Giữa lúc tình hình chính trị ở Thái Lan đang rối tinh rối mù thì thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ Mark Kirk vừa trình lên Tổng thống G.Bush kiến nghị cắt quy chế "đồng minh ngoài NATO" dành cho Thái Lan từ cuối năm 2003.
Với quy chế này, Thái Lan được hưởng nhiều lợi ích trong việc mua bán và bảo dưỡng vũ khí của Mỹ, cũng như được huấn luyện và tham gia hoạt động chống khủng bố do Mỹ chủ trì.
Theo ông Kirk, Tổng thống Mỹ chỉ nên dành cho Thái Lan quy chế trên khi nào nền dân chủ trở lại đất nước này. "Đã 8 tháng kể từ khi đảo chính, chính quyền quân sự lâm thời vẫn chưa hoàn tất dự thảo hiến pháp, chưa tổ chức trưng cầu dân ý để mở đường cho bầu cử như đã hứa", Kirk lập luận.
Vấn đề sở hữu trí tuệ là sức ép thứ hai. Cố vấn đặc biệt của Công ty luật Kamlet Shepherd & Reichert, James de Long, vừa gửi thư lên Ngoại trưởng, Bộ trưởng Thương mại, Bộ trưởng Y tế và Đại diện Thương mại Mỹ, yêu cầu "hành động tức thì" chống lại "chiến dịch ăn cắp tài sản trí tuệ" của Thái Lan. Hành động này theo sau việc Mỹ đưa Thái Lan vào danh sách các quốc gia bị "ưu tiên theo dõi" về vi phạm bản quyền hồi đầu tháng, có nguyên cớ từ việc Bangkok cho phép sản xuất phiên bản của 2 loại thuốc điều trị AIDS do 2 tập đoàn dược của Mỹ sản xuất và phân phối. Hôm 22.5, đoàn đàm phán do Bộ trưởng Y tế Thái Lan Mongkol na Songkhla dẫn đầu từ Washington tỏ ra thất vọng trước sự cứng rắn của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Carlos Gutierrez. "Rõ ràng, ngài Bộ trưởng Thương mại Mỹ đang đại diện cho các tập đoàn dược", Mongkol trả lời Báo The Nation qua điện thoại.
Tuy vậy, đứng bên cạnh Chính phủ Thái Lan trước cáo buộc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong lĩnh vực dược phẩm, là hàng tỉ người nghèo trên thế giới, cũng như các tổ chức thiện nguyện. Đại sứ Mỹ tại Thái Lan trong một cuộc phỏng vấn với tờ Bangkok Post mới đây cũng tỏ ý muốn các bên giải quyết nhẹ nhàng vấn đề này.
Nhưng đề nghị của Mark Kirk sẽ làm căng thẳng hơn chính trường Thái, bởi thỏa mãn điều kiện mà Kirk đưa ra vào thời điểm này đối với Chính phủ Thái là rất khó. Bản dự thảo hiến pháp đang gây nhiều tranh cãi. Thời điểm bầu cử đã được nói đến, nhưng không ai biết chuyện gì sẽ xảy ra, khi mà Thủ tướng Surayud Chulanont sẵn sàng ra đi nếu ai đó "mặt nặng mày nhẹ" với ông, khi mà trong nước đang râm ran tin đồn một cuộc đảo chính có thể xảy ra, và Chánh văn phòng Thủ tướng Prasith Kowilaikul vừa từ chức hôm 21.5 lấy lý do bệnh tim.
