Phối hợp liên vùng bảo vệ tài nguyên rừng

Những cánh rừng trải rộng qua nhiều địa phương đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên lâm nghiệp. Với hơn 516.000ha rừng, tỷ lệ che phủ đạt 61,7%, Thái Nguyên đang tăng cường liên kết với các tỉnh giáp ranh, duy trì phối hợp giữa lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở, chủ rừng và cộng đồng dân cư. Các hoạt động trao đổi thông tin, tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng từ cơ sở, từng bước hình thành mạng lưới phối hợp liên vùng.

Phối hợp giữ rừng ở những khu vực giáp ranh

Khu vực giáp ranh Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên và Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang dài khoảng 30km, địa hình chủ yếu là núi cao, chia cắt bởi nhiều khe suối, đường mòn. Đây là địa bàn có ý nghĩa quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời gắn với không gian di tích quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa và Tân Trào.

Để kiểm soát địa bàn, lực lượng kiểm lâm hai địa phương duy trì phối hợp tuần tra theo từng khu vực, tuyến trọng điểm và thời gian phù hợp; thường xuyên trao đổi thông tin, kịp thời phát hiện, xử lý các nguy cơ xâm hại rừng.

Ông Đỗ Xuân Toại, kiểm lâm viên Hạt Kiểm lâm khu vực I, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang, cho biết: Địa bàn giáp ranh có địa hình phức tạp, nhiều khu vực khó tiếp cận. Vì vậy, lực lượng kiểm lâm hai địa phương thường xuyên phối hợp với chính quyền cơ sở xây dựng kế hoạch tuần tra, kiểm tra, chủ động phòng ngừa vi phạm.

Riêng xã Phú Đình có khoảng 2.200ha rừng đặc dụng, toàn bộ diện tích này giáp tỉnh Tuyên Quang. Công tác quản lý, bảo vệ rừng được triển khai với sự tham gia của chính quyền, lực lượng chức năng, chủ rừng và người dân.

Ông Trương Văn Vững, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Phú Đình:

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã đã rà soát, bổ sung quy chế quản lý, bảo vệ rừng và kiện toàn các tổ bảo vệ rừng tại cơ sở. Trong 11 xóm có 9 xóm có rừng đặc dụng giáp ranh. Các tổ bảo vệ rừng tiếp tục tuyên truyền, tuần tra, giám sát và huy động người dân tham gia giữ rừng.

Câu chuyện phối hợp bảo vệ rừng tại Phú Đình và Tân Trào cũng được thể hiện ở một địa bàn khác là Vườn quốc gia Tam Đảo, nơi rừng trải rộng trên địa bàn nhiều địa phương. Khu rừng trải rộng trên địa bàn 3 tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang và Phú Thọ, với tổng diện tích hơn 32.000ha. Đây là khu vực có giá trị cao về đa dạng sinh học, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ nguồn nước và môi trường.

Tại Thái Nguyên, diện tích thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo hơn 11.470ha, nằm trên địa bàn 5 xã, giáp Tuyên Quang và Phú Thọ. Tuyến quản lý dài khoảng 80km, từ Đèo Khế, xã Phú Xuyên đến phường Phúc Thuận. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các trạm kiểm lâm và lực lượng phối hợp đã tổ chức khoảng 60 đợt tuần tra, nhiều đợt kéo dài từ 2 đến 3 ngày.

Ông Nguyễn Thành Côn, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Tam Đảo, thông tin: Đơn vị tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, Hạt Kiểm lâm số 12 tỉnh Thái Nguyên, chủ rừng và kiểm lâm địa bàn; đẩy mạnh tuyên truyền, tuần tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, không để hình thành điểm nóng về lâm nghiệp.

Cùng với Vườn quốc gia Tam Đảo, Hạt Kiểm lâm số 12 duy trì cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương, chủ rừng và các lực lượng liên quan trên địa bàn rộng, có nhiều khu vực giáp ranh. Việc trao đổi thông tin, tổ chức tuần tra và kiểm tra được thực hiện thường xuyên, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rừng tại cơ sở.

Theo ông Lê Xuân Diệu, Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm số 12, đơn vị quản lý 10 xã, với hơn 60.000ha diện tích tự nhiên, trong đó gần 30.000ha có rừng; riêng rừng tự nhiên gần 14.000ha, khoảng 12.000ha rừng đặc dụng thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo. Địa bàn rộng, địa hình phức tạp, giáp Phú Thọ nên công tác bảo vệ rừng còn nhiều khó khăn. Các lực lượng vì vậy tăng cường phối hợp tại khu vực giáp ranh, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm, không để hình thành điểm nóng.

Qua những dẫn chứng trên, có thể thấy công tác quản lý, bảo vệ rừng cần được đặt trong sự phối hợp giữa các địa phương có khu vực rừng giáp ranh. Việc trao đổi thông tin, tổ chức tuần tra, kiểm tra và xử lý các vụ việc phát sinh cần được thực hiện thống nhất, kịp thời, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Thái Nguyên khi tỉnh có nhiều khu vực rừng tiếp giáp với các địa phương lân cận.

Mở rộng mạng lưới bảo vệ rừng

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, hiện đơn vị quản lý 516.738ha rừng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 61,7%, trải rộng trên 89/92 xã, phường. Theo địa giới hành chính hiện hành, tỉnh Thái Nguyên tiếp giáp 5 tỉnh và 1 thành phố trực thuộc Trung ương, gồm: Bắc Ninh, Phú Thọ, Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang và TP. Hà Nội. Với phạm vi rừng rộng, nhiều khu vực tiếp giáp, công tác phối hợp liên tỉnh có vai trò quan trọng trong quản lý tài nguyên rừng.

Đối với Bắc Ninh, Phú Thọ và TP. Hà Nội, công tác phối hợp đang được thực hiện theo Quy chế phối hợp công tác quản lý, bảo vệ, phát triển, sử dụng rừng và quản lý lâm sản các tỉnh giáp ranh giữa Chi cục Kiểm lâm Hà Nội với Chi cục Kiểm lâm các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Nam, Hòa Bình, Hưng Yên, Phú Thọ, Thái Nguyên và Vĩnh Phúc, do Chi cục Kiểm lâm Hà Nội chủ trì ký năm 2019.

Đối với Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn, các đơn vị đang thực hiện Quy chế phối hợp số 1601/QCPH-TN-TQ-CB-LS ngày 12/6/2026 về phối hợp trong thực thi nhiệm vụ, quản lý, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng và bảo đảm chấp hành pháp luật về lâm nghiệp giữa Chi cục Kiểm lâm giáp ranh 4 tỉnh Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn.

Ông Vũ Quang Hưng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Lạng Sơn:

Khu vực rừng giáp ranh Lạng Sơn - Thái Nguyên có khoảng 91.000ha, trải trên 17 thôn thuộc 7 xã. Thực hiện Quy chế phối hợp giữa Lạng Sơn, Thái Nguyên, Cao Bằng và Tuyên Quang, lực lượng kiểm lâm thường xuyên trao đổi thông tin, phối hợp tuần tra, kiểm soát, nhất là tại các khu vực trọng điểm, thời điểm nguy cơ cháy rừng cao. Khi xảy ra vụ việc, các đơn vị kịp thời phối hợp xử lý. Nhờ đó, an ninh rừng khu vực giáp ranh cơ bản ổn định, không hình thành điểm nóng về vi phạm lâm nghiệp.

Theo quy chế này, cơ chế phối hợp được duy trì giữa 51 cặp xã và 23 cặp đơn vị kiểm lâm cấp hạt trong trao đổi thông tin, tuần tra, kiểm tra và xử lý vi phạm. Việc xác lập rõ đầu mối, phạm vi và nội dung phối hợp giúp công tác quản lý tại các khu vực giáp ranh được triển khai chủ động, hạn chế khoảng trống trong kiểm tra, giám sát.

Ông Trần Minh Hà, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, nhận định: Việc xây dựng và triển khai các quy chế phối hợp tạo hành lang quan trọng để các lực lượng kiểm lâm trao đổi thông tin, phối hợp xử lý các vụ việc phát sinh, nhất là tại những khu vực rừng liên tỉnh, địa bàn phức tạp.

Cùng với phối hợp liên tỉnh, lực lượng kiểm lâm Thái Nguyên duy trì phối hợp với UBND cấp xã, lực lượng Công an, Quân sự, các cơ quan liên quan và chủ rừng trên địa bàn, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Toàn lực lượng hiện duy trì 122 quy chế phối hợp, gồm 86 quy chế giữa lực lượng Kiểm lâm với lực lượng Công an, Quân sự; 13 quy chế giữa lực lượng Kiểm lâm với UBND cấp xã; 21 quy chế trong nội bộ lực lượng Kiểm lâm và 2 quy chế của Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên với Chi cục Kiểm lâm tỉnh giáp ranh.

Thông qua các quy chế phối hợp, từ đầu năm đến nay, các đơn vị đã tổ chức 210 cuộc tuyên truyền với 8.560 lượt người tham gia; phối hợp 1.468 cuộc tuần tra, kiểm tra với 5.648 lượt người tham gia. Qua đó, lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 95 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, gồm 92 vụ vi phạm hành chính và 3 vụ có dấu hiệu tội phạm; xử phạt vi phạm hành chính gần 1,3 tỷ đồng. Tang vật tịch thu gồm 2,7m3 gỗ quý, hiếm; 120m3 gỗ thông thường; 12,9 đơn vị củi, lâm sản phụ; 6 phương tiện cơ giới và 15 công cụ thô sơ như dao, búa, cưa tay.

Ông Trần Văn Tiến, người dân thôn Rừng Vần, xã La Bằng:

Tôi hiểu rõ giá trị của rừng nên luôn vận động bà con cùng bảo vệ rừng, giữ nguồn nước đầu nguồn. Cùng với Vườn quốc gia Tam Đảo và Hạt Kiểm lâm số 12, chúng tôi nhắc nhở du khách khi tham quan, tắm suối Kẹm chấp hành quy định, không xả rác, không sử dụng lửa tùy tiện, góp phần giữ rừng và cảnh quan.

Những kết quả trên cho thấy mạng lưới phối hợp bảo vệ rừng tại Thái Nguyên đang được tổ chức theo nhiều cấp độ, từ các cặp xã giáp ranh, đơn vị kiểm lâm đến sự tham gia của chính quyền, lực lượng chức năng, chủ rừng và cộng đồng. Mỗi khu vực có đặc điểm khác nhau, song yêu cầu chung vẫn là nắm chắc địa bàn, trao đổi thông tin kịp thời và xử lý vụ việc ngay từ cơ sở.

Địa bàn quản lý rộng, địa hình chia cắt, nguy cơ cháy rừng và những hạn chế về lực lượng chuyên trách tiếp tục đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác bảo vệ rừng. Thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên vùng, duy trì trao đổi thông tin, tăng cường tuần tra tại các khu vực giáp ranh, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo sớm; đồng thời phát huy vai trò của chủ rừng và cộng đồng dân cư.

Bảo vệ rừng gắn với bảo vệ nguồn nước, môi trường sống và những giá trị lịch sử, văn hóa của từng địa phương. Khi các địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm trên những cánh rừng liên thông, sự phối hợp từ cơ sở đến liên tỉnh sẽ góp phần tạo nên “lá chắn xanh” vững chắc, nâng cao hiệu quả quản lý và giữ gìn tài nguyên rừng lâu dài.