Cộng đồng chung tay giữ rừng

Tài nguyên rừng đang chịu áp lực ngày càng lớn từ phát triển kinh tế và nhu cầu sinh kế. Công tác bảo vệ rừng vì thế không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Kiểm lâm, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Ở các địa phương miền núi, nơi người dân sinh sống gần rừng, việc phát huy vai trò cộng đồng được xem là giải pháp quan trọng, góp phần giữ vững “lá phổi xanh” và hướng tới phát triển bền vững.

Ông Đặng Đức Tý (bên phải) cùng thành viên Tổ quản lý, bảo vệ rừng thôn Nà Chúa thường xuyên tuần tra, bảo vệ rừng.

Tại thôn Nà Chúa, xã Hiệp Lực, mô hình tổ bảo vệ rừng cộng đồng phát huy hiệu quả rõ nét. Tổ có 10 thành viên do Trưởng thôn Đặng Đức Tý phụ trách. Các thành viên chủ động tuần tra, bám sát khu vực được giao quản lý, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi xâm hại rừng.

Công tác tuyên truyền, vận động được triển khai linh hoạt, phù hợp với từng hộ dân, từng nhóm đối tượng. Ông Đặng Đức Tý cho rằng: Yếu tố then chốt để giữ rừng bền vững là nâng cao nhận thức của người dân, giúp mỗi người hiểu rõ giá trị của rừng đối với đời sống và môi trường. Khi đạt được sự đồng thuận, việc bảo vệ rừng trở nên tự giác, giảm dần tính áp đặt.

Hiệu quả từ mô hình cộng đồng góp phần hạn chế vi phạm lâm luật ngay từ cơ sở. Theo đại diện Hạt Kiểm lâm số 4, trong quý I/2026, toàn địa bàn tổ chức 37 lượt tuần tra với khoảng 150 lượt người tham gia.

Các tổ bảo vệ rừng ở thôn, bản vừa hỗ trợ lực lượng kiểm lâm trong kiểm tra, giám sát, vừa là lực lượng tại chỗ kịp thời phát hiện, cung cấp thông tin, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng.

Ông Bùi Đức Hạnh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 4, đánh giá: Khi người dân trực tiếp tham gia, trách nhiệm được nâng lên, các hành vi vi phạm giảm, đồng thời giảm áp lực cho lực lượng chuyên trách còn mỏng.

Cách làm này cũng được triển khai tại Khu dự trữ thiên nhiên Kim Hỷ, khu rừng đặc dụng có ý nghĩa quan trọng về bảo tồn. Với tổng diện tích hơn 15.400ha, trong đó vùng lõi gần 14.800ha và vùng đệm trên 18.900ha, trải rộng trên địa bàn nhiều xã, khu vực này được đánh giá có giá trị đa dạng sinh học cao của khu vực phía Bắc tỉnh.

Yêu cầu đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng tại đây vì vậy rất cao, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều lực lượng.

Công tác quản lý, bảo vệ rừng có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, Kiểm lâm và người dân.

Bên cạnh lực lượng Kiểm lâm, vai trò của cộng đồng dân cư sống ven rừng ngày càng rõ nét. Thông qua các chương trình giao khoán bảo vệ rừng, người dân có thêm nguồn thu nhập, đồng thời gắn bó hơn với rừng, chủ động tham gia tuần tra, bảo vệ và phát hiện vi phạm. Chính quyền địa phương tăng cường phối hợp với Kiểm lâm trong tuyên truyền, kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời các hành vi xâm hại rừng.

Ông Hà Văn Huấn, Phó Chủ tịch UBND xã Côn Minh, cho biết: Việc huy động người dân tham gia bảo vệ rừng đã tạo chuyển biến tích cực, từng bước hình thành thói quen sống hài hòa với rừng. Công tác tuần tra, kiểm soát tiếp tục được tăng cường, ý thức chấp hành pháp luật của người dân từng bước được nâng lên, qua đó hạn chế tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng.

Áp lực sinh kế đối với người dân sống gần rừng vẫn là thách thức đáng lưu ý. Nhiều hộ còn phụ thuộc vào rừng trong khi các nguồn thu nhập thay thế chưa ổn định. Điều này đòi hỏi các cấp, ngành tiếp tục triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất gắn với bảo vệ rừng, giúp người dân có thu nhập ổn định và yên tâm gắn bó lâu dài.

Khi cộng đồng thực sự trở thành chủ thể trong bảo vệ rừng, mỗi cánh rừng sẽ có thêm lực lượng bảo vệ ngay từ cơ sở. Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài, góp phần giữ màu xanh của rừng, bảo vệ môi trường sinh thái và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.