lưới các tổ chức hành nghề bổ trợ tư pháp ngoài công lập trên địa bàn nay đã được phân bổ rộng khắp từ trung tâm đô thị đến các xã. Sự đa dạng hóa này mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng và linh hoạt cho người dân, doanh nghiệp.

Hiện nay, toàn tỉnh Thái Nguyên có 20 tổ chức hành nghề luật sư; 26 tổ chức hành nghề công chứng (57 công chứng viên); 5 văn phòng thừa phát lại; 3 tổ chức đấu giá tài sản.

Có mặt tại Văn phòng Luật sư Thanh Nghĩa, chúng tôi gặp bà Nông Thị Đông, xóm Làng, xã Yên Trạch, vừa được luật sư tư vấn thực hiện các thủ tục pháp lý theo yêu cầu. Khuôn mặt và ánh mắt của bà ánh lên niềm hy vọng.

Bà Đông chia sẻ: Gia đình tôi xảy ra tranh chấp liên quan đến đất đai tại địa phương. Vụ việc đã được xét xử và phần thắng thuộc gia đình tôi. Tuy nhiên đến nay, sự việc vẫn chưa được cơ quan có thẩm quyền để giải quyết dứt điểm nên tôi tìm đến luật sư. Tôi được luật sư tư vấn rất nhiệt tình, hướng dẫn cụ thể, niềm hy vọng lại được thắp lên.

Luật sư Nguyễn Thị Thanh Nghĩa, Trưởng Văn phòng Luật sư Thanh Nghĩa, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Hiện nay, nhận thức pháp luật của người dân và doanh nghiệp đã nâng lên rõ rệt. Họ không chỉ tìm đến luật sư khi đã xảy ra tranh chấp mà chủ động tìm kiếm sự đồng hành, tư vấn ngay từ khâu giao kết hợp đồng hay khởi nghiệp để phòng ngừa rủi ro. Để đáp ứng, chúng tôi phải liên tục nâng cao trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, hướng tới cung cấp dịch vụ pháp lý nhanh chóng, linh hoạt và chuyên nghiệp.

Công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin được thực hiện cẩn trọng tại văn phòng công chứng.
Công tác kiểm tra, đối chiếu thông tin được thực hiện cẩn trọng tại văn phòng công chứng.

Xã hội hóa bổ trợ tư pháp không chỉ mang lại những tiện ích thiết thực cho đời sống dân sinh mà còn tạo ra một bệ đỡ pháp lý vững chắc cho dòng chảy kinh tế của tỉnh. Các văn phòng công chứng đóng vai trò "gác cổng" ngăn ngừa tranh chấp trong hàng nghìn giao dịch dân sự, kinh tế, bất động sản mỗi năm.

Trong khi đó, các văn phòng thừa phát lại thông qua hoạt động lập vi bằng, tống đạt văn bản và xác minh điều kiện thi hành án đã giúp minh bạch hóa các quan hệ pháp luật, hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động tố tụng của tòa án. Còn các văn phòng luật sư như “điểm tựa” giúp bảo vệ quyền lợi công dân và doanh nghiệp, giải quyết các vấn đề pháp lý phức tạp một cách chuyên nghiệp.

Ông Nguyễn Phi Hùng, Trưởng Văn phòng Thừa phát lại Thái Nguyên, thông tin: Các văn phòng thừa phát lại tại Thái Nguyên đang phát triển, dần tạo được niềm tin cho người dân, doanh nghiệp. Tại Văn phòng, lượng khách hàng tìm đến lập vi bằng cho các mối quan hệ,vụ việc, giao dịch tăng lên rõ rệt năm sau cao hơn năm trước.

Sự phát triển mạnh mẽ của khu vực tư nhân đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với vai trò của cơ quan quản lý nhà nước. Quản lý nhà nước phải chuyển từ phương thức "làm thay" sang "kiểm tra, giám sát, định hướng và tạo hành lang pháp lý" nhằm phòng ngừa sai phạm và cạnh tranh không lành mạnh.

Ông Trần Việt Dũng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Thái Nguyên, khẳng định: Xã hội hóa các hoạt động bổ trợ tư pháp là chủ trương đúng đắn, đem lại lợi ích thiết thực. Việc này giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội, giảm tải khối lượng công việc, áp lực cho cơ quan nhà nước, nhất là cấp xã, đồng thời bảo vệ tốt quyền lợi cho tổ chức, cá nhân, góp phần xây dựng bộ máy nhà nước tinh gọn, đẩy mạnh cải cách hành chính.

Thời gian tới, Sơ Tư pháp tiếp tục tham mưu cho tỉnh hoàn thiện quy hoạch phát triển mạng lưới các tổ chức hành nghề phù hợp với nhu cầu thực tiễn; tăng cường thanh, kiểm tra, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, ngăn ngừa sai phạm cũng như hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức hành nghề phát triển ổn định, lành mạnh, đúng pháp luật.

Có thể nói, xã hội hóa bổ trợ tư pháp phụ thuộc lớn vào thế "kiềng ba chân": Sự chủ động của tổ chức hành nghề; sự đồng thuận của người dân và vai trò định hướng, giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước. Khi 3 yếu tố này được khơi thông đúng hướng, các dịch vụ bổ trợ tư pháp sẽ tiếp tục phát huy tối đa hiệu quả, trở thành "lá chắn pháp lý" an toàn, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.