Xây dựng 'thế trận lòng dân' trên địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số - bài 2: Củng cố thế trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Hiện nay, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đang đứng trước nhiều thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen. Tình hình đó đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta phải quán triệt sâu sắc vị trí, vai trò quan trọng của “thế trận lòng dân” trong thế trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đặc biệt là ở những địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số.

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nư­­ớc và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã chứng minh rằng: Khi “lòng dân thuận” thì nước mạnh, “lòng dân ly tán” thì nước yếu. Vì vậy, bài học hàng đầu mà Nguyễn Trãi đúc kết là “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”. Còn Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn thì khẳng định: “khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ, bền gốc là thượng sách giữ nước”…

Thực tế cho thấy: Sự mất hay còn của nền độc lập dân tộc, sự hưng thịnh hay suy vong của các triều đại hầu hết đều do yếu tố “lòng dân” được nhận thức đúng, được quan tâm, chăm lo xây dựng hay bị coi nhẹ, xem thường thông qua thực thi các chính sách. Đặc biệt là “lòng dân” ở vùng có nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số.

Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân, kế thừa bài học lịch sử, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn đặc biệt coi trọng yếu tố “lòng dân”, lấy việc xây dựng và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm động lực chủ yếu để tạo nên sức mạnh tổng hợp cho công cuộc giải phóng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. 

Người khẳng định: Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Người luôn nhấn mạnh, yếu tố quyết định sự thành công của cách mạng là sự đồng sức, đồng lòng của toàn dân, là sự đoàn kết “muôn người như một” dưới sự lãnh đạo của Đảng: “Ở trong xã hội, muốn thành công phải có ba điều kiện là thiên thời, địa lợi và nhân hòa. Ba điều kiện ấy đều quan trọng cả. Nhưng thiên thời không quan trọng bằng địa lợi, mà địa lợi không quan trọng bằng nhân hòa. Nhân hòa là thế nào? Nhân hòa là tất cả mọi người đều nhất trí”.

Chính việc tạo nên “thế trận lòng dân” vững chắc, phát huy được sức mạnh tổng hợp của mọi lực lượng cả trong nước và quốc tế, Đảng ta đã lãnh đạo toàn dân tộc tiến hành thắng lợi cuộc Tổng khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền vào tháng 8 năm 1945; làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”; chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975, kết thúc 21 năm kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, mở ra kỷ nguyên mới, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới thiêng liêng của Tổ quốc. 

Trên cơ sở kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhận thức và đánh giá đúng tình hình thực tiễn, từ năm 1986 đến nay, qua các kỳ đại hội, Đảng ta đã kiên trì thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước. Những chủ trương, quan điểm đúng đắn của Đảng về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc đã thu hút ngày càng đông đảo quần chúng tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, động viên các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đoàn kết chặt chẽ tạo thành thế trận vững chắc.

Niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng được củng cố, sự đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội được tăng cường, đó là những điều kiện thuận lợi để củng cố “thế trận lòng dân” trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Những thành tựu của đất nước qua 40 năm đổi mới cả về kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, nhất là vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao đã cho thấy rõ điều đó.

Đề cao việc phát huy sức mạnh, bản lĩnh, trí tuệ con người Việt Nam và vai trò “Thế trận lòng dân” nhất là trên các địa bàn chiến lược, các địa bàn có nhiều dân tộc thiểu số là một trong những điểm mới quan trọng trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

“Bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân. Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững. Thế trận lòng dân vững thì khó khăn nào cũng vượt qua, thách thức nào cũng được hóa giải”. Trích Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại phiên khai mạc Đại hội XIV của Đảng, sáng 20/1/2026

So với Văn kiện Đại hội XIII, Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung và phát triển tư duy quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc theo hướng coi trọng ngày càng sâu sắc yếu tố con người và sức mạnh tinh thần - chính trị của toàn dân tộc. Báo cáo chính trị cũng đề cao vai trò của đồng bào các dân tộc Việt Nam trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Việc đề cao phát huy sức mạnh, bản lĩnh, trí tuệ con người Việt Nam và vai trò “Thế trận lòng dân” không chỉ kế thừa truyền thống tư tưởng quân sự Việt Nam, mà còn phản ánh sự phát triển mới về nhận thức chiến lược trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều biến động phức tạp. Đây là điểm mới quan trọng, góp phần làm sâu sắc hơn tư duy bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Đặc biệt, về quan hệ dân tộc, Văn kiện Đại hội XIV đã thay cụm từ “giúp nhau cùng phát triển” bằng “tương trợ cùng phát triển”, đồng thời tiếp tục sắp xếp “bình đẳng” đứng trước “đoàn kết”. Việc nêu bật nguyên tắc: “Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển” trong Văn kiện Đại hội nhấn mạnh vai trò chủ động, tự vươn lên của các dân tộc, gắn với việc vận dụng hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ của nhà nước nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển.

Thực tế cho thấy, trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, con người và lòng dân luôn là nhân tố quyết định thắng lợi. Đặc biệt là đồng bào các dân tộc thiểu số ở các địa bàn chiến lược, miền núi, biên giới. Từ các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử đến sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc trong thời đại Hồ Chí Minh, sức mạnh tinh thần, ý chí, bản lĩnh và trí tuệ của con người Việt Nam luôn được phát huy ở mức cao nhất.

Điểm cốt lõi của xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc chính là sự đoàn kết, thống nhất của cả dân tộc thành một khối vững chắc xung quanh Đảng và cùng hành động thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước; giữ vững niềm tin, ý chí quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thử thách, vì mục tiêu, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, kiên quyết đập tan mọi âm mưu chống phá của các thế lực thù địch.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Không quân đội nào, không khí giới nào có thể đánh ngã được tinh thần hy sinh của toàn thể dân tộc”. Do vậy, trước sự phát triển của nhiệm vụ xây dựng và  bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới- kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc quán triệt quan điểm “dân là gốc”, xây dựng, củng cố “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc trên cơ sở phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc yêu cầu khách quan, là điều kiện tiên quyết góp phần phát huy sức mạnh của dân tộc trong từng thành tố của hệ thống chính trị, từng lĩnh vực của đời sống xã hội, trong mỗi người dân, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Đặc biệt, cần phải quan tâm xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc tại các địa bàn chiến lược, vùng đặc biệt khó khăn, vùng có nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng biên giới, biển, đảo. Xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc trên các địa bàn chiến lược, vùng đặc biệt khó khăn, vùng có nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng biên giới, biển, đảo là nền tảng phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân vững chắc, bảo vệ thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. 

Đại hội XIV xác định "kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh trên từng vùng lãnh thổ, trên các địa bàn chiến lược, biên giới, biển, đảo". Đây là phương hướng, quan điểm chỉ đạo của Đảng về xây dựng và củng cố “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc trên các địa bàn; là sự cụ thể hóa quan điểm xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa vào tình hình cụ thể. Nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới sẽ không thể hoàn thành nếu không dựa vào sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, “thế trận lòng dân” vững chắc. 

Hiện nay, tình hình thế giới, trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, khó dự báo, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đứng trước nhiều thuận lợi và cũng không ít khó khăn, thử thách; các thế lực thù địch đẩy mạnh thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm chống phá cách mạng nước ta, đặt ra yêu cầu nâng cao nhận thức của các tầng lớp nhân dân về thời cơ, thách thức với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nói chung, những yêu cầu mới nhằm củng cố “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc nói riêng.

Do đó cần “đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng toàn dân, toàn quân, của các cấp, các ngành, của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân đối với nhiệm vụ tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc. Thực hiện có hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, gắn phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng, an ninh trên địa bàn có nhiều dân tộc thiểu số. Đây là vấn đề “then chốt” trong xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ Tổ quốc.

Hiệu quả thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội sẽ tác động trực tiếp đến củng cố nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, nhất là đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Qua đó, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, điều hành của Nhà nước, tạo sự thống nhất, đồng thuận trong nhân dân, góp phần khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Cần tập trung thực hiện có hiệu quả chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, nhất là trên các địa bàn khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng có nhiều đồng bào các dân tộc thiểu số. Ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, có các chính sách đầu tư và chính sách hỗ trợ nhân dân phát triển kinh tế ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số… Phát triển kinh tế gắn với giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân ở những vùng này.

Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường quốc phòng an ninh; bảo đảm mỗi chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đều gắn kết chặt chẽ với tăng cường quốc phòng an ninh, bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế - xã hội. Xây dựng, củng cố địa bàn an toàn, củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh, nhất là vùng sâu, vùng xa, hải đảo, những địa bàn đặc biệt khó khăn theo tinh thần “kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh, nhất là tại địa bàn chiến lược, vùng đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng biên giới, hải đảo, khu kinh tế trọng điểm.

Xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước. Trong đó, hệ thống chính trị cơ sở là nơi cụ thể hóa quan điểm, đường lối của Đảng đến các tầng lớp nhân dân, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý, điều hành xã hội ở địa phương.

Do đó, xây dựng “thế trận lòng dân” luôn phải đặt trong mối quan hệ với xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh. Vì vậy cần tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng; giáo dục, rèn luyện bản lĩnh chính trị, năng lực công tác, phẩm chất đạo đức, tác phong, lối sống cho đội ngũ đảng viên. Qua đó không ngừng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự thống nhất, đồng thuận trong nhân dân, giải quyết có hiệu quả các vấn đề dân tộc, tôn giáo, những bức xúc của nhân dân. Tuyệt đối không để kẻ thù lợi dụng, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, ảnh hưởng niềm tin của nhân dân với hệ thống cơ sở chính trị địa phương.