Thương nhớ tháng Ba

Biết bao mùa bao tháng lặng thầm trôi, nước chân cầu vẫn chảy và tuổi người đâu có đợi mấy ai. Một mai thức dậy, bất chợt thấy tím một góc trời, hoa xoan bung cánh theo gió tung rơi như những bông tuyết xứ trời Âu xôm xốp, thì đó hẳn là lúc tháng Ba hanh hao đang mong ngóng những bàn chân rất khẽ trên những đỉnh núi mây vần.

Thương nhớ tháng Ba, cảm giác thật mơ hồ. Nhiều khi chỉ là nụ cười phớt cánh đào phai trên đỉnh núi mờ xa của một người đàn bà xứ núi… Bấy nhiêu thôi cũng đã đủ ấm lòng trong cái rét nàng Bân đày ải.

Một ngày, bắt gặp những dấu chân xíu xiu lấm chấm, hằn in trên các thảm hoa xoan xôm xốp cũng là lúc học trò nhớ lớp quay về với sách vở, thầy cô, thì hẳn đó sẽ là nụ cười thật ấm. Sau những hội xuân đây đó vùng Tày, vùng Dao, Mông hay Sán Chí…, nhiều khi trò quên cả việc đến lớp cũng là sự thường gặp trong cuộc đời những người gieo chữ trên non. Nỗi niềm đó chỉ tháng Ba thấu hiểu, chỉ tháng Ba thở dài và rồi cũng vẫn là tháng Ba hân hoan, niềm nở.

Ừ thì, tháng Ba đâu đó hoa xoan chẳng tím một góc trời. Là vậy nhưng không phải vậy. Tôi vẫn nhớ câu nói của ông bác tôi. Giờ ông không còn nhưng câu nói đó là xương máu, là trải nghiệm thấm thía của một đời gian nan gieo chữ trên những đỉnh non, giờ vẫn hằn in trong trí nhớ.

Ông thường thở dài, thắc thỏm, liệu học trò còn nhớ lớp mà về. Ông bảo, tháng Ba đẹp mà buồn. Tháng Ba là khi những giáo viên cắm bản buốt lòng chạy theo các em đến những hội xuân mà thuyết phục các em quay trở lại lớp học.

Có trong hoàn cảnh đó mới thấy thương và thấy trân trọng, quý yêu các thầy cô cắm bản vùng cao. Rồi ông kết luận, cô đọng, súc tích: Tháng Ba bở hơi tai, tháng Ba vắt tiếng thở dài qua vai áo… Mồ hôi chưa lúc nào khô, sương muối thì giăng kín trên đầu, tháng Ba nhức buốt là vậy song cũng ấm áp khôn cùng.

Thuở bé, tôi vẫn thường cùng lũ bạn dung dăng trên những thảm cỏ được phủ kín hoa xoan. Xoan xưa nhiều lắm, bác tôi thì vẫn thắc thỏm trước mỗi mùa hoa còn chúng tôi hồn nhiên như thể các thiên thần. Mà lạ, ấn tượng về tháng Ba với tôi không phải là những hoài niệm về sự nghịch ngợm lăn lóc, bông đùa với hoa xoan mà chính là những suy tư của ông giáo già thuở trước.

Tháng Ba tội tình gì đâu. Chỉ giản đơn là tháng còn chút dư âm của căm căm rét đài, rét lộc, chỉ giản đơn vẫn là tháng mùa, tháng hội mà nên tội nên tình.

Tôi chỉ thật sự cảm nhận được tháng Ba qua tiếng thở dài của ông giáo già một đời gieo chữ nơi tít tắp vùng biên viễn, cảm nhận tháng Ba qua nụ cười bừng sáng thung sâu. Có sợ nào bằng khi đến lớp chỉ có bàn ghế, bảng đen và tất cả đều ắng lặng..!?

Chẳng bóng dáng trò, chẳng một tiếng thưa thầy, chào bạn. Nếu quả có một ngày như vậy thì tháng Ba sẽ là tháng hân hoan khi những bước chân xíu xiu hằn in trên những thảm xôm xốp hoa xoan hướng về phía lớp, phía trường. Đó cũng sẽ là lúc những người thầy cất đi tiếng thở dài và hong khô mồ hôi áo sau những cực nhọc lội suối tìm trò.

Thương nhớ tháng Ba. Nhiều khi tự hỏi, đó là tháng Ba cơ học hay tháng Ba ý niệm. Đôi lúc lại bất chợt suy nghĩ miên man, có thể lắm, tháng Ba biểu trưngcho những người thầy trên các đỉnh non, tại sao lại không?

Hình ảnh ông giáo già, hay cô giáo trẻ đưa tay quệt những giọt mồ hôi rịn ra trên trán, nở nụ cười rạng rỡ khi thấy các trò lũ lượt kéo nhau đến lớp. Và tháng Ba thương nhớ trong tôi là ông bác đã mất cùng những thầy cô đang ngược ngàn gian nan gieo chữ trên các đỉnh non, hẳn nhiên rồi, đó đích thị tháng Ba…!