Phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa để bảo vệ đời sống, sản xuất

Diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan với mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất xảy ra bất thường gây thiệt hại không nhỏ đến sản xuất và đời sống của người dân khu vực miền núi, vùng cao. Trước thực tế đó, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống thiên tai từ sớm, từ xa.

Lãnh đạo xã Nam Cường khảo sát vị trí chuẩn bị đầu tư xây dựng hệ thống cống, mương thoát nước chống ngập tại thôn Trung Tâm.

Cánh đồng Nà Dân Quân rộng khoảng 5ha tại thôn Bản Diếu (xã Chợ Đồn) từng là khu vực thường xuyên bị lũ suối tràn qua. Mỗi khi mưa lớn, nước dâng cao, cuốn trôi đất canh tác, khiến người dân nhiều lần phải thuê máy san gạt lại ruộng vườn, tốn kém chi phí, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất.

Năm 2026, UBND xã Chợ Đồn đã phê duyệt 3 công trình nông nghiệp, gồm: Kè bảo vệ cánh đồng khu B thôn Bản Tàn, kè bảo vệ cánh đồng Nà Dân Quân (thôn Bản Diếu) và tuyến mương Nà Mặn xuống Chộc Nặm (thôn Liên Thủy). Tổng mức đầu tư gần 2 tỷ đồng, trong đó công trình kè Bản Tàn hơn 425 triệu đồng, kè Nà Dân Quân gần 1,2 tỷ đồng và mương Nà Mặn khoảng 380 triệu đồng.

Tại nhiều xã khu vực phía Bắc của tỉnh, tình trạng ngập úng cục bộ, sạt lở và lũ dâng cao trong mùa mưa vẫn diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trước thực tế đó, các địa phương đã chủ động rà soát các khu vực xung yếu, xây dựng phương án ứng phó, đồng thời ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư hạ tầng phòng, chống thiên tai.

Ông Trần Đức Trung Thiên, Chủ tịch UBND xã Nam Cường, cho biết: Nam Cường là địa phương có địa hình phức tạp, vào mùa mưa bão thường xảy ra gió lốc, ngập úng và tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt tại một số khu vực dân cư.

Ngay từ đầu năm 2026, từ nguồn vốn đầu tư công tạm giao, xã đã tổ chức khảo sát, xác định các vị trí xung yếu để xây dựng phương án đầu tư, ưu tiên các công trình thoát lũ, chống ngập. Trong đó, khu vực cổng chợ Nam Cường, nơi thường xuyên xảy ra ngập úng do địa hình trũng, được lựa chọn để đầu tư hệ thống cống, mương thoát nước với tổng kinh phí khoảng 2 tỷ đồng. Hiện các bước khảo sát, thiết kế đang được hoàn thiện, phấn đấu triển khai thi công trong thời gian sớm nhất.

Bên cạnh đó, Dự án “Bố trí dân cư tập trung thiên tai cấp bách các thôn Nà Áng, Nà Pha, Nà Dầu” với tổng mức đầu tư 24 tỷ đồng từ nguồn vốn dự phòng ngân sách Trung ương, khởi công từ tháng 6-2025, cũng đang được địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ.

Do ảnh hưởng của mưa bão cuối năm 2025, khu vực ta-luy phía sau công trình xuất hiện cung trượt lớn, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở cao, buộc phải điều chỉnh phương án kỹ thuật để bảo đảm an toàn.

Đến nay, địa phương đã hoàn thành kiểm đếm, thu hồi, giải phóng mặt bằng phần bổ sung, sẵn sàng triển khai thi công hoàn thiện khu tái định cư. Mục tiêu là đưa dự án về đích trước mùa mưa lũ năm nay, qua đó bố trí ổn định chỗ ở cho người dân tại các khu vực có nguy cơ cao, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản khi thiên tai xảy ra.

Cung trượt lớn xuất hiện ở khu vực ta-luy phía sau khiến công trình “Bố trí dân cư tập trung thiên tai cấp bách các thôn Nà Áng, Nà Pha, Nà Dầu” xã Nam Cường chưa thể hoàn thành.

Song song với đầu tư hạ tầng, các địa phương cũng đặc biệt chú trọng công tác tổ chức, điều hành và nâng cao nhận thức cộng đồng. Xã Nam Cường đã kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự; duy trì lực lượng trực sẵn sàng ứng phó; tăng cường tuyên truyền để người dân chủ động theo dõi diễn biến thời tiết, kịp thời di dời khỏi các khu vực nguy hiểm.

Các hình thức tuyên truyền được triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế, giúp người dân nâng cao ý thức phòng tránh, không chủ quan trước thiên tai. Nhiều hộ dân đã chủ động gia cố nhà cửa, chuẩn bị phương án sơ tán và tích trữ nhu yếu phẩm cần thiết trong mùa mưa bão.