Giữ mạch sáng tạo trong dòng chảy mới

Khép lại một nhiệm kỳ trong bối cảnh nhiều chuyển động của đời sống xã hội và không gian sáng tạo, Hội Văn học nghệ thuật (VHNT) tỉnh Thái Nguyên bước qua dấu mốc 5 năm với nhiều nỗ lực trong tổ chức hoạt động, đồng hành cùng đội ngũ văn nghệ sĩ và gìn giữ mạch nguồn sáng tạo địa phương.

Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam tặng Cờ thi đua cho Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên.

Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên và Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn đã đi qua chặng đường với những dấu ấn đáng ghi nhận. Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ VII (nhiệm kỳ 2019-2024) của Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên và Nghị quyết Đại hội lần thứ V (nhiệm kỳ 2020-2025) của Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn, các hoạt động văn học nghệ thuật ở hai địa phương được duy trì ổn định, từng bước đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân.

Hiện nay, Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên có 356 hội viên, hoạt động ở 11 chi hội chuyên ngành, gồm: Văn xuôi, Thơ, Văn nghệ dân gian, Nghiên cứu phê bình, Nhiếp ảnh, Mỹ thuật, Âm nhạc, Kiến trúc, Sân khấu, Múa và Điện ảnh, Phát thanh - Truyền hình. Mạng lưới hội viên đông đảo, đa dạng về độ tuổi, nghề nghiệp và loại hình sáng tác đã tạo nên diện mạo phong phú cho đời sống văn học nghệ thuật của tỉnh.

Trong 5 năm qua, Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên (trước sáp nhập) đã kết nạp 61 hội viên mới; tổ chức 7 trại sáng tác với 230 lượt học viên chính thức; 6 cuộc thi sáng tác văn học nghệ thuật, 5 lớp tập huấn nghiệp vụ; tổ chức 2 triển lãm quy mô cấp tỉnh và hỗ trợ nhiều triển lãm chuyên ngành. Đáng chú ý, Hội đã đăng cai tổ chức thành công Triển lãm Mỹ thuật khu vực Tây Bắc - Việt Bắc, được giới chuyên môn đánh giá cao, góp phần khẳng định vị thế của mỹ thuật Thái Nguyên trong khu vực.

Song song với đó là 20 đợt đi thực tế sáng tác dành cho hơn 200 hội viên, cùng 4 chương trình nghệ thuật “Hoa Núi”, qua đó đưa tác phẩm VHNT đến gần hơn với công chúng, gắn sáng tạo nghệ thuật với nhiệm vụ chính trị, đời sống xã hội của địa phương. Hội cũng chủ động tham mưu, đề xuất với Tỉnh ủy, UBND tỉnh nhiều chương trình hoạt động chuyên môn, từ trại sáng tác văn học trẻ, các cuộc thi sáng tác trên Tạp chí Văn nghệ Thái Nguyên đến việc duy trì Ngày thơ, dần trở thành chương trình được mong chờ mỗi dịp Xuân về.

Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn, dù điều kiện hoạt động còn nhiều khó khăn, vẫn duy trì các trại sáng tác, chuyến đi thực tế, hoạt động xuất bản sách và tham gia các liên hoan, triển lãm chuyên ngành. Các sáng tác của văn nghệ sĩ Bắc Kạn tiếp tục phản ánh sinh động đời sống văn hóa, con người miền núi, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc địa phương trong dòng chảy chung của văn học nghệ thuật cả nước.

PGS.TS Trần Thị Việt Trung, Ủy viên BCH Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên chia sẻ: Trong nhiệm kỳ 2019-2024, hoạt động của Hội VHNT Thái Nguyên có nhiều đổi mới rõ nét, thể hiện tinh thần chủ động và sáng tạo, ngay cả trong giai đoạn dịch Covid-19 diễn biến phức tạp. Trước những khó khăn, gián đoạn chung, Hội đã linh hoạt điều chỉnh hình thức hoạt động, tăng cường tổ chức trực tuyến từ họp Ban Chấp hành đến các hoạt động chuyên môn như thi sáng tác, triển lãm, giới thiệu tác phẩm, trại sáng tác… Nhờ đó, hoạt động của Hội vẫn được duy trì sôi động, hiệu quả; hội viên tiếp tục sáng tạo, giữ được sự kết nối và trao đổi nghề nghiệp. Từ giai đoạn 2023-2025, khi dịch bệnh được kiểm soát, các hoạt động của Hội càng đi vào chiều sâu, bám sát nhiệm vụ do tỉnh giao, đặc biệt là chuỗi hoạt động Tổng kết 50 năm văn học nghệ thuật sau năm 1975. Nhiều hoạt động tập thể như hội nghị, hội thảo khoa học, đề tài nghiên cứu, bình xét, khen thưởng được tổ chức nghiêm túc, chất lượng, thể hiện rõ vai trò lãnh đạo, điều hành trách nhiệm, tâm huyết và sáng tạo của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Hội trong suốt nhiệm kỳ.

Một dấu ấn nổi bật khác của nhiệm kỳ là sự phát triển của Tạp chí Văn nghệ, cơ quan ngôn luận của Hội. Từ năm 2021, Báo Văn nghệ Thái Nguyên được chuyển đổi thành Tạp chí Văn nghệ Thái Nguyên, đồng thời thiết lập Tạp chí Văn nghệ Thái Nguyên điện tử theo hướng đa phương tiện, đa nền tảng. Trong giai đoạn từ 1/1/2021 đến 1/7/2025, Tạp chí đã xuất bản 108 số, đăng tải hơn 1.500 truyện ngắn, ký, bài lý luận phê bình, gần 3.000 bài thơ cùng nhiều tác phẩm nghệ thuật khác.

Nhiều tác phẩm đăng tải trên Tạp chí đã đoạt giải thưởng báo chí, văn học nghệ thuật của Trung ương và địa phương. Cùng với đó, Tạp chí Văn nghệ Ba Bể, cơ quan ngôn luận của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Bắc Kạn đã duy trì xuất bản đều kỳ, với 54 số, phát hành 54.000 cuốn trong 5 năm, là diễn đàn quen thuộc của văn nghệ sĩ địa phương. Qua đó, Tạp chí tiếp tục khẳng định vai trò là diễn đàn nghề nghiệp quan trọng, nơi kết nối sáng tác, phản biện và lan tỏa giá trị văn học nghệ thuật của địa phương.

Bên cạnh lực lượng sáng tác lâu năm, công tác bồi dưỡng tác giả trẻ tiếp tục được chú trọng thông qua các trại sáng tác, lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên môn. Tác giả trẻ Nguyễn Bích Hồng, cho biết: Với những người trẻ như tôi, Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên là nơi để bắt đầu một cách nghiêm túc với con đường sáng tác. Ở đó, chúng tôi có cơ hội được đọc, được nghe góp ý và từng bước đưa tác phẩm đến với bạn đọc. Tuy vậy, việc gắn bó lâu dài vẫn còn nhiều trăn trở, bởi áp lực công việc, mưu sinh khiến thời gian dành cho viết lách không nhiều, trong khi con đường để tác phẩm lan tỏa vẫn còn khá hẹp.

Nhìn tổng thể, nhiệm kỳ vừa qua đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng, từ việc củng cố tổ chức Hội, duy trì hoạt động chuyên môn, phát triển cơ quan ngôn luận đến bồi dưỡng lực lượng sáng tác kế cận. Dù còn những hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ, chính những kết quả đạt được trong một nhiệm kỳ nhiều chuyển động đã tạo nền tảng để văn học nghệ thuật Thái Nguyên bước vào chặng đường mới với tâm thế chủ động, trách nhiệm và nhiều kỳ vọng.

Vững bước trên chặng đường mới

Khép lại một nhiệm kỳ với nhiều dấu ấn, Hội VHNT tỉnh Thái Nguyên bước vào giai đoạn phát triển mới trong một bối cảnh đặc biệt. Từ ngày 1/7/2025, việc sáp nhập tỉnh Thái Nguyên và tỉnh Bắc Kạn chính thức có hiệu lực, cùng với đó là sự hợp nhất hai Hội VHNT. Đây là bước ngoặt lớn đối với đời sống VHNT địa phương, nơi những giá trị đã được bồi đắp trong nhiều năm trở thành nền tảng cho một không gian sáng tạo rộng mở hơn, đa dạng hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ hơn.

Sau sáp nhập, Hội hoạt động trên địa bàn rộng lớn gồm cả Thái Nguyên và Bắc Kạn. Không gian địa lý mở rộng đồng nghĩa với sự phong phú về văn hóa, lịch sử, con người và đời sống sáng tác. Nếu Thái Nguyên mang nhịp sống đô thị hóa rõ nét, thì Bắc Kạn lại là vùng đất giàu bản sắc dân tộc, nơi nhiều giá trị văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ bền bỉ qua thời gian. Sự gặp gỡ giữa hai không gian ấy mở ra một “vùng chất liệu” rộng lớn, giàu chiều sâu cho văn học nghệ thuật trong giai đoạn mới.

Nhà văn Nông Văn Kim, hội viên Chi hội Văn xuôi, cho biết: Không gian sáng tạo đã rộng mở hơn, tạo điều kiện để những người viết ở các vùng văn hóa khác nhau được gặp gỡ, trao đổi và hiểu nhau nhiều hơn. Tôi kỳ vọng Hội sẽ tiếp tục trân trọng những giá trị riêng của từng địa phương. Bắc Kạn có chiều sâu văn hóa dân tộc, có ký ức núi rừng và đời sống bản làng phong phú, nếu được đặt đúng vị trí, những chất liệu ấy sẽ góp phần làm giàu thêm diện mạo văn học nghệ thuật chung.

Tại Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, Hội VHNT tỉnh chính thức đổi tên thành Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên. Từ yêu cầu thực tiễn, Liên hiệp các Hội xác định nhiệm vụ trọng tâm là củng cố tổ chức theo hướng thống nhất, tinh gọn, chuyên nghiệp và hiệu quả; đồng thời tập hợp đông đảo lực lượng văn nghệ sĩ, phát triển hội viên cả về số lượng và chất lượng.

Trên nền tảng đó, khát vọng cống hiến và năng lực sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ được khơi dậy mạnh mẽ hơn, trong tinh thần tôn trọng sự đa dạng, khuyến khích tìm tòi, thể hiện nhiều phương pháp, nhiều phong cách sáng tác; bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại.

Ra mắt Ban Chấp hành và Ban Kiểm tra Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Cùng với sự mở rộng không gian sáng tác là những cơ hội mới trong hoạt động quảng bá và lan tỏa tác phẩm. Sau ngày 1-7, Tạp chí Văn nghệ Thái Nguyên trở thành ấn phẩm trực thuộc cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên, tạo điều kiện để văn học nghệ thuật tiếp cận gần hơn với đời sống báo chí chính thống, mở rộng kênh phát hành, tăng tính thời sự và sức lan tỏa.

Tuy nhiên, chặng đường mới cũng đi kèm không ít thách thức. Địa bàn hoạt động rộng, khoảng cách địa lý lớn khiến việc quy tụ hội viên, đặc biệt là hội viên ở khu vực phía Bắc, gặp nhiều khó khăn hơn. Lực lượng sáng tác trẻ còn mỏng, trong khi áp lực đổi mới ngày càng lớn, đòi hỏi người cầm bút không chỉ tâm huyết với nghề mà còn phải thích ứng với công nghệ, với chuyển đổi số và sự cạnh tranh mạnh mẽ của các loại hình truyền thông mới. Bài toán đặt ra là làm thế nào để văn học nghệ thuật vẫn giữ được bản sắc, chiều sâu nhân văn trong môi trường truyền thông hiện đại, nhanh và nhiều biến động.

Phát biểu tại Đại hội Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, TS. Đoàn Thanh Nô, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, ghi nhận và biểu dương những đóng góp của Hội và đội ngũ văn nghệ sĩ tỉnh Thái Nguyên trong nhiệm kỳ qua. Đồng thời, ông đề nghị Liên hiệp các Hội trong nhiệm kỳ mới bám sát Nghị quyết của Đảng, gắn hoạt động sáng tác với mục tiêu phát triển con người, nâng cao đời sống tinh thần xã hội; tăng cường ứng dụng công nghệ, mở rộng không gian sáng tạo, nâng cao hiệu quả lan tỏa của văn học nghệ thuật; chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong tuyên truyền, quảng bá tác phẩm, đồng hành cùng sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trên nền tảng đó, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên xác định phương châm hành động trong nhiệm kỳ tới là: “Phát huy tinh thần trách nhiệm, sức sáng tạo và sự gắn kết của văn nghệ sĩ, xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên trong thời kỳ mới.” Các nhiệm vụ trọng tâm được triển khai theo hướng đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động; nâng cao tính chuyên nghiệp trong sáng tác và quảng bá; kiện toàn tổ chức bảo đảm thống nhất, hiệu quả; tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đẩy mạnh liên kết và xã hội hóa hoạt động văn học nghệ thuật.

Chặng đường phía trước còn nhiều việc phải làm, nhiều thách thức cần vượt qua. Nhưng với nền tảng đã được gây dựng qua các nhiệm kỳ, cùng tinh thần đoàn kết, dân chủ và khát vọng cống hiến của đội ngũ văn nghệ sĩ, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Thái Nguyên đang từng bước khẳng định vai trò của mình như một lực lượng sáng tạo nòng cốt, góp phần xây dựng và phát triển văn hóa, con người, để văn học nghệ thuật địa phương tiếp tục vươn lên, xứng đáng là bộ phận tinh túy của nền văn hóa và là động lực tinh thần cho sự phát triển bền vững của quê hương trong giai đoạn mới.